Page 34 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

13
ฉันท์ สุวรรณบุณย์ (2513 : 64-68) ได้ศึ กษาเกี่ยวกับประเพณี บุญบั้งไฟไว้ว่า ได้พัฒนามา
จากการเผาเทียนเล่นไฟในสมัยสุ โขทัย ในสมัยอยุธยา ก็มีการเล่นตรวจเพื่อบูชาพุทธบาทซึ่ งตรวจ
หรื อกรวดนี้ ได้พัฒนาเป็ นบั้ งไฟในระยะต่อมา และได้ให้ทรรศนะว่าการจัดงานประเพณีบุญบั้งไฟ
แสดงให้เห็ นถึ งความสามัคคี ความเจริ ญรุ่ งเรื องแห่ งชี วิตและสั งคมของชาวอีสาน ซึ่ งถือเป็ น
วัฒนธรรมอันดีงานควรแก่การรักษาให้คงอยู่ คู ่กับชาวอีสานตลอดไป
พระยาอนุมานราชธน ( 2514 : 37) ได้อธิ บายความหมายของประเพณี ไว้ในหนังสือ
วัฒนธรรมประเพณีต่ าง ๆ ของไทยว่าประเพณี หมายถึ งความประพฤติของชนกลุ่มหนึ่ งในที่แห่ ง
หนึ่ งถือเป็ นแบบแผนกั นมาอย่างเดี ยวกั น และสืบทอดกั นมานาน ถ้าใครในหมู่ พวกเดี ยวกัน
ประพฤติออกนอกแบบก็ผิดประเพณี หรื อผิดจารี ตประเพณี
พระยาอนุมานราชธน (2515 : 100-104) ได้กล่าวถึงบุญบั้ งไฟของชาวอีสานว่าในงานจะมี
การแห่บั้งไฟเพื่ อบูชาเทวดา และการประกวดบทเซิ้ง ซึ่ งมักจะมีคําหยาบ นอกจากนี้ ย ังกล่าวถึงการ
ทํารู ปคนด้วยฟางมัดเป็ นรู ปหญิ งชายกอดกันเรี ยกว่า ปู่ แถนย่าแถน โดยสร้างเป็ นหุ ่ นเข้าร่ วมขบวน
แห่ ได้สรุ ปเรื่ องแห่บั้ งไฟว่า เป็ นพิธีเกี่ยวเนื่ องกับความเจริ ญงอกงามที่ มีมาแต่โบราณกาลทั้ งนี้ เป็ น
การบังคับให้ผีสางเทวดาซึ่ งมีอํานาจแฝงอยู่ในธรรมชาติ ให้อํานวยสิ ่ งที่ ตนต้องการโดยมี พืชพันธุ์
ธัญชาติเจริ ญงอกงามเป็ นต้น หลังจากนั้ นได้ให้ ทรรศนะว่าควรรักษาประเพณี ไว้ไม่ ให้สู ญ และควร
ตัดเรื่ องที่หยาบคายออกไป
สมเด็จกรมพระยาดํารงราชานุภาพ (2515 : 11-16) ได้กล่าวถึ งบุญบั้ งไฟในภาคอีสานไว้ว่า
ในช่วงเดือนหก เดือนเจ็ ด และเดือกแปดนี้ ชาวบ้านต่ าง ๆ ในภาคอีสานจะจัดให้มีการทําบุญบั้ งไฟ
หรื อเรียกอี กอย่างหนึ่ งว่าบุญเดือนหกโดยจะมีการประชุมชาวบ้านเพื่อกําหนดวันเวลาในการทําบุญ
ตลอดจนภาระต่าง ๆ ที่ต้องช่วยกันทํา เช่ น การปลูกผามโดยเฉพาะฆราวาสชายหญิงที่มาร่ วมงานจะ
ได้รั บประทานข้าวปลาอาหารเช้าเย็นและเหล้าอย่างบริ บรู ณ์ อนึ่ งในงานบุญบั้งไฟนี้ จะมีพิ ธีทาง
ศาสนาคือการบวชนาคและสรงนํ้ าพระภิกษุสงฆ์ เพื่อเลื่อนสมณศักดิ์ ด้วย
กิ ่งแก้ว อัตถากร ( 2517 : 9) ได้อธิ บายความหมายของประเพณี ไว้ดังนี้ ประเพณีหมายถึง
ความประพฤติสื บต่อกันมาจนเป็ นที่ ยอมรับของส่วนรวม ซึ่ งเรี ยกว่าเอกนิยมหรื อ พหุนิยม เช่ น การ
แต่งงาน การเกิ ด การตาย เป็ นต้น ส่ วนความประพฤติที่เรานําเอาของชาติ อื่นมาปรับปรุ งให้เข้ากับ
ความเป็ นอยู่ของเรา เพื่อความเหมาะสมกับกาลสมัยและลักษณะของคนไทยซึ่ งเรี ยกว่ า สัมพันธ์
นิยม
จารุ บุตร เรื องสุวรรณ (2519 : 20) ได้ให้ทรรศนะต่ อประเพณี บุญบั้ งไฟในแง่ยุทธศาสตร์
ว่า เป็ นความฉลาดของบรรพบุรุ ษชาวอี สาน เพราะถือว่าการทําบุ ญบั้ งไฟเป็ นการฝึ กหัดให้