Page 42 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

21
ทรงวิทย์ ดลประสิทธิ์ ( 2531 : 32-33 ) ได้ให้ทรรศนะเกี่ยวกับความเชื่อของชาวอี สานกับ
ประเพณี บุญบั้งไฟไว้ว่า เนื่ องมาจากความเชื่ อเรื่ องพระยาแถนที่ ฝังแน่ นอยู่ในหมู่ประชาชนชาว
อีสาน จึงมีการจัดทําบุญบั้งไฟขึ้นเพื่อเซ่นสรวงบูชาพระยาแถน และคนในปัจจุบันเห็นว่ าการทําบุญ
บั้ งไฟเป็ นเรื่องเหลวไหล แต่ ถ้ามองถึ งวิถีชี วิตแบบดั้ งเดิมจะเห็นว่ าชาวบ้านเหล่านี้ เพราะไม่ มีที่ พึ่ง
ทางใจ จึงสร้างสิ ่ งสมมุติ ขึ้นบูชาเพื่อให้เกิดความสบายใจและย ังให้ทรรศนะว่า การแข่งขันบั้งไฟมี
การลงทุนใช้เงินเป็ นจํานวนมาก ดังนั้ นเพื่อให้สอดคล้องกับการดําเนิ นชีวิตในปัจจุบันควรลดความ
ฟุ่ มเฟื อยลงบ้าง
กุสุ มา ชัยวินิตย์ ( 2531 : 84 ) ได้กล่าวเกี่ ยวกับความเชื่ อเรื่องผีแถนไว้ว่า เป็ นผีประเภท
เทวดา มีลักษณะเป็ นเทพ เป็ นผีที่ชาวอี สานให้ความเคารพนับถือสูงสุด เชื่ อว่ามี อํานาจในการสร้ าง
โลก และสรรพสิ่ งทั้ งหลายในโลก ตลอดจนสามารถควบคุม ปรากฏการณ์ ธรรมชาติและวิถีชี วิต
มนุษย์ได้ เมื่ อมนุ ษย์มีความเดือดร้อนแก้ปัญหาไม่ได้ก็ จะขอความช่วยเหลือจากแถนให้ช่ วยขจัดปั ด
เป่ าแม้ในปั จจุ บันไม่สามารถจะติดต่อกับแถนโดยตรงได้ก็จะอาศัยผ่านทางวิญญาณโดยเข้าพิธีบอก
กล่าวต่อแถนให้ช่วยขจัดทุกข์ภัย ความเดื อดร้อนให้
ประเทือง คล้ายสุ บรรณ (2531 :115 ) ได้กล่าวเกี่ยวกับความเชื่อและความเชื่ อเกี่ยวกับไสย
ศาสตร์ไว้ว่า คือการยอมรับนับถื อ หรื อยึดมั่ นในสิ ่ งใดสิ ่ งหนึ่ ง อันเป็ นเรื่ องของความรู้สึ กและจิตใจ
ไม่จําเป็ นต้องมีเหตุ ผล หรื อเป็ นความจริ งหรื อไม่ สมัยที่โลกของเราย ังไม่เจริ ญ มนุ ษย์ขาดความรู้
เกี่ยวกับปรากฏการณ์ธรรมชาติ มีความหวาดกลัวภัยธรรมชาติต่ าง ๆ และความตาย ทําให้เกิดความ
เชื่ อในเรื่ องวิญญาณ ผีสาง และเทพเจ้าประจําถิ่ น นํ้ า ลม ไฟ และสิ่ งต่าง ๆ ซึ่ งความเชื่อเหล่านั้ น
ย ังคงมีสื บมาจนทุกวันนี้ เป็ นความเชื่อเกี่ยวกับการทํามาหากินเป็ นส่ วนใหญ่
อร่ ามจิต ชิ ณช่าง ( 2531 : บทคัดย่ อ) ได้ศึ กษากาพย์เซิ้ งบั้งไฟโดยศึกษาเฉพาะกรณี อําเภอ
เมือง จังหวัดยโสธร โดยเน้นศึกษากาพย์เซิ้งบั้ งไฟในด้านพิ ธีกรรม นาฏกรรม วรรณกรรม โลกทัศน์
ของชาวอีสานที่มีต่ อมนุษย์ มนุ ษย์ต่ อธรรมชาติและมนุษย์มีต่อสิ ่ งเหนื อธรรมชาติ ศึ กษาโดยการเก็บ
ข้อมู ลภาคสนามในงานประเพณี บุญบั้ งไฟจังหวัดยโสธรในเดื อนพฤษภาคม พ.ศ.2519 ถึงเดื อน
พฤษภาคม พ.ศ. 2531 โดยใช้วิธีสอบถาม สัมภาษณ์ สังเกตและจากเอกสารที่ มี การบันทึกไว้เป็ น
ลายลักษณ์อักษร ผลการศึกษาสรุ ปได้ดังนี้
1.ในด้านพิ ธีกรรมพบว่าลักษณะเนื้ อหาของกาพย์เซิ้งบั้งไฟจะเป็ นการบวงสรวงอ้อนวอน
แก่พญาแถนและสิ ่งศักดิ์ สิ ทธิ์ อันเป็ นที่ เคารพของชาวบ้านให้มาช่วยดลบันดาลให้ฝนตกตามฤดูกาล
2.ในด้านนาฏกรรมพบว่า การเซิ้งบั้ งไฟจะเป็ นการฟ้ อนประกอบการขับกาพย์เซิ้ง โดยฟ้ อน
ขึ้ นลงตามจังหวะของกลองตุ ้ ม ฟั งฮาด และโทน นิ ยมเซิ้งเป็ นกลุ่มตั้ งแต่ 3-5 คนขึ้ นไป มี หัวหน้าเป็ น
ต้นเสี ยงขับกาพย์ ส่ วนคนอื่นคอยร้องรับไปเรื่ อย ๆ