Page 63 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

42
3. ผีบรรพบุรุษ ในภาคเหนื อเรียกปู่ แสะ ย่าแสะ ภาคอีสานเรี ยกปู่ สังกะสา ย่าสังกะสี
ภาคกลางเรี ยกยายกะลา ตากะลี
4. ผีบ้านเป็ นผีบรรพบุรุ ษอยู่ในระดับหมู่บ้านนับถื อผีเดียวกันได้แก่ คนในโคตร
ตระกูลเดียวกันในภาคอีสานเรี ยกผีบ้านว่าผีปู่ ตา
5. ผีเรื อน คื อผีพ่อแม่ ปู่ ย่า ตายายที่สิ งอยู่ในเรือน
6. ผีอื่น ๆ ได้แก่ รุ กขเทวดา ผีสาง นางไม้ ผีกระสื อ ผีกระ ผีตายโหง ผีตาแฮก เป็ น
ต้น
สุ ทิน สนองผัน (2534 : 134-135) ได้กล่าวถึ ง ผีเชื้ อ ว่าเป็ นผีปู่ ผีย่าผีตา ผียาย และผี
ทวดที่เสี ยชีวิตไปแล้ว หากย ังคอยคุ้มครองลูกหลานที่ย ังมีชี วิตอยู่ไม่ให้ทะเลาะเบาะแว้งกันและคอย
ดูแลไม่ให้ลูกหลานดําเนินชีวิตออกนอกกรอบครรลองของชาวอีสานนั้ น ถ้าใครทําผิดจารี ตผีเชื้ อจะ
ทําการลงโทษบุคคลนั้ น ความเชื่อเกี่ ยวกับผีเชื้ อนี้ เป็ นผลมาจากปรั ชญาทางการเมืองการปกครองที่
ชาวอีสาน (กลุ่มวัฒนธรรมลาว) สื บทอด เอาฮีตสิบสองคลองสิ บสี่มาจากอาณาจักรล้านช้าง ซึ่ ง
เป็ นรัฐอิสระที่มีอิทธิ พลเหนือดิ นแดนแถบลุ่ มแม่นํ้าชี และแม่นํ้ าโขงตอนกลางในปี พ .ศ. 2521
อาณาจักรไทยแผ่อิทธิพลทางการเมื องปกครองดินแดนแถบนี้ แทน ทําให้อาณาจักรล้านช้างสลายตัว
การนับถือผีบรรพบุรุ ษเหมือนดังมีชีวิตอยู่ ถือเป็ นความกตัญ�ูอย่างสูงที่ชาวอีสานถื อว่านํามาซึ่ ง
ความเจริ ญเป็ นมงคล สภาพสังคมอีสานส่วนมากเป็ นสังคมเกษตรกรรม มี ความผูกพันเกี่ยวกับการ
ทํานา เมื่อพ่อแม่ตายไปลูกหลาน มักมีปั ญหาเรื่องมรดก ไร่ นา ดังนั้ นจึงหาเหตุผลอ้างในลักษณะผี
เชื้ อจึงช่ วยระงับปัญหา ผีเชื้ อ จึงเป็ นตัวควบคุมสงบและความสมัครสมานสามัคคีในกลุ่มญาติพี่
น้องได้เป็ นอย่างดี
ภูมิจิต เรื องเดช (2546 : 240-241 ) ความเชื่อและการนับถือผีในชาติพันธุ ์ไทยเขมร การ
วิจัยครั้ งนี้ ผู ้ วิจัยได้ดําเนิ นการวิจัยโดยเข้าศึกษาภาคสนาม โดยสังเกตอย่างมีส่ วนร่ วม การสัมภาษณ์
เจาะลึก การสังเกตจากสถานการณ์จริ ง ได้สอบถามและสัมภาษณ์ ผู ้ นําชุมชน ผู้นําในการประกอบ
พิธีกรรม ผู ้ เข้าร่ วมพิธีกรรม ผู ้ อาวุโส พระ ครู และชาวบ้าน จากนั้ นได้นําข้อมูลมาแจกแจง และ
วิเคราะห์ผลการวิจัยเกี่ ยวกับความเชื่ อและการนับถือผีโดนตาสรุ ปได้ว่า ผี โดนตา หมายถึง ผีบรรพ
บุรุษประจําสายเลือดสายตระกูล “โดน” เป็ นภาษาเขมร หมายถึง ย่า และยาย ส่ วน “ตา” ในภาษา
เขมร หมายถึง ปู่ และย่า ผลการวิจัยพบว่าความเชื่อและการนับถือผีโดนตาในการประกอบพิธี กรรม
แซนโดนตาของชาวไทยเขมรที่บ้านสวายจีก เป็ นอัตลักษณ์ในวัฒนธรรมของชุ มชน ที่สื บทอดจาก
บรรพบุรุษมาช้านาน เป็ นการกระทําเพื่อแสดงความกตัญ�ูกตเวทีต่อบรรพบุรุ ษ แสดงความเคารพ
นับถื อ และรําลึกถึ งบรรพบุรุษผู้ มีพระคุณที่ทุกครอบครัวจะต้องปฏิบัติอย่างเคร่ งครัด