Page 86 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

65
โลกมนุษย์ สิ่ งหนึ่ งที่ เทพเจ้าองค์นี้ ชอบคือ การบูชาไฟ ใครบู ชาไฟถือว่าบู ชาท่ าน แล้วท่ านจะ
บันดาลฝนให้ตกตามฤดูกาล อาศัยเหตุ นี้ คนจึ งพากันทําการบู ชาไฟด้วยการทําบุญบั้ งไฟและถือเป็ น
ประเพณี จนทุกวันนี้
จารุ บุตร เรื องสุ วรรณ (2527 : 69) กล่ าวถึงมูลเหตุ แห่ งการทําบั้ งไฟไว้ว่าการ
ทําบุ ญบั้ งไฟเป็ นการทดสอบความพร้ อมของประชาชนว่า มี ความสามัคคี หรื อไม่ และเป็ นการ
ตระเตรี ยมอาวุธไว้ป้ องกันสังคมของตนเอง เพราะสิ่ งที่ใช้ทําบั้ งไฟนั้ นคือดินปื น นอกจากนี้ ย ังเป็ น
โอกาสให้ประชาชนมาร่ วมชุ มนุมกันเพื่อเปิ ดโอกาสให้มีการแสดงการละเล่นจนสุ ดเหวี่ ยง ให้มี
ความสนุกสนานเบิ กบานใจก่ อนที่จะลงมื อทํางานหนักประจําปี ได้แก่ การทํานา
ดังได้กล่ าวไว้บ้างแล้วว่าชาวอีสานทําบุ ญบั้ งไฟตามความเชื่ อที่ว่าบนฟ้ ามีสิ ่ ง
ศักดิ์ สิ ทธิ์ หรื อที่ชาวอีสานเรี ยกว่า “พญาแถน” ซึ่ งก็คือเทวดานั้ นเองคอยประทานฟ้ าฝน ความอุดม
สมบูรณ์แห่ งฤดู กาล ข้าวปลาอาหาร ธัญญาหารให้ บั้ งไฟคื อเครื่ องบูชาหรื ออุปกรณ์ ที่ จะไปบอก
กล่าวให้พญาแถนทราบว่าชาวโลกย ังให้ความเคารพ นับถือบูชาไม่ เคยขาด ขอจงดลบันดาลหรื อ
ประทานฟ้ าฝนให้ตามต้องการด้วย
4. ประเภทของบั้งไฟ
เมื่ อพิจารณาจากลักษณะ รูปร่ าง และการจุด จําแนกประเภทของบั้ งไฟดังนี้ คื อ (วิภาษณ์
เทศน์ธรรม. 2541 : 66 – 67)
4.1 ประเภทจุ ดอยู่ กั บที่ ได้ แก่บั้ งไฟพะเนียง บั้ งไฟดอกไม้ นิ ยมจุดในเวลากลางคืน
โดยเฉพาะบั้งไฟดอกไม้ ใช้จุดดูความสวยงามของสี ทําโดยอัดดินปื นลงในวัตถุทรงกระบอกเล็ก ๆ
ที่ถูกอัดผสมกํามะถันเหลือง หรื อกํามะถันแดง ผสมกับดินประสิ วเพียงเล็กน้อย
4.2 ประเภทจุดแล้ วเคลื่อนที่ ได้แก่ บั้ งไฟหาง เป็ นบั้ งไฟที่ตัวกระบอกจะมี ไม้เรี ยวยาวมัด
ติดกับกระบอก เรียกว่าหาง หางนี้ จะควบคุมทิศทางการเคลื่อนที่ของกระบอก มี หลายขนาดดังนี้
4.2.1 ขนาดเล็กสุ ด เรี ยกว่า บั้ งไฟทางมะพร้าว
4.2.2 ขนาด 1 – 2 กิโลกรั ม มีลู กบั้งไฟขนาดลดหลั่ นกันมัดรอบ เวลาจุดขึ้น จะมีเสี ยง
ดัง เรี ยกว่าบั้งไฟโหวด หรื อบั้งไฟโบด
4.2.3 บั้ งไฟหางที่ใช้ประกวดและแข่ งขันทั่ ว ๆ ไป มี ดังนี้
4.2.3.1 บั้ งไฟหมื่น เป็ นบั้งไฟหางที่บรรจุดิ นปื น 12 กิ โลกรัม ขึ้ นไป
4.2.3.2 บั้ งไฟแสน เป็ นบั้งไฟหางที่บรรจุดินปื น ไม่น้อยกว่า 120 กิโลกรั ม
4.2.4 บั้ งไฟกล่องข้าวหรื อบั้ งไฟจรวด มีลักษณะคล้ายจรวด ใช้ไม้กระดาน 4 ชิ้ นยึด
รอบกระบอกตรงส่วนช่ องขับเชื้ อเพลิง สามารถบังคับทิ ศทางของบั้ งไฟได้ ใช้จุดในงานเทศกาลและ
ในพิธีบวงสรวงบูชา