Page 257 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

236
นอกจากนี้ ในอดีตลูกหลานย ังได้นํานํ้ ามันใส่ ผม แป้ ง นํ้ าอบ นํ้ าปรุ ง เครื่ องหอมต่างๆ
กระจก หวี แต่ ในปัจจุบันก็ย ังนิยมใส่สิ ่ งของเหล่ านี้ ในภาชนะด้วยแต่มีให้ เลือกหลายยี่ห้อ เท่าที่ได้
สอบถามจากชาวบ้านได้รั บคําตอบว่านํ้ ามันใส่ผมที่ชาวบ้านภู มิขนุ น ตําบลโสน นิยมใช้ย ังคงเป็ น
ยี่ห้อตันโจหรื อแอคชั่ นเหมื อนกับในสมัยก่อน สมัยปั จจุบันนิ ยมใช้เครื่องหอมประเภทโคโลญน์
นํ้ าหอมยี่ห้อต่างๆ ที่มีขายตามท้องตลาด
จํานวนเงิ นที่ ใช้สําหรั บเซ่นไหว้แต่เดิมนั้ นใส่เพี ยงแค่ 1 บาท, 5 บาท หรื อ 10 บาท
เท่านั้ น แต่ในปัจจุ บันสามารถใส่ เงินได้มากขึ้ นตามกําลังทรัพย์ของแต่ละบุคคล เช่น 1 สตางค์,
20 , 50 , 100 , 10 หรื อมากกว่านี้ ก็ ได้ เป็ นต้น
นอกจากนี้ ย ังมีเครื่องเซ่ นไหว้ที่สําคัญมากอีกอย่างหนึ่ งซึ่ งไม่สามารถขาดได้ คื อ บายเบ็น
ทํามาจากใบตองสดนํามาจับเป็ นกระทงสําหรับใส่ข้าวเหนียวที่ สมาชิ กแต่ละครอบครั วหยิบมาใส่
คนละ 7 ก้อน อาหารคาวหวาน ด้านบนครอบด้วยกรวยใบตอง โดยที่ยอดบนสุ ดเสียบด้วย
หมากฝานเป็ นแฉกๆ (ครากันลอง) เพื่อความสวยงาม และใส่เทียน แต่ ในปัจจุบันนิ ยมใช้จาน
หรื อชามสังกะสีทรงกลมแทนกระทงใบตอง ในปัจจุบันมีการเปลี่ยนแปลงตามยุคสมัยของสังคม
จึงทําให้เกิดกุศโลบายโดยทางวัดจะนําจานออกแจกจ่ายแต่ ละครอบครัว ๆ ละ 1 ใบ และให้ถวาย
เงินเป็ นปัจจัยในการทํานุบํารุ งวัด เพื่อนําจานมาใส่ข้าวเหนี ยว อาหารคาวหวานแทนกระทงใบตอง
ส่ วนกรวยใบตองและคลากันลองย ังคงไว้เหมือนเดิมที่ทําเช่นนี้ เป็ นเพราะพิธีกรรมสมัยก่อน
ชาวบ้านจะต้องนําจานสังกะสีกลมมาทําพิธีที่วัดเป็ นประจําทุกปี และจานที่ใช้เป็ นภาชนะนั้ นจะมี
ขนาดแตกต่างกัน เมื่อทําพิธีเสร็จวัดก็จะทําการเก็บรั กษา ซึ่ งเดิมจะมีจานชามดังกล่าวเป็ นจํานวน
มาก เพราะมีการประกอบพิธีกรรมแซนโดนตาอย่างต่อเนื่องเป็ นประจําทุกปี ทําให้วัดไม่มี
สถานที่ในการจัดเก็บ และมีจํานวนเพิ่มมากขึ้นเรื่ อยๆ วัดจึงใช้กุศโลบายดังกล่าวนี้ ขึ้ นแทน
5. ขั้ นตอนในการประกอบพิธีกรรม
พิธีกรรมแซนโดนตาของชาวบ้านภู มิขนุน อําเภอขุขันธ์ แบ่ งออกเป็ น 2 ช่ วง คือ
5.1 เบ็นตูจหรือสารทเล็ก ในวันนี้ เป็ นการเตรี ยมข้าวปลา อาหาร เครื่ องดื่มแล้ว
นําไปทําบุญที่ วัดตามธรรมดา ซึ่ งไม่ได้ประกอบพิธีใหญ่โตอะไร
5.2 เบ็นทมหรื อสารทใหญ่ ในวันนี้ ถื อว่าเป็ นการทําบุญใหญ่ มีพิ ธีการครบถ้วน
หลายขั้นตอน ประกอบไปด้วยเครื่ องเซ่นไหว้ บายเบ็น โดยในตอนเช้าสมาชิกภายในครอบครั ว
จะช่วยกันตระเตรี ยมอุปกรณ์ ต่างๆ เพื่อทําข้าวต้มมัด อาหารคาวหวานต่างๆ หรื อบางครอบครั ว
จะซื้อสําเร็จรู ป พอตกช่วงบ่ายจะทําพิธีจูนโดนตาไปบ้านพ่ อแม่สามี ครู อาจารย์ หรื อญาติ
ตลอดจนผู้มีพระคุณ ในตอนเย็นวันเดี ยวกัน (ประมาณ 16.00 น. เป็ นต้นไป) แต่ละครอบครัวจะ