Page 64 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

43
ความเชื่อและการนับถือผีโดนตา พบว่ า ในการประกอบพิธีกรรมแซนโดนตาเกิดขึ้ นมาช้า
นานสืบทอดจากอิทธิ พลคติความเชื่ อในศาสนาดั้งเดิ มของมนุ ษย์ที่ นับถื อผีบรรพบุรุ ษผสมผสานกับ
คติความเชื่อในศาสนาพราหมณ์ และศาสนาพุทธ การแสดงความกตัญ�ูกตเวทีให้ความเคารพนับ
ถือแก่บรรพบุรุ ษเป็ นสิ่ งที่ ลูก ๆ หลาน ๆ ได้รั บมรดกตกทอดมาจากบรรพบุรุ ษให้มีการแสดงออก
โดยการบูชา เซ่นไหว้ และให้แสดงความเคารพย ําเกรง ถึงแม้ว่าบรรพบุรุ ษของตระกูลจะตายไปแล้ว
ก็ตาม โดยมี ความเชื่อเรื่ องวิญญาณของบรรพบุรุษจะย ังคงวนเวียนอยู่เพื่อคอยดู แลปกป้ องอันตราย
คุ ้มครองให้ความช่วยเหลื อแก่ลูกหลานที่ กระทําคุ ณงามความดี และอาจจะลงโทษลู กหลานที่
ประพฤติไม่ดี ให้ได้รั บความทุกข์ยาก มี ความเดื อดร้อน ไม่ มีความสุขในครอบครั ว ในปั จจุบัน
ชาวบ้านสวายจีกทุกครอบครัวถือปฏิบัติอย่างเคร่ งครัดในพิธีแซนโดนตาระดับชุ มชน โดยจะไปร่ วม
ทําบุญที่วัดโพธิ์ ทอง ในวันแรม 15 คํ่า เดื อน 10 ของทุกปี
จากการศึกษาเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้องสรุ ปได้ว่า จารี ตประเพณีของประชากรอีสาน
ที่ใช้ภาษาเขมรจะเด่ นชัดในเรื่องของ การแต่งกายเครื่ องดนตรี การรับประทานข้าวเจ้า ซึ่ งต่างไป
จากกลุ ่มวัฒนธรรมไทยลาว หมู ่บ้านชาวไทยเขมร มีการนับถือศาสนาพุทธวัดถือเป็ นสถาบัน
สําคัญของหมู่บ้าน มี ความเชื่อเรื่องผีบรรพบุรุษ มีการเซ่ นไหว้ผีบรรพบุรุษในวันสารทเดื อน 10
เรี ยกว่าแซนโดนตา เป็ นพิธีกรรมที่เด่นชัดที่สุ ดของชาวไทยเขมรที่แสดงออกถึงกับการนับถื อผี
บรรพบุรุ ษ หรื อผียายตา ในเทศกาลเดือน 10 ตรงกับวัน 15 คํ่า เดื อน 10 ในวันนี้ จะมีการเซ่น
ผียายตา ซึ่ งเรี ยกว่า แซนโดนตา คําว่า แซน หมายถึง เซ่น โดน หมายถึง ยายตา และสมัยก่อนนี้
คนมีความเชื่ อว่าในเดือน 10 ยมบาลจะปล่อยให้ ผีลงมารับส่วนบุ ญจากญาติ ๆ ที่ย ังมีชีวิตอยู ่
พวกลูกหลานจะทําการเซ่ นสรวงบรรพบุรุ ษ โดนตา จึงหมายถึงพิ ธีรําลึกถึ งบรรพบุรุ ษอย่างหนึ่ งที่
วงศาคณาญาติทั้งหลายที่ย ังมีชีวิตอยู่ ทําการบูชาบวงสรวงถึงบรรพบุรุ ษผู้ ล่วงลับไปแล้วทั้งโคตรทั้ง
เหง้า เชื่อว่าผีตายายเป็ นผีดี คอยคุ ้ มครองลูกหลานโดยมีความเชื่ อเรื่องวิญญาณของบรรพบุ รุษ จะ
ย ังคงวนเวียนอยู่เพื่อคอยดูแลปกป้ องอันตรายคุ ้ มครองให้ความช่วยเหลือแก่ลู กหลานที่กระทําคุณ
งามความดี และอาจจะลงโทษลู กหลานที่ประพฤติ ไม่ดีให้ ได้รับความทุกข์ยาก มีความเดื อดร้อน ไม่
มีความสุ ขในครอบครัว พิธีกรรมที่เด่นชัดที่แสดงออกถึงการนับถือยายตา ความเชื่ อและการนับถือ
ผีโดนตาในการประกอบพิธี กรรมแซนโดนตาของชาวไทยเขมรกลายเป็ นอัตลักษณ์ในวัฒนธรรม
ของชุมชน ที่สื บทอดจากบรรพบุ รุษมาช้านาน เป็ นการกระทําเพื่อแสดงความกตัญ�ูกตเวที ต่อ
บรรพบุรุษ แสดงความเคารพนับถือ และรําลึกถึงบรรพบุรุษผู ้ มีพระคุณที่ทุกครอบครั วจะต้องปฏิ บัติ
อย่างเคร่ งครัด