Basic HTML Version
63
สิ
ริ
วั
ฒน์
คํ
าวั
นสา (2523 : 47) ได้
ให้
ข้
อสั
นนิ
ษฐานเกี่
ยวกั
บต้
นเหตุ
ความเป็
นมา
ของประเพณี
บุ
ญบั
้
งไฟในแง่
ต่
าง ๆ ซึ
่
งเป็
นความเชื่
อที่
เกิ
ดจากการเชื่
อและศรั
ทธาพุ
ทธศาสนา ศาสนา
พราหมณ์
และความเชื่
อในเรื่
องผี
ของชาวบ้
านสั
งคมอี
สาน ดั
งนี
้
ด้
านศาสนาพราหมณ์
มี
การบู
ชาเทพเจ้
าด้
วยไฟ ซึ
่
งถื
อว่
าไฟเป็
นเครื่
องบู
ชาเทพเจ้
า
เบื
้
องบนสวรรค์
การจุ
ดบั
้
งไฟเป็
นการละเล่
นอย่
างหนึ
่
งและเป็
นการบู
ชาเทพเจ้
าเพื่
อให้
พระองค์
บั
นดาลในสิ
่
งที่
ตนเองต้
องการ
ด้
านศาสนาพุ
ทธ มี
การฉลองและบู
ชาในวั
นวิ
สาขบู
ชากลางเดื
อนหก มี
การทํ
า
ดอกไม้
ไฟในแบบต่
าง ๆ ทั
้
งไฟนํ
้
ามั
น ไฟธู
ปเที
ยน และดิ
นประสิ
ว ในงานนี
้
มี
การรั
กษาศี
ล การให้
ทาน การบวชนาค การฮดสรง และนิ
มนต์
พระเทศน์
อานิ
สงส์
ด้
านความเชื่
อของชาวบ้
าน ชาวบ้
านเชื่
อว่
ามี
โลกของมนุ
ษย์
โลกของเทวดา และ
โลกบาดาล มนุ
ษย์
อยู
่
ภายใต้
อิ
ทธิ
พลของเทวดา การรํ
าผี
ฟ้
าเป็
นตั
วอย่
างที่
แสดงออกทางด้
านการนั
บ
ถื
อเทวดาและเรี
ยกเทวดาว่
า “แถน” เมื่
อถื
อว่
าเป็
นแถนก็
ถื
อว่
า ฝน ฟ้
า ลม เป็
นอิ
ทธิ
พลของแถน หาก
ทํ
าให้
แถนโปรดปรานมนุ
ษย์
ก็
จะมี
ความสุ
ข ดั
งนั
้
นจึ
งมี
พิ
ธี
บู
ชาแถน ต่
อมาการจุ
ดบั
้
งไฟก็
อาจจะเป็
น
วิ
ธี
หนึ
่
งที่
แสดงความเคารพหรื
อส่
งสั
ญญาณความภั
กดี
ไปย ั
งแถนหรื
อบู
ชาแถน ชาวอี
สานจํ
านวน
มากเชื่
อว่
าการจุ
ดบั
้
งไฟเป็
นการขอฝนจากพญาแถน และมี
นิ
ทานปรั
มปราเช่
นนี
้
อยู
่
ทั ่
วไป แต่
ความ
เชื่
อนี
้
ย ั
งไม่
พบหลั
กฐานที่
แน่
นอน นอกจากนี
้
ในวรรณกรรมอี
สานย ั
งมี
ความเชื่
ออี
กอย่
างหนึ
่
งคื
อเรื่
อง
พญาคั
นคาก พญาคั
นคากได้
รบกั
บพญาแถนจนชนะแล้
วให้
พญาแถนบั
นดาลฝนลงมาตกย ั
งโลก
มนุ
ษย์
ในงานบุ
ญบั
้
งไฟของชาวบุ
รี
รั
มย์
ทุ
กปี
ก่
อนที่
จะทํ
าการจุ
ดแข่
งขั
นจะมี
การจุ
ดเพื่
อ
บู
ชาผี
มเหสั
กข์
หรื
อที่
ชาวบุ
รี
รั
มย์
เรี
ยกว่
าเจ้
าปู
่
มเหสั
กข์
เพื่
อให้
การจุ
ดเป็
นไปด้
วยความเรี
ยบร้
อย
ปราศจากอั
นตรายจากบั
้
งไฟที่
อาจเกิ
ดแก่
ประชาชนได้
และปรากฏผลดั
งที่
ชาวบ้
านเซ่
นสรวง
กล่
าวคื
อ ไม่
มี
บั
้
งไฟตกถู
กบ้
านเรื
อนหรื
อทํ
าอั
นตรายแก่
ชาวบ้
านเลย ทํ
าให้
ความเชื่
อเรื่
องดั
งกล่
าวฝั
ง
ใจประชาชนตลอดมา จึ
งเป็
นความสํ
าคั
ญอย่
างยิ
่
งที่
จะต้
องมี
การเซ่
นไหว้
บู
ชาตลอดมา
3.3 การผสมกลมกลื
นของการดํ
ารงชี
วิ
ตกั
บธรรมชาติ
ที่
มี
ความเชื่
อในเรื่
องภู
ตผี
เทวดา
และพุ
ทธศาสนาผสมผสานกั
น
ภาพชี
วิ
ตและวั
ฒนธรรมของท้
องถิ
่
นที่
คล้
ายคลึ
งกั
นในการนั
บถื
อพุ
ทธศาสนา
และมี
พื
้
นฐานทางความเชื่
อเรื่
องภู
ตผี
เทวดา ทํ
าให้
เกิ
ดลั
กษณะร่
วมของสั
งคมเกษตรกรรมที่
มี
ระบบ
การผลิ
ตคล้
ายคลึ
งกั
นประสบภาวะปั
ญหาร่
วมกั
น และได้
ร่
วมกั
นแก้
ไขปั
ญหาพื
้
น ๆ เช่
น เมื่
อเกิ
ด
ปั
ญหาความแห้
งแล้
งก็
จะรวมพลั
งกั
นสร้
างสิ ่
งที่
เชื่
อว่
าจะบั
งเกิ
ดผลทํ
าให้
เกิ
ดความสมบู
รณ์
ขึ
้
น การ
รวมพลั
งกั
นสร้
างสิ
่
งยึ
ดเหนี่
ยวหรื
อร่
วมกั
นประกอบพิ
ธี
กรรมที่
เชื่
อว่
าได้
บุ
ญกุ
ศล และได้
ความสุ
ข