Page 259 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

238
บรรจุดิ นปื นลงในกระบอกไม้ไผ่ ล้วนเป็ นภูมิปัญญาที่สั ่งสมและถ่ายทอดสื บต่อกันมาจากบรรพ
บุรุษจนถึ งยุคสมัยปัจจุ บัน
การจัดงานประเพณี บุญบั้ งไฟเป็ นการสร้างความรื่ นเริ งสนุ กสนานเป็ นส่ วนหนึ่ งในการให้
ความร่ วมมื อ เป็ นการแสดงออกถึงความสามัคคีในการทํางานร่วมกันของชุ มชน และเปิ ดโอกาส
ให้ทุกคนมี ส่ วนร่ วมในพิ ธีกรรม ทําให้เกิดความรั กความสัมพันธ์ ความผูกพันซึ่ งกันและกันใน
สังคมได้ ประเพณี บุญบั้ งไฟเป็ นประเพณี ที่ ยอมให้คนทุกสถาบันลดตัวลงมาร่วมกิจกรรมด้วยกัน
อย่างเป็ นกันเอง ลักษณะเด่นของบุ ญบั้งไฟ คือ การใช้สั ญลักษณ์ ทางเพศ เช่น ไม้แกะสลักเป็ น
รู ปอวัยวะเพศชาย แบกแห่ ไปในขบวนแห่ บั้ งไฟ หรื อท่าเซิ้ งต่างๆ ที่เลี ยนแบบคติ ความเชื่ อ
พื้นบ้าน ซึ่ งความอุดมสมบูรณ์เป็ นสิ่ งที่สัมพันธ์ กับอวัยวะเพศชาย – หญิง
ในปัจจุ บันนี้ เป็ นยุคสมัยของกระแสสังคมซึ่ งมี การเปลี่ ยนแปลงทั้ งด้ านวัตถุ ความเชื่อ
ค่านิยม จึงทําให้ประเพณี บุญบั้งไฟมีผลกระทบ ซึ่ งมีผลกระทบทางพิธีกรรมทางด้านศาสนา และ
ความเชื่อ ซึ่ งเคยเป็ นส่ วนสําคัญส่ วนหนึ่ งของบุ ญบั้ งไฟ ก็เริ ่มจะมี ความเสื่ อมถอยลง พฤติกรรม
ตามประเพณี ซึ่ งครั้ งหนึ่ งเคยมี ความหมาย ในทางระบบความเชื่อก็หมดความหมายลง ดังนั้ นจึงเห็น
ว่าในทุกวันนี้ การจัดทําบั้ งไฟมักจะไม่ทํากันในหมู่บ้าน แต่ใช้ลานหรื อสถานที่ กว้างในบ้านของ
ชาวบ้านโดยเฉพาะที่เป็ นช่างทํามากกว่ า และผู ้ เฒ่าผู ้ แก่ ก็ ไม่ค่ อยมีบทบาทและไม่ ค่อยมีส่ วนร่ วม
หรื อมีความสําคัญในงานบุญบั้งไฟอี กแล้ว ส่ วนมากผู ้ ใหญ่บ้าน และคนรํ่ ารวยในท้องถิ่นจะเข้ามามี
บทบาทซึ่ งยิ่งทําให้งานบุญบั้ งไฟเป็ นกิจกรรมสําหรับชุ มชนน้อยลงทุกที อย่างไรก็ตามเมื่องานบุ ญ
บั้ งไฟสัมพันธ์กับวิถีชี วิตของชาวนาลดลง ในยุคสมัยใหม่จึงทําให้ ความหมายเดิมของประเพณี บุญ
บั้ งไฟได้เลือนหายไป ซึ่ งเกิ ดจากความเปลี่ยนแปลงในยุคสมัยโลกาภิวัฒน์ เศรษฐกิจและสังคม
จึงทําให้การพนั นเข้าไปมีบทบาทสําคัญในงานบุ ญบั้ งไฟจนไม่สามารถแยกออกจากกันได้ การ
พนันจึงกลายเป็ นส่วนสําคัญของงานบุญบั้ งไฟในหลายพื้ นที่ไปแล้ว อันที่จริ งประเพณี ที่ทํามาแต่
ก่อนนั้ นก็มีการพนันแอบแฝงแทรกอยู่บ้างเพราะมี การแข่งขันกัน เช่น การยิ งบั้ งไฟแข่งกัน และ
การเส็งกลอง เป็ นต้น แต่การแข่งขันนั้ นก็เป็ นการแข่งขันของชุมชน ไม่ใช่ การแข่งขันของคณะ
บุคคลเป็ นการแข่งขันเพื่อความสนุ กสนาน ซึ่ งไม่นําไปสู่การพนันเป็ นสําคัญ แต่ มาในยุคปั จจุ บัน
นี้ กิ จกรรมที่มีความสําคัญของงานบุญบั้งไฟนั้ นกลายเป็ นการแข่งขันเพื่ อการพนันกันมากที่สุ ด
แทบจะถือได้ว่าเป็ นกิจกรรมหลักไปแล้ว และผู้ ที่เข้าไปเล่ นพนันนั้ นก็มีทุกเพศทุกวัย ดังที่ ปรากฏ
เป็ นข่าวจากทางหน้าหนังสื อพิมพ์ (อ็อด เทอร์ โบ. 2550 : 6) พบว่าประเพณีบุ ญบั้งไฟนับไปสู่
ปัญหาสังคมที่รุ นแรงเพราะปั จจุบันแต่ละหมู่บ้านจะมีการจุดบั้ งไฟหมู่ละ 2-5 วัน มี การเก็บเงิ น
เรี่ ยไรจากคนที่สัญจรไปมาโดยการขอเรี่ ยไรคนละประมาณ 40 บาท ถ้าเป็ นหลังคาคิดหลังคาละ 300
บาท โดยอ้างว่าเพื่อเป็ นการนําเงิ นเข้าวัดหรื อหมู่บ้าน บริ เวณที่ มีการจุ ดบั้งไฟมีการเล่นการพนันกัน