Page 76 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

55
ไทยลาวหรื อชาวอี สาน เป็ นประชากรกลุ่ มใหญ่ และมีวัฒนธรรมเหนือกว่าไทย-ลาว กลุ ่ม
อื่นๆ พูดภาษาไทยลาว ( ภาษาอีสาน ) เป็ นกลุ่มที่มีตัวอักษรใช้ทั้ งสองแบบดังกล่าวข้างต้น กลุ่มไทย
ลาวรับวัฒนธรรมลุ่มแม่นํ้ าโขงมาช้านานนับตั้ งแต่ พุทธศตวรรษที่ 20 เป็ นต้นมา เช่น จารึ กฐาน
พระพุทธรู ปพระประธานวัดพระธาตุพนม ลงศักราช พ.ศ.2046 ใช้อักษรตัวธรรมและจารึ กวัดแดน
เมืองลงศักราช พ.ศ. 2073 ใช้อักษรไทยน้อย หลังจากนั้ นก็พบจารึ กที่ใช้อักษรทั้ งสองสื บต่อมา
จนถึงตัวอักษรที่ใช้จารในใบลานภาคอีสานสมัยต้นรัตนโกสิ นทร์ อาจจะกล่ าวได้ว่ากลุ ่มไทยลาว
หรื อชาวอีสานเป็ นกลุ่มผู้นําทางด้านวัฒนธรรมภาคอีสาน ฉะนั้ นภูมิปั ญญาสังคม เช่ น ฮีตคลอง
ตํานาน อักษรศาสตร์ จารี ตประเพณี กลุ่มไทยลาวจะเป็ นกลุ่มที่สื บทอดและถ่ายทอดให้ชนกลุ่มไทย
กลุ่มอื่นๆ อีกด้วย
การตั้ งหมู่บ้ าน ชาวไทยลาวนิ ยมตั้งหมู ่บ้านเป็ นกลุ่มบนที่เรี ยกตามภาษาท้องถิ ่นว่า “โนน ”
โดยยึดทําเลการทํานาเป็ นสําคัญ นั่ นคือบริ เวณรอบหมู่บ้านจะมีที่ ราบลุ่มกว้างใหญ่ มีหนองนํ้ า หรื อ
ลํานํ้ าเล็กๆที่มีนํ้ าสําหรับบริ โภคในฤดูแล้ง ไม่ห่างไกลหมู่บ้านจะมีป่ าละเมาะสาธารณประโยชน์ ซึ่ ง
เป็ นที่ปล่ อยวัว ควาย ในฤดูทํานาและเป็ นแหล่งเก็บพืชผักป่ าอีกด้วย
สถาบันของหมู่ บ้ าน หากมีวัดจะตั้ งอยู่ตอนท้ายหมู่บ้านเป็ นส่ วนใหญ่ เพราะความเชื่อที่ว่า
วัดควรแยกจากหมู่บ้าน คือ วิ สุ งคามสีมา (แปลว่ า เขตนอกชุมชน) แต่ โดยปฏิบัติแล้วพระภิกษุกับ
ชาวบ้านจะมี กิจกรรมร่ วมกันอย่างใกล้ชิดทั้ ง 12 เดื อน พระภิกษุชาวอี สานนอกจากจะเป็ นผู ้ นําทาง
วิญญาณแล้วย ังทําหน้าที่ สําคัญอีกอย่างหนึ่ งก็คื อ ศาลปู่ ตา หรื อ เรี ยกตามภาษาว่า “ตูบปู่ ตา” ซึ่ ง
มักจะตั้ งอยู่ ทางเข้าหมู่บ้านซึ่ งเป็ นดอนที่ยื่นออกมา บางแห่ งมีพื้นที่ กว้างใหญ่เรี ยกว่า “ ดอนปู่ ตา ”
การสร้างบ้ านเรือน ชาวอีสานสร้ างเรือนเพื่ออยู่อาศัยจึ งไม่ประณี ตบรรจงมากนัก นั ่ นคือผู้มี
ฐานะขนาดปานกลางจะสร้างบ้านเรื อนที่มีขนาด 2 ห้ องนอน คือ ห้องส้วม (ห้องลูกสาว และห้ อง
หอ) และห้องเปิ ง (ห้องหัวหน้าครอบครัวและไว้หิ้งผี ที่เรี ยกว่า “ห้องฮักษา”) มีส่ วนที่ เป็ นนอนของ
ลูกสาวกับเครื อญาติ มีชานโล่ง (ไม่มีหลังคา) ติดต่อกับครัวซึ่ งส่วนใหญ่จะมีขนาดเล็ก บ้านใต้ถุ นสูง
เพื่อทํากิจกรรม เช่ น ทอผ้า เก็บเครื่องมื อทํานา และให้วัวควายนอนส่ วนหนึ่ ง
เครื่องแต่ งกาย ชาวอีสาน (ไทยลาว) ปัจจุบันการแต่ งกายเปลี่ยนไปมาก การแต่งกายสมัย
อดี ตผู้ หญิงจะนุ่งผ้าซิ่นยาวปิ ดเข่า นิ ยมตกแต่งชายผ้าซิ่น เรี ยกว่า “ ตีนซิ่ น ” ผ้าซิ ่นจะมีสี นํ้ าเงิ นเข้ม
(สีหม้อดิ น) ทางลงสี ขาว ปกติใช้ผ้าฝ้ ายหากเป็ นพิธีการใช้ผ้าไหม เสื้ อแขนกระบอก เกล้าผมมวยสู ง
หากอายุมากจะเกล้าผมมวยตํ่ าไว้ที่ท้ายทอย ห่มสไบทับเสื้ อในงานพิธี เรียกว่า ผ้าเบี่ยง หรื อ ผ้าห่ ม
เบี่ยง ส่วนผู้ชายกางเกงเรี ยกตามภาษาถิ่นว่ า “ โซ่ง ” กางเกงยาวเหนื อเข่าหรื อเสมอเข่า เสื ้ อคอกลม
ผ่าหน้าติดกระดุ ม แขนกระบิก ผ้าขาวม้าคาดเอว บางครั้ งก็นุ ่งผ้าโสร่งไหม