Page 38 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

17
ย่อมละเว้นสิ ่งนั้ นจะไม่ยอมทําสิ ่ งนั้นคือ จะทําแต่สิ ่ งที่เป็ นประโยชน์ ได้รั บความผาสุก ครอบครัวใด
ขย ันหมั ่นเพียรคือหนักเบาเอาสู้ ชนิดหลังสู้ฟ้ าหน้าสู ้ดิ น กัดฟันกินเกลือ ข้อควรนั้ นจะเจริ ญรุ่ งเรื อง
มั ่งมีทรัพย์สิ นเงินทองทําแล้วจะนําความเดือดร้ อนมาให้ ย่อมละเว้นสิ ่งนั้ น จะไม่ ยอมทําสิ ่ งนั้ น คื อ
จะทําแต่สิ ่ งที่ เป็ นประโยชน์ ได้รั บความผาสุข ครอบครัวใดขย ันหมั่ นเพียรคื อหนักเบาเอาสู ้ ชนิด
หลังสู้ฟ้ าหน้าสู ้ดิน กัดฟั นกินเกลือครอบครั วนั้ นจะเจริญรุ่ งเรื องมั่ งมีทรั พย์สิ นเงินทอง
ธีระ รุ ณเจริ ญ, ประสิทธิ์ คุ ณุ รัตน์ และอุ ดม บัวศรี (2525 : บทคัดย่อ) ได้วิจัยเรื่ อง การ
วิเคราะห์ ประเพณี ฮีตสิบสองของชาวอี สานที่มีผลต่อการศึกษา โดยใช้วิธี การเก็บข้อมูลลงภาคสนาม
และการวิเคราะห์จากเอกสารและท่านผู้รู้ จากพื้นที่สุ ่ มตัวอย่ างในจังหวัดขอนแก่น อุบลราชธานี
สุ รินทร์ และนครพนม ซึ่ งได้นําเสนอเฉพาะประเพณีบุญเดื อน 9 ซึ่ งคณะผู ้ วิจัยได้สรุปไว้ดังนี้
บุญข้าวประดับดิน หรื อที่ชาวอีสานเรี ยกว่า บุญแจกข้าว จัดขึ้ นในวันแรม 14 คํ่าเดือน 9
ของทุกๆ ปี การทําบุญข้าวประดับดิน หมายถึ ง การทําบุญอุทิ ศส่วนกุศลให้แก่ เปรตหรื อญาติมิตรผู้
ล่วงลับไปแล้ว โดยมีจุดมุ ่ งหมายในการทําบุ ญที่สํ าคัญ 2 ประการคื อ การอุทิศส่ วนกุศลให้แก่ ผู ้
ล่วงลั บไปแล้วและเป็ นการทําบุ ญระลึกบุ ญคุณแผ่นดิ น ชาวบ้านจะจัดเตรี ยมอาหารคาว หวาน
หมาก พลู บุหรี่ ในวันแรม 13 คํ่ า และนําอาหารไปวางตามพื้ นดิน กิ ่งไม้ บริ เวณโบสถ์ ต้นโพธิ์ หรื อ
ศาลาวัด ในเวลาเช้าตรู่ ของวันแรม 14 คํ่ า จากนั้ นถวายเครื่ องไทยทานแด่พระภิ กษุสามเณร ตักบาตร
รวมทั้ งกรวดนํ้ าอุทิศส่วนกุศล ให้เปรต สมาทานศี ล และฟังเทศน์
นอกจากนี้ คณะผู้ วิจัยย ังได้นําเสนอความเป็ นมาของการทําบุ ญข้าวประดับดินซึ่ งเกี่ ยวข้อง
กับนิ ทานชาดกเรื่ องพระเจ้าพิ มพิสาร และประโยชน์ของการทําบุญข้าวประดับดิ นคือ ผู้ ทําได้แสดง
ความกตัญ�ูแก่ ญาติผู ้ล่วงลับไปแล้ว อีกทั้งย ังเป็ นโอกาสที่ได้ทําบุญ ได้สมาทานศีลและฟั งเทศน์
ด้วย
พระยาอริยานุ วัตร เขมจารี (2526 : 24-45) ได้กล่าวถึ งประเพณีบุญบั้ งไฟพบว่าเป็ นประเพณี
เก่าแก่ ของกลุ่มชนชาติไทย มี มูลเหตุจากตํานานพระยาคันคากและตํานานเรื่ องผาแดงนางไอ่ ชาว
อีสานนิ ยมทําบุ ญบั้ งไฟกันในเดือนหก ในงานมีการบวชนาค สรงนํ้ าพระภิกษุ นอกจากนี้ ได้ให้
ทรรศนะว่าประเพณี บุ ญเดือนหกน่ าจะมีมาก่อนพุ ทธศาสนา และเป็ นประเพณี ที่มีทั้งข้อดี ข้อเสีย แต่
ถึงอย่างไรก็ย ังควรรักษาประเพณี บุ ญบั้งไฟไว้ให้ เป็ นสมบัติของชาวไทยอีสานต่ อไป
บุญเลิศ สดสุ ชาติ (2526 : 26) ได้แสดงทรรศนะเกี่ยวกับบั้งไฟว่ามี ความเกี่ ยวพันกับชี วิต
ความเป็ นอยู่ของชาวอีสานมานาน โดยชาวอี สานจะใช้บั้ งไฟเป็ นเครื่ องมือในพิธีขอฝน ทั้ งนี้ เพราะมี
ความเชื่ อว่า ถ้าจุ ดบั้ งไฟไปถวายพระยาแถนให้เป็ นที่พอใจ พระยาแถนก็จะบันดาลให้ ฝนตกตาม
ฤดูกาล นอกจากนี้ ได้ให้ความเห็ นว่างานบุญบั้ งไฟเป็ นงานที่จัดกันเอิกเกริ กใหญ่โตมีผู ้คนไปร่ วม