Page 255 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

234
การทําบุญเซ่นไหว้บรรพบุรุษที่ เสียชีวิตไปแล้วทุกชั้น พิธีกรรมแซนโดนตามี การถ่ายทอดสู ่บุ ตร
หลานรุ ่ นหลังอย่างต่อเนื่องกันมายาวนานรุ ่ นต่อรุ ่ นตราบเท่าทุกวันนี้ แต่เดิ มนี้ จุดประสงค์หลักของ
พิธีกรรมแซนโดนตาจัดขึ้นเพื่อทําบุญอุทิศส่วนกุศลให้กับบรรพบุรุษผู้ล่วงลับไปแล้ว โดยเชื่ อว่า
หากทําดี ประพฤติดี มีสัมมาคาราวะต่อผีปู่ ผีย่า จะส่ งผลให้ตนเอง ครอบครัว ญาติมิตรอยู่เย็น
เป็ นสุขทํามาค้าขึ้ น แต่ในปัจจุ บันนอกจากจะทําบุญเพื่ ออุทิศส่ วนกุศลให้กับบรรพบุรุ ษดังสมัยก่อน
แล้ว ย ังมีจุดประสงค์เพื่อเป็ นการส่ งเสริ มและสนับสนุ นให้ราษฎรชาว อําเภอขุขันธุ ์ ได้ประกอบ
พิธีกรรมตามลัทธิ ความเชื่อที่ แสดงออกถึงความกตัญ�ูต่ อบรรพบุรุษเป็ นความร่ วมมือระหว่าง
ภาครัฐ ภาคเอกชน และท้องถิ่นในการดําเนิ นการร่ วมกัน สนั บสนุนภูมิปัญญาท้องถิ ่นให้มีโอกาส
เสนอผลงานด้านวัฒนธรรม ประเพณี และวิถีชีวิตต่อสาธารณชน อีกทั้ งย ังเป็ นการส่ งเสริ มการ
ท่องเที่ยวโดยใช้มติทางวัฒนธรรม พร้อมทั้ งเป็ นการส่งเสริ มความรัก ความสามัคคีของชาวอําเภอขุ
ขันธุ ์ โดยใช้ประเพณี เป็ นสายใยความผูกพันในครอบครัวและชุมชนด้วย
2. ผู้นํ าและผู้เข้ าร่ วมในการประกอบพิธี กรรม ทั้ งในอดีตและปั จจุบัน คือหัวหน้าครอบครัว
หรื อผู้ อาวุโสที่สุ ดในวงศ์ตระกูลเป็ นผู ้ นําในการประกอบการ ในอดีตที่ บ้านภูมิขนุ น ตําบลโสน จะ
ให้ผู ้ ที่ อาวุโสที่สุ ดในชุมชน คือ นายแป้ น ตะเคียนศก อายุ 79 ปี อยู่บ้านเลขที่ 30 หมู่ 15 บ้าน
ภูมิขนุ น ตําบลโสน อําเภอขุขันธุ ์ จังหวัดศรี สะเกษ เป็ นผู้นําในการประกอบพิธีกรรม ซึ่ งจะให้
ความสําคัญมากกว่าผู ้ หญิง แต่ต่อมาในปัจจุ บัน นายแป้ นมีอายุมากแล้วจึงให้นายสมี พรมประวัติ
สมาชิ กสภาองค์การบริ หารส่วนตําบล (ส.อบต.) ตําบลโสน อยู่บ้านเลขที่ 195 หมู ่ 8 บ้านภูมิขนุ น
ตําบลโสน อําเภอขุขันธุ ์ จังหวัดศรี สะเกษ เป็ นผู ้ นําในการประกอบพิธีกรรมแทน ส่ วนผู้ เข้าร่ วม
พิธีกรรมประกอบด้วยสมาชิกในครอบครัวทุกคนในระดับเครื อญาติ พี่น้องในตระกูลนั้นๆ ในวัน
ประกอบพิธีกรรมแซนโดนตานี้ จะมีการแสดงความกตัญ�ูกตเวที ของเหล่าบรรดาลูกหลานที่ไป
ประกอบอาชีพหรื อศึกษาเล่าเรี ยนอยู่ไกลถิ ่นฐานบ้านเกิดก็จะลางานและเหมารถกลับมาภูมิลําเนา
ของตนเพื่อมาเข้าร่ วมประกอบพิธีกรรมแซนโดนตา หรื อถึงแม้ว่าถ้าปี ใดไม่สามารถมาได้ก็จะส่ง
เงินหรือสิ่งของเข้ามาร่ วมประกอบพิธี กรรมแทนตนเอง แต่ส่ วนมากแล้วลูกหลานทุกคนที่อยู่ต่างถิ ่น
นั้ นจะมี การเตรี ยมตัวล่วงหน้าหรือมีการลาหยุ ดงานไว้ก่อนหน้านั้ นเพื่อไม่ ให้พลาดโอกาสในการ
กลับภูมิลําเนาเพื่ อมาเข้าร่ วมพิธีกรรมแซนโดนตาอย่างสมํ่าเสมอ และต่อเนื่ องทุกปี จนถึงปัจจุ บัน
3.สถานที่และเวลาในการประกอบพิธี กรรมแซนโดนตา
พิธีกรรมในระดับครอบครั วจะทําที่บ้านของแต่ละครอบครัว แต่ บางครอบครัวจะไปจัด
ร่วมกันในระดับเครื อญาติที่มีอาวุโสมากที่สุ ด ส่ วนพิ ธีกรรมในระดับชุมชนจะไปจัดกันที่วัดบวร
ประชานิ มิต (วัดขนุน) ซึ่ งเป็ นวัดที่ สร้ างขึ้นกลางหมู่บ้าน ถือว่าเป็ นศูนย์รวมในการประกอบ
พิธีกรรม ส่ วนเรื่ องเวลาในการประกอบพิธีกรรมซึ่ งผู้ วิจัยได้ศึกษาในครั้ งนี้ มี 2 ช่ วงคือในช่วงแรก