Page 57 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

36
ตรงกับวัน 15 คํ่า เดื อน 10 ในวันนี้ จะมีการเซ่ นผียายตา ซึ่ งเรี ยกว่า แซนโดนตา คําว่า แซน
หมายถึง เช่ น โดน หมายถึง ยายตา
ไมเคิล ไรท์ (2532 : 36) ได้กล่ าวถึงพิ ธีกรรมว่า พิธีกรรมของสังคมสมัยหิ น อาจ
แบ่งเป็ น 2 ประเภทใหญ่ ๆ คื อ
1. พิ ธีกรรมของชาวทุ่งเป็ นพวกพเนจร ล่าสัตว์ นับถือฟ้ าและดวงอาทิตย์ นับถือพ่อ
เป็ นใหญ่ หมอผีส่ วนมากเป็ นผู ้ ชาย เช่น ชาวยิว ชาวอาหรับ ชาวเอสกิ โม และชาวอารย ัน
2, พิ ธีกรรมชาวลุ่มเป็ นพวกอยู่กับที่ ทําสวน นับถือดิ นและดวงจันทร์ นับถือแม่
เป็ นใหญ่และหมอผีส่ วนมากเป็ นผู ้ หญิง เช่น ชาวเมโสโปเตเมีย ชาวอีสานใต้ ชาวอียิปต์และชาว
อุษาคเนย์
สุ เมธ เมธาวิทยากุล (2532 : 1-3) กล่าวถึงพิ ธีกรรมว่าบรรพบุ รุษเป็ นผู ้ ริเริ ่มพิ ธีกรรม
ต่าง ๆ ขึ้ นมาแล้วถือปฏิบัติสื บต่อกันมาจนถึงปั จจุบัน มีลักษณะสําคัญคือเป็ นเครื่ องหมายของกลุ่ม
ชนหนึ่ง ๆ ซึ่ งมีสัญลักษณ์ร่ วมกัน และเน้นในเรื่ องของจิตใจอันเป็ นจุดมุ่งหมายใหญ่เพื่ อทําให้เกิด
ความสบายใจและกําลังใจ สาเหตุที่ทําเพราะเกิ ดความเชื่อในอํานาจเหนือธรรมชาติ ในการ
ประกอบพิธีกรรม มีความหวังว่าสิ่ งเหล่ านั้นจะทําให้สมหวัง และช่วยให้ปลอดภัยจากความกลัว
อํานาจลึ กลับได้ โครงสร้างของพิธีกรรมแบ่งเป็ น พิ ธีกรรมตามปฏิทิน พิ ธีกรรมหัวเลี้ ยวหัวต่ อแห่ง
ชีวิต และพิธี กรรมพิเศษซึ่ งรวมถึงพิ ธีกรรมการรักษาโรคด้วย
มงกุฎ แก่นเดี ยว (2533 : 33-39) หัวใจของบุญทุกบุ ญในสังคมเขมร เขาจะต้องมีการ
เซ่นไหว้ผี บรรพบุรุ ษ (แซนขมอจ ) บอกปู่ ย่าตายายทุกครั้ ง ความผูกพันกับปู่ ย่าตายาย ความซาบซึ้ ง
ในพระคุณของบรรพบุรุษจึงมีเป็ นทุนเดิ มอยู่ แล้ว และสมัยก่อนนี้ คนมี ความเชื่อว่าในเดือน 10
ยมบาลจะปล่อยให้ ผีลงมารั บส่วนบุญจากญาติ ๆ ที่ย ังมีชี วิตอยู ่ พวกลูกหลานจะทําการเซ่ นสรวง
บรรพบุรุ ษ ในวันแรม 14 คํ่า และ 15 คํ่า เดือน 10 ซึ่ งเรี ยกว่า แซนโดนตา
มาลี จันทโรธรณ์ (2534 : 112) ได้ให้ความคิดเกี่ยวกับพิธีกรรมไว้ว่า พิธีกรรมเป็ น
รูปแบบปรากฏการณ์ทางวัฒนธรรมอย่างหนึ่ ง ที่นักมานุษยวิ ทยาให้ความสนใจและ พยายามศึ กษา
เพื่อค้นหาความหมายทางวัฒนธรรมเบื้องหลังรู ปปรากฏการณ์นั้ น ๆ ตลอดมา พิธีกรรมหนึ่ งๆ อาจ
สะท้อนภาพความหมายทางวัฒนธรรมที่ แตกต่างกันไป พิธีกรรมเปรี ยบเสมือนบทละครที่แสดง
โดยมีวัตถุประสงค์ในทางสังคมเป็ นสําคัญ พิ ธีกรรมแบ่งตามวัตถุประสงค์ที่ประกอบพิธีกรรมได้ 3
ประการ คือ
1. พิธีกรรมที่จัดขึ้ นตามวงจรแห่ ง วัน เวลา ซึ่ งสัมพันธ์กับวงจรแห่ งธรรมชาติและ
วงจรแห่งชี วิต
2. พิธีกรรมที่จัดขึ้ นในภาวะที่สังคมวิกฤติ เช่น แห่นางแมวเกิ ดขึ้นเมื่อฝนแล้ง