Page 258 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

237
ทําพิธีเซ่ นไหว้บรรพบุรุ ษ ซึ่ งเรี ยกสั้ นๆ ว่า “การแซน” เพื่ อเรียกวิญญาณบรรพบุรุ ษมารับสิ ่ งของ
เครื่องเซ่นต่าง ๆ ที่ ลูกหลานได้ตระเตรี ยมเอาไว้ให้ รวมทั้ งให้วิญญาณบรรพบุ รุษได้อาบนํ้ า แต่งตัว
ด้วยเครื่ องนุ่ งห่มที่เตรี ยมไว้ให้ เพื่อไปฟั งเทศน์ฟั งธรรมที่วัดร่ วมกันตอนประมาณ 2 ทุ่ม ในช่วง
นี้ จะมีการเทศน์โจทย์เฉลยโต้ตอบกันระหว่างพระภิกษุ 2 รูป ซึ่ งสมมติตนเองว่าเป็ นพระกัสสัปปะ
กับพระอานนท์ จนเสร็จพิธี
เช้าวันรุ ่ งขึ้นประมาณ 04.00 น. พระที่ วัดบ้านภูมิขนุ นจะตีกลองให้ สัญญาณเรี ยก
ชาวบ้านให้มาชุ มนุมกันที่วัด ชาวบ้านแต่ละครอบครั วจะนําบายตะบัดตะโบลที่เตรียมไว้แห่รอบ
อุโบสถ 3 รอบ ซึ่ งชาวบ้านจะมาร่ วมทําพิธีกรรมทุกครอบครัว ไม่มีใครกล้าขาดเนื่องจากกลัวบาป
เพราะต่างมีความเชื่ อว่าถ้าไม่เข้าร่ วมพิธี จะถูกด่าครหานิ นทาจากเพื่อนบ้านได้ว่าเป็ นคนอกตัญ�ู
หลังจากนี้ จะนําบายเบ็นมาทําพิธีสวดบนศาลาวัดเพื่อให้พระภิกษุ 4 รู ป สวดบังสุกุ ลถือเป็ นการ
อุทิศส่ วนบุญส่วนกุศลให้กับผีบรรพบุรุษหรื อเรียกว่า สวดเบ็น หลังจากนั้ นจะทําบุญฉลอง ถื อเป็ น
การเสร็จพิธี
อภิปรายผล
การศึกษาเรื่ องผลกระทบการเปลี่ยนแปลงของสังคมไทยที่ มีต่ อประเพณีท้องถิ่นในเขต
อีสานใต้ ในที่ นี้ ผู ้ วิจัยได้เลือกพื้นที่ ศึกษาเกี่ยวกับประเพณีบุญบั้ งไฟของชาวไทยลาว ณ กิ ่งอําเภอ
แคนดง จังหวัดบุรีรั มย์ และประเพณีแซนโดนตา บ้านภูมิขนุ น ตําบลโสน อําเภอขุขันธุ ์ จังหวัด
ศรีสะเกษ ผู ้ วิจัยขอนําเสนอการอภิปรายผลตามลําดับดังนี้
ผลกระทบการเปลี่ยนแปลงประเพณีบุญบั้งไฟของชาวไทยลาว
ประเพณี บุญบั้ งไฟถือเป็ นงานบุญที่สําคัญอี กงานหนึ่ งของชาวอีสานนิ ยมจัดขึ้ นในราวเดือน
6 หรื อเดื อน 7 ซึ่ งเป็ นพิธีกรรมที่เกี่ยวพันกับวิถี ชีวิตของผู ้ คนในชุมชนเกษตรกรรม โดยเฉพาะ
อย่างยิ่งในกลุ ่มที่ต้องอาศัยนํ้ าฝนเป็ นหลัก เนื่ องจากความไม่แน่ นอนของฝนฟ้ าสามารถบั ่นทอน
กําลังใจของเกษตรกรเป็ นอย่างมาก ดังนั้ น เพื่อเป็ นการสร้างขวัญและกําลังใจให้ แก่ชาวบ้านจึงได้
จัดงานบุญบั้ งไฟขึ้ น เพราะชาวบ้านมีความเชื่ อว่าธรรมชาติมีกฎเกณฑ์ ที่แน่ นอน หากทําตัวให้
สอดคล้องกับธรรมชาติก็จะปลอดภัยและมีความสุ ข ความเชื่ อนี้ มีมาตั้ งแต่บรรพบุรุษ คือ อํานาจ
เหนือธรรมชาติ ว่าได้มีการทําถูกต้องตามประเพณี ที่ดีงาม และย ังได้แสดงสัญญาณให้พญาแถนได้
รับทราบว่ าขณะนี้ ลูกหลานต้องการฝน เพราะจะเริ ่ มทํานาแล้ว จึ งทําให้มีการจัดประเพณี บุญบั้งไฟ
ขึ้ น ประเพณี นี้ แฝงไปด้ วยความเชื่อถื อ ความศรั ทธาที่ มีมาอย่ างยาวนานเป็ นการถ่ ายทอด
ความรู้สึ ก ภู มิปัญญาของชุมชนในการนําเทคโนโลยีนั้ นมา โดยการเลือกไม้ไผ่มาทําบั้ งไฟ การ