Page 36 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

15
พระยาธรรมปรีชา (2521 : 231-243) กล่ าวถึงนาคว่ าบังเกิดในดิรั จฉานคติ เมื่ อนางนาคมี
ครรภ์แก่จวนจะคลอดกลัวบุตรได้ รั บอันตรายจากครุ ฑ จึ งดํ านํ้ าไปตามแม่ นํ้ าทั้ งห้ า เพื่ อมุ ่งสู่ ป่ า
หิมพานตได้ไปอาศัยอยู่ในถํ้ าเพื่อคลอดบุตร หลังจากเลี้ ยงดู บุตรจนสามารถว่ายนํ้ าได้แข็งแรงก็จะ
บันดาลให้ ฝนตกนํ้ าท่วมป่ าหิ มพานต์ แล้วเนรมิ ตเป็ นปราสาทเอาบุตรขึ้ นปราสาทดํานํ้ ามุ่งกลับสู่
นาคพิภพอันเป็ นที่ อยู่ของนาค
เบญจมาส เกตุแก้ว (2521 : 1-38) ได้กล่าวถึงประเพณี บุญบั้ งไฟของชาวอีสานว่าเป็ น
ประเพณีเก่ าแก่ที่ สําคัญของชาวอี สาน จัดทําขึ้ นเพื่อขอฝนจากพระยาแถน บู ชาเทวดาอารักษ์หลัก
เมือง เรื่ องแถน ดังนั้ นประชาชนจึงแสดงออกในรู ปการอ้อนวอนโดยการจุดบั้ งไฟ ในงานบุญบั้งไฟ
จะมี การเล่นเลียนอวัยวะเพศอย่างอุ กอาจเพื่ อบูชาให้ ผีสางเทวดาเกิ ดความพอใจ นอกจากนี้ ได้ให้
ทรรศนะว่าบุญบั้ งไฟนี้ แสดงให้เห็ นว่าเป็ นการต่ อสู่กับสภาพดิ นฟ้ าอากาศที่ แห้งแล้ ง ผลจากการ
ทําบุญทําให้ชาวบ้านมีขวัญและกําลังใจในการทํานาทําไร่
สังคม ศรีราช (2522 : 38-42) ได้กล่าวถึงประเพณี การทําบุญบั้งไฟว่าเป็ นประเพณี ที่
สื บเนื่ องจากความเชื่อว่ าพระพรหมกับพระยานาคเป็ นมิ ตรกัน โดยสั ญญากันว่า ในปี หนึ่ ง ๆ จะส่ง
ข่าวให้พระพรหมทราบด้วยการจุ ดบั้งไฟขึ้ นไปสวรรค์ พระพรหมก็ จะให้พระพิรุ ณบันดาลฝนให้ตก
ลงมาเมื องมนุ ษย์ ในงานบุ ญบั้ งไฟจะมี การบวชนาค สรงนํ้ าพระภิ กษุ ประกวดบั้ งไฟสวยงาม
แข่งขันจุดบั้งไฟทางสงฆ์ นอกจากนี้ ผู ้ คนในขบวนแห่บั้งไฟจะมีชนชั้ นสูง ชนชั้ นกลาง ชนชั้ นตํ่ า
ปราโมทย์ ทัศนาสุ วรรณ (2523 : 45-49)ได้กล่าวว่าเรื่ องราวของพระยาว่าพระยานาคเป็ น
สัตว์ในนิ ยายและวรรณคดีที่เล่าสื บต่อกันมาแต่ โบราณจนมีอิ ทธิพลต่อความรู ้สึ กนึ กคิดของชาวไทย
โดยเฉพาะมีอิ ทธิพลในวัฒนธรรมประเพณี ตลอดจนตํานานการสร้างบ้านแปลงเมื องดังที่ปรากฏว่ า
ชาวอีสานสร้างบั้ งไฟเป็ นรู ปพระยานาค เพื่อระลึกถึงสุ วรรณภังคีที่ ตายไปในตํานานเรื่องเท้าผาแดง
นางไอ่
สมาน จันทร์ทิ พย์และผดุงรัตน์ จันทร์ทิพย์ (2524 : 17-21) ได้เสนอแนวคิดเชิ งวิเคราะห์
เกี่ยวกับประเพณี บุญบั้ งไฟว่าเกิดจากฝนแล้งอากาศร้อนจัด คนโบราณจึงหาทางผ่ อนคลายอารมณ์
ด้วยการทําพิธี ขอฝน โดยคิดทําบั้ งไฟจุด ทั้ งนี้ เพื่อความอยู่รอดของสภาพสั งคมไทย นอกจากนี้ ได้
เสนอแนวคิดว่าประเพณี บุญบั้ งไฟไม่ เหมาะสมกับสั งคมปัจจุบันเพราะผิ ดศีลในพุทธศาสนาและ
หากต้องการนํ้ าฝนควรปลู กป่ าไม้ สร้ างแหล่ งนํ้ าก็ จะย ังผลให้ฝนตกความอุดมสมบูรณ์ก็ จะบังเกิ ด
ขึ้ น
จารุ วรรณ ธรรมวัตร (ม.ป.ป.: 11-152) ได้กล่าวเกี่ ยวกับความเชื่อไว้ว่า การต่ อสู้ด้านความ
เชื่ อระหว่างศาสนาพุ ทธกับความเชื่ อเรื่ องผีนั้ น นอกจากจะปรากฏในวรรณกรรมคําสอนแล้ว
วรรณกรรมนิทานเรื่องพญาคันคาก ได้แฝงแนวคิดนี้ ไว้ในโคลงเรื่ อง ซึ่ งกล่าวถึงความสามารถของ