Page 87 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

66
4.2.5 บั้ งไฟอีตื้ อ ขนาดเส้นผ่าศู นย์กลาง 1 – 2 นิ ้ว เวลาจุ ดบั้ งไฟจะหมุน พุ ่งไปใน
ทิศทางขนานกับตัวกระบอก
4.2.6 บั้ งไฟจินาย คล้ายกับบั้ งไฟอีตื้อ แต่ ตัวกระบอกยาวกว่ า มีรู 2 รู ตรงส่ วนกลาง
ขอกระบอก
4.2.7 บั้ งไฟม้า ขนาดใช้ กระบอกไม้ไผ่ไม่ เกิน 1 ข้อปล้อง นิ ยมใช้จุดเป็ นตัวนําไฟไป
จุดบั้ งไฟอื่น
4.2.8 บั้ งไฟตะไล คล้ายกับบั้งไฟจิ นายแต่มีกงโค้งเป็ นวงกลม รอบตัวกระบอกบั้งไฟ
วงกลมโค้งรอบนี้ ทําด้วยไม้ไผ่เหลาบาง ๆ ทําเป็ นเหมือนปี กบังคับทิศทางการเคลื่อนไหวของบั้งไฟ
ตะไล
4.3 บั้ งไฟที่ทําให้ เกิดเสียง เรี ยกว่าพลุ เป็ นบั้ งไฟที่ จุดแล้วต้องการให้เกิ ดระเบิดมีเสี ยงดัง
ตัวบั้ งไฟถูกตึงให้หยุ ดอยู่กับที่ บางชนิดจุ ดแล้วมี เสี ยงดังเหมื อนเสียงสัตว์ร้อง บางชนิ ดจุดแล้วดัง
เหมือนเสี ยงระเบิ ด และย ังมีก้อนดิ นปื นติดไฟลอยพุ ่งขึ้ นสู่ ท้องฟ้ า นิ ยมจุดในงานเทศกาล งานบุญ
กฐิน งานบวชนาค หรืองานบุ ญพิธีต่าง ๆ เพื่อเป็ นการประกาศให้รู ้ว่า มีการทําบุญและนิ ยมนําพลุ มา
จุดเป็ นสัญญาณเปิ ดงานต่าง ๆ (ศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดยโสธร. 2540 : 11–14)
5. องค์ ประกอบและวิธีการทําบุญบั้งไฟ
ศิลปะที่ มนุษย์สร้างสรรค์ขึ้นมีความผูกพันเกี่ยวข้องกับวิถีชี วิตมนุษย์ เพราะผลงานนั้ น ๆ
มีจุดมุ่งหมายการสร้ างเพื่อตอบสนองความต้องการทางด้านความงาม หรื อตอบสนองความต้องการ
ของสังคมทางพิธีการศาสนา หรื อภิ นิหาร ศิลปะดังกล่ าวเรี ยกว่ า ศิลปะพื้นบ้าน (อารี สุ ทธิ พันธุ์ .
2519 : 5-7) บั้ งเอ้เป็ นศิลปะพื้นบ้าน ที่สร้ างขึ้ นมาเพื่ อตอบสนองความต้องการของสังคมกลุ ่มชาติ
พันธุ ์ไทยลาว
คําว่า “องค์ประกอบ” พจนานุ กรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2525 ได้ให้ความหมาย
ว่าส่ วนของสิ่ งต่าง ๆ ที่เป็ นเครื่ องประกอบทําให้เกิดเป็ นรู ปทรงใหม่โดยเฉพาะ (ราชบัณฑิตยสถาน.
2525 : 793)
5.1 องค์ ประกอบของบั้งไฟ บั้ งไฟมีรู ปทรงคล้ายเครื่ องดนตรี พื้นบ้านชนิ ดหนึ่ งเรี ยกว่า
โหวดบั้ งไฟแบบดั้ งเดิมใช้ลําไม้ ไผ่มามัดเป็ นลําดับบั้ งไฟ ใช้มี ดตัดส่วนบั้ งไฟให้เป็ นหั วเป็ น
ปากฉลาม เมื่อจุ ดบั้ งไฟให้พุ ่งขึ้ นลงจากฟ้ าปากฉลามปะทะกั บแรงลม ทําให้เกิดเสี ยงดังโหยหวน
คล้ายเสี ยงโหวดจากรู ปทรงบั้ งไฟโหวดนี้ เองทําให้ช่างทําบั้ งไฟ ถือเป็ นโครงสร้างของบั้งไฟต่ อมา
บั้ งไฟแต่ ละลําประกอบด้วยส่ วนสําคัญ สามส่ วนคื อ เลา หาง และลูกบั้ งไฟ ดังมี
รายละเอียดต่ อไปนี้ (พิทักษ์ น้อยวังคลัง. 2538 : )