Page 43 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

22
3.ในด้านวรรณกรรมพบว่ ากาพย์เซิ้ งกับไฟ เป็ นคําประพันธ์ ท้องถิ่นอีสานที่ใช้ร้องในขบวน
แห่บั้ งไฟ แต่งด้วยกาพย์อีสาน
4.ด้านโลกทัศน์พบว่า กาพย์เซิ ้งบั้งไฟของยโสธรสะท้อนโลกทัศน์ดังนี้ คื อ
4.1 โลกทัศน์ที่มนุ ษย์มีต่อมนุ ษย์ชาวยโสธรให้ลูกหลานได้รั บการศึกษาสู งเพิ่มเป็ น
เจ้านาย ต้องการสุขภาพที่ สมบูรณ์และอายุยืน ปฏิ บัติ ตามฮีตสิ บสองมีความภาคภูมิใจในท้องถิ่นและ
ความจงรักภักดี ต่อพระมหากษัตริ ย์
4.2โลกทัศน์ที่มนุษย์มีต่ อธรรมชาติชาวยโสธรเชื่ อว่าการประพฤติปฏิบัติ ให้
สอดคล้องกับธรรมชาตินั้ นจะทําให้ปลอดภัยและมี ความสุข
4.3 โลกทัศน์ที่มนุ ษย์มีต่อสิ ่ง เหนือธรรมชาติ ชาวยโสธร เชื่ อว่าวิญญาณนั้ น
สามารถบันดาลให้เกิดสิ่ งดี และไม่ดีขึ้ นได้ และเชื่อว่าการทําบุญในประเพณี บุญบั้งไฟจะทําให้เกิด
โลกพระศรีอารีย์
นิคม วงเวียนนิตย์ (2533 :190-19 )ได้กล่าวเกี่ยวกับความเชื่ อที่เกี่ยวกับพิธีกรรมไว้ว่าความ
นึกคิด จิตนาการของมนุษย์ก่อให้เกิดความเชื่อ และความเชื่อผลักดันให้มนุษย์ประกอบพิธีกรรมอัน
ละเอียดซับซ้อนยิ่ งขึ้ นแต่ พฤติกรรมของมนุ ษย์มีความยื ดหยุ่นได้ ดังนั้ นพิธี กรรมของมนุ ษย์จึงมี
รูปแบบต่าง ๆ กันสุดแท้แต่ ความเหมาะสม ภูมิประเทศ และเหตุการณ์ การประกอบพิธีกรรมซึ่ งเป็ น
การถ่ายทอดความรู้ และประสบการณ์ ของคนรุ่ นก่อนให้แก่ เพื่อนมนุ ษย์และคนรุ่ นหลังต่อมาทั้ งนี้
เนื่องด้วยมนุษย์มีภาษาใช้จํากัดต้องใช้กริ ยาอาการอื่นแสดงออกเพื่อถ่ ายทอดความรู้ ให้แก่กัน
อมรา พงศาพิชญ์ (2533 : 8-9) ได้กล่าวเกี่ ยวกับความเชื่ อไว้ว่า สังคมทุ กสังคมมีความเชื่ อ
ในสิ ่งที่ อํานาจเหนือมนุ ษย์ ไม่รู ปแบบใดก็แบบหนึ่ ง คําว่าศาสตร์ หมายถึงความเชื่ อในสิ่ งศักดิ์ สิ ทธ์
ถึงแม้ว่าคําสอนเกี่ยวกับสิ ่ งศักดิ์ สิ ทธ์ จะไม่ ได้เป็ นคําสอนของศาสดา ความเชื่อในภูตผีปี ศาจ ก็รวม
เรี ยกเป็ นความเชื่อทางศาสนา เพราะว่าเป็ นความเชื่อในสิ่ งที่มีอํานาจเหนื อมนุษย์มีตัวอย่าง เช่ น พระ
ภูมิเจ้าที่ ผีปู่ ตาเจ้าเข้าทรง ฯลฯ
สุ ริยา สมุทคุปติ์ (2533 :2) ศึกษาประเพณี บั้ งไฟ พบว่า ชาวอี สานมีโลกทัศน์ และความเชื่อ
ตามทฤษฎีนิ ยมกล่าวคือชาวอีสานแปรโลกของความจริ งออกมาเป็ น “คู่ตรงข้าม 5 ลักษณะ “ คือ
ลักษณะแรกที่อยู่อายของแถนอยู่ตรงข้ามกันกับที่อยู่ของคนลักษณะที่ สองโลกของเทวดาคือสวรรค์
หรื อท้องฟ้ า โลกมนุ ษย์คื อพื้ นดิน ลักษณะที่ สามคือโลกของแถนเปรี ยบเหมื อนเพศชาย พื้นดิ น
เปรี ยบเหมือนเพศหญิ ง ลักษณะที่ สี่ ผู้ ชายมี โอกาสสู่ สวรรค์ มากกว่าผู้หญิงเพราะได้ผ่ านการบวช
เรี ยน ผู ้ หญิงได้มีโอกาสไปสู ่สวรรค์น้อยกว่า จึงต้องทําบุญมากกว่าและอาศัยผลบุญจากการบวชลูก
ชายจึงจะได้ไปสู่ สวรรค์ และลักษณะที่ห้าสวรรค์ซึ่ งเป็ นที่อยู่ของแถนคือ แหล่งกําเนิดนํ้ าฝน เป็ น