Page 58 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

37
3. พิธีกรรมที่สร้ างขึ้ นโดยมีจุดประสงค์เพื่อสร้างการยอมรับ
เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวกับคติความเชื่อ
เอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวกับคติความเชื่ อในการนับถือผีบรรพบุรุษมีดังต่ อไปนี้
พระยาอนุมานราชธน (2508 : 151) ได้แบ่ งจําพวกผี ออกเป็ นผีฟ้ า เจ้าผีและผีร้าย
นอกจากนี้ ย ังแบ่งผี ในทางมานุษยวิ ทยาตามคติที่ ว่าด้วยลักษณะการเซ่น สั งเวย บูชาออกเป็ น 4
ลักษณะ คือ
1. คติบูชาผีบรรพบุรุษ (Ancestor Worship)
2. คติบูชาวีรบุรุ ษ (Hero Worship)
3. คติบูชาผีธรรมชาติ (Nature Worship)
4. คติบูชาผีร้ าย (Demon Worship)
ผีที่มาก่อนและอยู่ ใกล้ชิดกับคน คือผีบรรพบุรุษ ได้แก่ ญาติ ผู ้ ใหญ่ มี พ่อ แม่ ปู่ ย่า
ตา ยาย เป็ นต้น ซึ่ งตายไปแล้วแต่คอยดูแลลูกหลานให้อยู่ อย่างมีความสุ ข
สุ เทพ สุนทรเภสัช (2511 : 145) ได้ศึกษาความเชื่อเรื่ องผีปู่ ตาในหมู่บ้านภาค
ตะวันออกเฉียงเหนื อพบว่ า ความเชื่อเรื่องผีปู่ ตาปรากฏทั่วไปชาวบ้านมีความเชื่อว่าผีปู่ ตาเป็ นผี
บรรพบุรุษประจําหมู่บ้านให้ความคุ ้ มครองลูกหลานในหมู่บ้านให้มีความสันติสุ ข ปราศจาก
ภย ันตรายใด ๆ ทั้ งปวงรวมทั้ งสัตว์เลี้ ยงของชาวบ้านอีกด้วย นอกจากนี้ ย ังแสดงอํานาจศักดิ์ สิ ทธิ์ ให้
เป็ นไปตามความปรารถนาของผู้บนบานและลงโทษผู้ที่ไม่ปฏิบัติ ตามฮีตคลองของหมู ่บ้าน
ประสาท อิศรปรีดา และคนอื่น ๆ (2518 : 64) ได้ศึกษาความเชื่อและสิ่ งยึดเหนี่ยว
ทางจิตใจของชาวอีสาน พบว่าความเชื่อของชาวอีสานมีความสัมพันธ์ และเกี่ยวกันกับสถาบันอื่น
อย่างใกล้ชิดจนแยกกันไม่ออก เปรี ยบเสมือนตัวควบคุมชี วิตและสังคม เศรษฐกิจศาสนาการเมือง
จึงมีความสําคัญต่อการแก้ปัญหาต่าง ๆ ในชนบทสมควรที่จะมี การศึกษาวิจัยเกี่ ยวกับความเชื่อ
ต่อไปอี ก
ปราณี วงษ์เทศ (2525 : 241) ได้กล่าวถึงการบูชาผีบรรพบุรุ ษในภาคเหนื อว่า
สตรี เป็ นฝ่ ายที่สื บทอดมรดกด้านที่อยู ่อาศัย มีความเกี่ ยวพันอย่างใกล้ชิ ดกับลัทธิความเชื่ อเรื่ อง ผี
บ้าน มักจะเรี ยกกันว่า ผีบรรพบุรุ ษ หรื อวิ ญญาณผู ้ อาวุโส ซึ่ งสื บทอดทางฝ่ ายผู ้ หญิงเชื่ อว่ าเป็ น
วิญญาณของผู้ หญิงที่แก่ ที่สุ ดในครั วเรือน ผีบ้านหรื อผีประจําวงศ์ตระกูลนั่นเอง พิ ธีกรรมส่วนใหญ่
มีจุดประสงค์เพื่ อรวมผีของตระกูลทางฝ่ ายแม่ทุกวงศ์ตระกู ลจะมีหิ้ งบูชา สําหรับสมาชิ กที่ตายแล้ว
มาอยู่รวมกัน และมี พิธีแสดงความเคารพ ต่อผีบรรพบุรุ ษตามวาระต่าง ๆ พิ ธีที่สําคัญจะทํากัน
เพี ยงปี ละครั้ ง หรื อโดยทั ่วไปจะทํากันทุ ก ๆ 3 ปี ครั้ งหนึ่ ง ผู้มากราบไหว้เป็ นกลุ่มญาติ ตระกูล
เดียวกันภายในหมู่บ้านใกล้เคี ยง นอกจากประกอบพิธี ประจําปี แล้ว ย ังมีการทําพิธี เซ่นที่ห้องบูชา