Page 54 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

33
2.เพื่อเป็ นเครื่ องรวมจิตใจ โดยการเคารพบูชาบรรพบุรุ ษร่วมกัน ช่วยเหลือซึ่ งกันและกัน
ในด้านความเป็ นอยู่ ด้านพิ ธีกรรมเกี่ยวกับการเกิ ด การตาย การแต่งงาน การบวช ทําให้มนุษย์เกิด
ความสามัคคีกัน
3. เพื่อความผูกพันทางเศรษฐกิจ โดยการแลกเปลี่ ยนสิ่ งของที่ตนมี อยู่กับผู้ อื่ น
จารุบุ ตร เรืองสุ วรรณ (2521 : 137) ได้กล่าวถึ งฮีต 12 คลอง 14 เอาไว้ว่าเป็ นจารี ต
ประเพณี ที่ปฏิบัติ กันในแต่ละเดือนจนครบ 12 เดือน ดังนี้
เดือนเจียง ประเพณี นิมนต์สงฆ์เจ้าเข้ากรรม
เดือนยี่ ประเพณี ทําบุญคูณลาน
เดื อน 3 ประเพณี บุญข้าวจี่
เดื อน 4 ประเพณี ทําบุญพระเวส
เดื อน 5 ประเพณี ทําบุญขึ้ นปี ใหม่หรื อตรุ ษสงกรานต์
เดื อน 6 ประเพณี ทําบุญวิสาขบูชา
เดื อน 7 ประเพณี ทําบุญบูชาเทวดาอารักษ์หลักเมือง
เดื อน 8 ประเพณี ทําบุญเข้าพรรษา
เดื อน 9 ประเพณี บุญข้าวประดับดิ น
เดื อน 10 ประเพณี บุญข้าวสาก
เดื อน 11 ประเพณี ออกพรรษา
เดื อน 12 ประเพณี ทําบุญกฐิ น
บรรพต เปรมชู (2522 : 131-133) เห็นว่าพิธีกรรมแซนโดนตาของชาวอี สานใต้จะมี ขึ้ น
เมื่อถึ งเทศกาลเดือน 10 ระหว่างแรม 14 คํ่า และแรม 15 คํ่า ชาวอีสานใต้ (สุ รินทร์ บุรีรั มย์ ศรี สะ
เกษ) จะมีประเพณีรําลึกถึงบรรพบุรุษผู้ล่วงลับไปแล้ว คําว่ า โดนตา เป็ นภาษาเขมร มาจากคําว่า
จีโดน ซึ่ งแปลว่า โคตร หรื อเหง้า หรื อวงศ์สกุล คําว่า ตา ในที่ นี้ หมายถึง โคตร วงศาคณา
ญาติทั้งหมด ที่ ย ังมีชีวิตอยู ่ หรื อล่วงลับไปแล้ว ฉะนั้ นเมื่อเอาคําสองคํามารวมกันเป็ น โดนตา
จึงหมายถึงพิธี รําลึ กถึ งบรรพบุรุ ษอย่างหนึ่ งที่ วงศาคณาญาติทั้ งหลายที่ย ังมี ชี วิตอยู่ ทําการบูชา
บวงสรวงถึงบรรพบุรุ ษผู้ ล่วงลับไปแล้วทั้งโคตรทั้งเหง้า
สาร สารทัศนานันท์ (2522 : 98) กล่าวถึ งประเพณีต่าง ๆ ของภาคอี สาน มีทั้ง 12 เดือน
ซึ่ งเรี ยกว่า ฮีตสิ บสอง นั่นเอง และนอกจากนี้ ย ังกล่าวถึงประเพณี อื่น ๆ อีก 14 ประเพณี คือดังนี้
บุญผ้าป่ า บุญแห่ข้าวพันก้อน บุญแห่ ดอกไม้ บุญแจกข้าว บุญพรรษาการเลี้ ยงผีตาแฮก การแห่
นางแมว การเสี่ยงแม่นางดัง การเล่นแม่นางครก เทศน์พญาคันคาก การสวดคาถาปลาค่อ การ
โยนครกโยนสาก การเล่นแม่นางข้อง ประเพณีลงแขก