Page 266 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

245
จากการสัมภาษณ์นางแสงเทียน นามบุตร (2550 : สัมภาษณ์) อยู่บ้านเลขที่ 46 หมู ่ 3
ตําบลดงรัก อําเภอกู่สิ งห์ จังหวัดศรี สะเกษ อายุ 45 ปี เป็ นลูกสาวคนที่ 6 ของนางเนี ยม เอมโอด
(2550 : สัมภาษณ์ ) อยู่บ้านเลขที่ 20 หมู่ 23 บ้านภูมิขนุน ตําบลโสน อําเภอขุขันธ์ จังหวัดศรี สะ
เกษ อายุ 80 ปี ซึ่ งคุณแสงเที ยนได้แต่งงานแยกครอบครัวไปอยู ่ บ้านสามีที่ต่างอําเภอ แต่ในวันนี้
ได้เดินทางกลับมาบ้านเกิดเพื่ อเข้าร่ วมพิธีแซนโดนตาพร้ อมกับญาติๆ ฝ่ ายของตนเองเป็ นประจําทุก
ปี และผู ้ วิจัยได้สัมภาษณ์ นายสมิธ ศรี เลิศ (2550 : สัมภาษณ์) อายุ 26 ปี เป็ นลูกชายคนเล็กใน
จํานวน 5 คน ได้ไปทํางานที่ กรุ งเทพฯ เป็ นเวลา 10 ปี กว่ าปี แล้ว และวันนี้ ได้ลาพักร้อนกลับมา
บ้านเกิดเพื่อเข้าร่ วมพิธีนี้ โดยเฉพาะ และขณะนี้ ได้แต่งงานแล้วซึ่ งได้พาภรรยามาจูนโดนตาที่บ้าน
ของตนด้วย และต้องทําเช่นนี้ ติดต่อกันเป็ นเวลา 3 ปี นายสมิธ ศรี เลิศ เล่าให้ฟั งว่าส่ วนมาก
จะต้องกลับมาเข้าพิธีแทบทุกปี ซึ่ งถือว่าเป็ นการสืบทอดประเพณี ลูกๆ ทุกคนในครอบครั วศรี เลิศ
มีความสํานึกในประเพณีแซนโดนตาเป็ นอย่างมาก เพราะได้รั บการปลูกฝั งมาตั้งแต่สมัยเป็ นเด็กๆ
นอกจากนั้ นผู้ วิจัยได้สัมภาษณ์ เด็กวัยรุ่ นสมัยใหม่กลุ่มหนึ่ งซึ่ งมีอายุประมาณ 15 – 17 ปี ซึ่ งจัดเป็ น
เยาวชนในยุคสมัยใหม่ที่มีการเปลี่ ยนแปลงในปั จจุบันนี้ แต่วัยรุ ่ นกลุ่มนี้ ก็ย ังยึดถือปฏิบัติประเพณี นี้
อย่างเคร่ งครัด โดยนําสิ่งของไปจูนโดนตาที่บ้านแม่สามีซึ่ งยึดถือปฏิ บัติกันมาจนถึงทุกวันนี้ ไม่ว่าจะ
เกิดผลกระทบของสังคมไปในทิ ศทางไหนก็ตาม ซึ่ งถือว่าเป็ นวันรวมญาติ และบรรดาเพื่อนสนิทได้
มีโอกาสกลับมาพบปะสังสรรค์กันอีกครั้ งหนึ่ ง ถึงแม้ปัจจุบันกระแสสังคมสมัยใหม่ในยุคโลกาภิ
วัตน์ ทําให้มีผลกระทบมี การเปลี่ยนแปลงไป แต่โดยส่วนใหญ่ก็ย ังมีหลงเหลือให้เห็นอยู่บ้าง ใน
คนรุ ่ นเก่าที่ย ังคงอนุรักษ์ประเพณี และความเชื่อดั้ งเดิมของพิธีกรรมนี้ อยู่ ถึงแม้ว่าคนรุ่ นใหม่จะ
เปลี่ยนค่านิยมไปเกือบหมด แต่ก็ ย ังมีการผสมผสานความเชื่อดั้ งเดิมกับค่านิยมสมัยใหม่ และความ
เจริ ญทางด้านวัตถุที่ได้เข้ามาในท้องถิ่นในปัจจุ บันมากขึ้น แต่ถึ งอย่างไรก็ตามชาวบ้าน ตําบลโสน
ก็ย ังมีการปลูกฝั งความเชื่อ และมี การสืบทอดประเพณีนี้ ไปสู่รุ ่ นลูกหลานในสังคมปัจจุ บัน โดย
ลูกหลานจะมีโอกาสได้พบเห็ นและเข้าร่ วมพิธีนั้นพร้ อมๆ กับพ่อแม่ ปู่ ย่า ตายาย ขณะที่ ย ังมีชีวิต
อยู่ตั้งแต่เกิดมาจึงทําให้ประเพณี นี้ ซึมซาบเข้าไปในจิตสํานึกของเด็กรุ่ นใหม่ บางคนอาจมองว่าทํา
อะไรงมงายทําให้สิ้ นเปลือง โดยไม่ มีประโยชน์ หรือสู ญเปล่า ภู ตผีปี ศาจไม่ได้มีจริ งทุกสิ ่ งเป็ นการ
สมมติ เหลวไหลทั้งสิ้น ความสิ ้นเปลืองทั้งหมดในการประกอบพิธีกรรมนี้ แต่ก็มิได้ทําให้ลู กหลาน
ล้มละลายอย่างแน่นอน ทุกคนต่างยินดีและมีความเต็มใจที่ จะแสวงหาสิ่ งของเครื่ องเซ่นที่ บรรพ
บุรุ ษเคยโปรกปรานมาเตรียมไว้อย่างเต็มที่ ภายหลังจากที่ส่ งวิญญาณท่านเหล่านั้นกลับแล้ว
ลูกหลานก็ สามารถนําอาหารเหล่านี้ มาเลี้ ยงสังสรรค์ร่ วมรับประทานกันได้ซึ่ งถือเป็ นการรวมญาติ
อีกครั้ งหนึ่ ง อาหารดังกล่าวนั้ นถือว่าเป็ นอาหารมงคลที่บรรพบุรุษปู่ ย่า ตา ยาย ได้มอบไว้