Page 268 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

247
ขั้นตอนในการประกอบพิ ธีกรรม
การประกอบพิธีกรรมแซนโดนตาของชาวไทยเขมร ชาวบ้านภู มิขนุนก็ย ังคงแบ่งออกเป็ น
2 ช่วง คือ วันขึ้ น 14 คํ่า และขึ้ น 15 คํ่า เดือน 10 เรี ยกว่าวันเบ็นตูจ ซึ่งวันนี้ เป็ นวันที่มีการ
ตระเตรี ยมข้าว ปลา อาหาร เพื่อนําไปทําบุญที่ วัดเท่ านั้น ย ังมิได้มีการประกอบพิธีกรรม
ในวันแรม 14 คํ่า เดือน 10 ถึงวันแรม 15 คํ่า เดื อน 10 เรี ยกว่า “เบ็นทม” ในช่ วงวัน
เวลาเหล่านี้ จะมี การเริ่ มตระเตรี ยมเครื่ องเซ่นไหว้และเครื่องบู ชาให้พร้อม เครื่ องเซ่นไหว้มีการ
ตระเตรี ยมตั้ งแต่วันแรม 14 คํ่า เป็ นต้นมาจนถึงวันแรม 15 คํ่า ก็ จะได้มีการจูน จนถึงวันแรม 15
คํ่า ซึ่ งถื อเป็ นวันจูนโดนตา ชาวบ้านในแต่ละครอบครัวจะนําสิ่ งของไปจูนโดนตาบ้านพ่อแม่สามี
ของตน ซึ่ งจะทําติดต่อกันเป็ นเวลา 3 ปี และนําไปให้ญาติพี่ น้องที่ เคารพนับถือตลอดจนครู บา
อาจารย์ที่เป็ นผู้มีพระคุณ เช่ น ครู เป่ า จากการสัมภาษณ์ นายสงค์ เรืองใจ อายุ 63 ปี ซึ่ ง
เป็ นครู เป่ า ชาวบ้านภู มิขนุนให้ความเคารพศรั ทธาในฐานะเป็ นหมอแผนโบราณสามารถรักษาโรค
ต่างๆ ให้ชาวบ้านตั้งแต่สมัยอดี ตจนปัจจุ บันได้ เช่น รักษาโรคกระดูก โรคซาง เป็ นต้น ในวัน
จูนโดนตาชาวบ้านในหมู่บ้านส่วนใหญ่จะนําข้าวของมาจูนโดนตาที่บ้านครูเป่ าเป็ นจํานวนมาก
เพื่อเป็ นการแสดงความกตัญ�ูและระลึกถึงพระคุณที่ครู เป่ าช่วยรั กษาโรคให้กับพวกตน
เมื่อถึ งเวลาประมาณ 16.00 น. ก็จะมีการประกอบพิธีการแซนโดนตา โดยลูกหลานจะทํา
การประกอบพิธีเซ่ นไหว้บรรพบุรุ ษและเรี ยกวิญญาณบรรพบุรุ ษมารับเครื่ องเซ่นไหว้ที่ลู กหลานได้
จัดเตรี ยมไว้ให้นั้ น โดยผู ้ อาวุโสในครอบครัวจะเป็ นผู ้ นําในการประกอบพิธีกรรมด้วยการขาน
เรี ยกชื่อ นามสกุลของผู ้ที่ได้ล่วงลับไปแล้วพร้ อม ๆ กับการหยาดนํ้ า (กรวดนํ้ า) หรื อสุรา ซึ่ งเป็ น
การอัญเชิ ญให้วิญญาณบรรพบุ รุษมากิ นอาหารเครื่ องเซ่นไหว้เหล่ านั้ น ในเวลานั้ นก็จะเอาธู ป –
เทียน มาจุดเพื่อเป็ นการนําทางให้วิญญาณกลับมาถึงบ้านหรื อครอบครั วของตนได้ถูกต้องแม่นย ํา
บางครอบครัวจะประกอบพิธีกรรมเช่ นนี้ บ่ อยๆ หลายครั้ ง แต่บางครอบครัวจะทําเพียง 3 ครั้ ง
คือ 4 โมงเย็น , 6 โมงเย็น และก่อนไปวัดอีก 1 ครั้ ง (สั มภาษณ์นายสมี พรมประวัติ และนาย
สุ พัน แหวนวงศ์ ผู ้ ใหญ่บ้านภู มิขนุ น) พอถึงเวลาประมาณ 20.00 น. ลูกหลานจะเรี ยกโดนตาให้
ทําการอาบนํ้ า ชําระล้างร่ างกาย ใส่ เสื้ อผ้าที่ตระเตรี ยมไว้ให้ หวี ผม ประแป้ งให้สวยงาม เพื่อ
เตรียมตัวไปวัดเพื่อฟั งเทศน์ ฟังธรรมด้วยกันที่วัด หลังจากเสร็จพิ ธีแล้วก็เดินทางกลับบ้าน พอรุ่ งเช้า
ของวันรุ่ งขึ้นเวลาประมาณ 04.00 น. พระที่วัดจะตีกลองส่ งสัญญาณให้ชาวบ้านพร้อมที่จะแห่ บาย
ตะบัดตะโบลไปที่ วัดพร้อมๆ กันทุ กครอบครัว ซึ่ งแต่ละครอบครัวมี ความเชื่อว่าจะไม่เข้าร่ วมพิธี
ตอนนี้ ไม่ได้ ถ้าใครไม่เข้าร่ วมจะถู กชาวบ้านด้วยกันตําหนิ และโดนตาจะสาปแช่งไม่ให้มีความ
เจริ ญรุ่งเรื อง สิ่ งของที่บรรจุอยู่ ในภาชนะหรื อในบายตะบัดตะโบล สิ่ งที่ได้รั บผลกระทบและมีการ
เปลี่ยนแปลงไปในปั จจุบันก็คือภาชนะที่ ใช้บรรจุสิ ่ งของ ซึ่ งสมัยก่อนจะใช้กระเฌอที่สานจากไม้ไผ่