Page 61 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

40
ทําประโยชน์ต้องบอกกล่าวสิ ่ งต่าง ๆ ล้วนมีขวัญมีการสู ่ขวัญข้าวสู่ ขวัญควาย มีการขอขมาควายที่ใช้
งานหนัก เป็ นต้น การใช้ทรั พยากรแต่ก่อนเป็ นการแบ่งปั นช่วยเหลือกัน วิธีการผลิตดั้ งเดิมของ
ชาวบ้าน คือ การผลิตเพื่อบริ โภคเอง จึงไม่ จําเป็ นต้องทําลายธรรมชาติซึ่ งสอดคล้องกับความเชื่ อ
ในสิ ่งเหนื อธรรมชาติเกิดความสมดุลย์ในชี วิตของชุ มชน มิติที่สาม ความสั มพันธ์ทางสังคมกับคน
อื่นๆ ในชุ มชน และกับชุ มชนอื่น ๆ เป็ นความสัมพันธ์ ฉันท์พี่น้อง ร่ วม “ผีปู่ ย่า” เดียวกัน มีการ
เคารพผู้อาวุโส พ่อ แม่ ซึ่ งเป็ นตัวแทนของปู่ ย่า ตา ยาย ผู้ ถ่ ายทอดคุณค่าดั้ งเดิม
ชื่น ศรี สวัสดิ์ (2530 : 52) ศึ กษาวิจัยเรื่ อง ความเร้นลับในหมู่ชาวไทยเขมร : ศึกษา
กรณีคาถาอาคม โดยศึกษาในจังหวัดสุ รินทร์ ทําให้ทราบว่าชาวบ้านพลวงมีการนับถื อผียายตา ผี
บ้าน ผีกระท่อมตา ( ชาวบ้านเรี ยก เนี้ ยะตาอยู่ที่ศาลปู่ ตา) ใกล้หมู่บ้านพลวงส่วนผีอื่ น ๆ ไม่
เห็นการนับถื อที่เด่นชัด ชาวบ้านพลวงเชื่อว่าผีตายายเป็ นผีดี คอยคุ ้ มครองลู กหลานพิธีกรรมที่
เด่นชัดที่แสดงออกถึงการนับถือยายตา คื อเทศกาลเดือน 10 ในวันแรม 15 คํ่ า มีการ เซ่ น ผีตา
ยายที่เรี ยกว่า แซนโดนตา คําว่า แซน หมายถึงการ เซ่ น โดน หมายถึง ยาย ตา ส่วนเนี้ ยะตา จะ
ทําพิธีเซ่ นในวันก่อนทํานา วันเก็ บเกี่ยวข้าวเสร็จ เอาข้าวขึ้นยุ ้ ง ชาวบ้านเรี ยกว่า การแซนสเรจว
เลิงยุง ชาวบ้านพลวงจะอาศัยเนี้ ยะตา หรื อ กระโดมตาที่เป็ นที่ พึ่งทางด้านอื่ น ๆ ด้วย เช่น ใช้เป็ น
ที่บนบาน ที่เป็ นที่เรี ยกหาขวัญผู ้ ป่ วย เวลาสะเดาะเคราะห์ในการเซ่นผีกระท่อมนี้ จะไม่มีการจุด
บ้องไฟ เหมือนชาวอีสานหมู่บ้านอื่นๆ และที่อยู่ของผีตายายนั้ น อาจจะอยู่ตามบ้านเรื อน
หรื อศาลพระภูมิ ชาวบ้านเรี ยกศาลเจ้า ผียายตานั้ นชาวบ้าน เชื่อว่าติดตามไปทุกหนทุ กแห่ ง จะเห็น
ได้จากการเซ่นไหว้ เวลาจะดื่มสุ รา จะรินสุราลงพื้นแล้วเรี ยกผียายตามาดื่มเป็ นพิธี ส่วนผีที่ให้ โทษ
ได้แก่ ผี จราบ
พีระศักดิ์ วรฉัตร (2530 : 146-148) ศึกษาวิจัยเรื่ องโครงสร้างอํานาจของชุมชนชาว
ไทยที่พูดภาษาเขมรในภาคตะวันออกเฉี ยงเหนือ : ศึกษากรณี ตําบลพรมเทพ อําเภอท่ าตูม จังหวัด
สุ รินทร์ พอสรุ ปได้ว่าชุมชนพรมเทพเป็ นชุมชนที่พูดภาษาเขมร มีขนบธรรมเนี ยมและวัฒนธรรม
ที่คล้ายคลึงกับชาวเขมรในกัมพู ชาในประเทศกัมพูชาประชาธิปไตย ภาษาที่ใช้เป็ นภาษาในตระกูล
มอญเขมร ชาวบ้านนับถือศาสนาพุทธแบบชาวบ้าน มีความเชื่ อเกี่ยวกับสิ ่งเหนือธรรมชาติ ผสมกับ
หลักคําสอนของพุ ทธศาสนา มีวัดพรมเทพเป็ นศูนย์กลางในการประกอบพิธีกรรมทางศาสนาใน
ด้านของขนบธรรมเนียมประเพณี ประกอบด้วยการเกิ ด ที่จะต้องมีการอยู ่ ไฟแบบชาวบ้าน การโกน
จุก การบวช และการแต่งงาน จะมีการเซ่นไหว้ผีบรรพบุรุ ษด้วย งานศพ นิ ยมนําศพไปฝังไว้
ระยะหนึ่ งก่อนปี ต่ อมาจึงจะนําศพนั้ นขึ้ นมาทําการเผาอีกครั้ งหนึ่ ง พิธีกรรมทางด้านความเชื่อของ
ชาวบ้านคือการเล่นบองบ๊อตในวันขึ้ น 15 คํ่า เดื อน 3 เพื่อบูชาครูการประกอบพิธี โจสมาม็อต
เพื่อรักษาคนไข้ นอกจากนั้นก็มีพิธีเซ่ นผีตาจะสร๊ อ ในวันขึ้ น 3 คํ่า เดือน 3 แรม 15 คํ่า เดือน