Page 40 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

19
คุ ้ มครองบ้านเมื อง ดังที่ประชาชนชาวลาวมี การประกอบพิธีไหลเรื อไฟเพื่อบูชาพระยานาคในแม่นํ้ า
โขง นอกจากนี้ ย ังให้ทรรศนะว่ า นาคของชาวไทยลุ่มแม่นํ้ าโขงเป็ นนาคที่เกิดขึ้ นเอง อาศัยอยู่ตาม
แม่นํ้ าไม่ได้เป็ นศัตรู กับครุ ฑเหมื อนนาคในวัฒนธรรมอินเดี ย นาคของชาวลุ่มแม่ นํ้ าโขงจึงเป็ น
เอกลักษณ์เฉพาะกลุ่มชน
มณี พยอมยงศ์ ( 2529 : 121-122) ศึกษาถึ งความเชื่อของคนไทยสรุ ปไว้ว่าความเชื่ อเป็ น
ธรรมชาติที่เกิ ดขึ้ นกั บมนุษย์ทุกรู ปนาม มี ความคิดนึกเชื่ อถือทั้ งส่ วนนามธรรมและรูปธรรมสมัย
โบราณ ความเชื่อมักจะเกิดขึ้ นจากความคิดคํานึ งว่าสิ ่งนั้ นจะต้องให้ผลอย่างนี้ สมมติธรรมชาติ เช่น
ฝนตก ฟ้ าร้อง เป็ นเทพเจ้าบันดาล
นิพนธ์ สุ ขสวัสดิ์ (2529 : 1) ได้เสนอแนวคิดเกี่ยวกับปัจจัยที่ทําให้ ประเพณีของแต่ละ
ท้องถิ ่นแตกต่างกันดังนี้
1.สิ่ งแวดล้อมทางภู มิศาสตร์ ได้แก่ ภูมิศาสตร์ ดินฟ้ าอากาศ และทรั พยากรธรรมชาติเป็ น
ต้นสิ ่ งเหล่านี้ ทําให้แต่ ละท้องถิ่นมี ประเพณี พิธีกรรมที่แตกต่างกันออกไป
2.สิ่ งแวดล้อมทางวัฒนธรรม วัฒนธรรมเป็ นวิถีชี วิตของสังคมดังนั้ นคนในสั งคมจะคิดเห็ น
อย่างไรรู้ สึ กอย่างไร มีความเชื่ออย่างไรก็จะแสดงออกให้ปรากฏในรู ปของภาษาเพลง กิจการงาน
การเล่น ศาสนา ตลอดจนสิ่ งต่าง ๆ ที่คนในส่ วนรวมสร้ างขึ้ นแล้วถ่ายทอดไว้ให้แก่กัน
3.สิ่ งแวดล้อมทางสังคม ลักษณะของสังคมจะต้องประกอบด้วยคนตั้ งแต่ 2 คนขึ้ นไปอาศัย
อยู่ในเขตแห่งใดแห่งหนึ่ งเป็ นประจําเป็ นเวลานานพอสมควร มีการผสมกลมกลื นกันทางวัฒนธรรม
และในขณะเดียวกันก็ มีการกําหนดขอบเขตทางสังคม บทบาททางสั งคมเป็ นกลุ่ มของตนเอง
โดยเฉพาะ ดังนั้ นสภาพทางสังคมที่แตกต่างกันย่อมทําให้ประเพณี แตกต่างกันไปด้วย
พระอริ ยานุวัตร เขมจารี (2530 : 1-65) ได้กล่าวถึงความเชื่อของคนไทยอีสานว่า ได้รับ
ความเชื่อสื บทอดมาจากบรรพบุรุ ษ ความเชื่อส่วนใหญ่มาจากศาสนา โดยทั่ วไปชาวอีสานจะมี ความ
เชื่อในเรื่ องการครองเรื อน การทํามาหาเลี้ ยงชีพทางสัมมาอาชีวะ เช่น เชื่ อเรื่องฤกษ์ยาม เรื่ องผี เรื่ อง
ผูกเสี่ยว
ธวัช ปุ ณโณทก (2530 : 350-390)ได้ศึกษาความเชื่ อของคนอีสานพบว่า แม้พระพุทธศาสนา
จะเข้ามามีบทบาทในสังคมอี สานก็ตาม ชาวอีสานก็ย ังมีความเชื่อในเรื่ องผีอย่างเหนียวแน่ น ซึ่ งเห็ น
ได้จากการนําพระสงฆ์เข้าร่ วมประกอบพิธี กรรมด้วย นอกจากนี้ ย ังให้ทรรศนะว่า ปั จจุบันแม้สังคม
อีสานจะมีกระแสจิ ตสํานึกและค่านิยมใหม่ ๆ เขามามี อิทธิพลต่ อการดําเนิ นชีวิตประจําวัน แต่ความ
เชื่อเรื่ องภู ตผีวิญญาณก็หาได้เสื่ อมลงไม่ จะเห็ นได้จากในฮีตสิ บสอง มีพิธี กรรมเกี่ยวกับความเชื่อ
เรื่ องภูตผีวิญญาณอยู่มาก