Page 231 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

210
ภาพประกอบ 195-202 ขั้ นตอนการทําข้าวต้มมัด
ความเป็ นมาของพิธีกรรมแซนโดนตานั้ น จากการสัมภาษณ์ นายแป้ น ตะเคียนศก อายุ 79 ปี
ซึ่ งเป็ นนักปราชญ์ และเป็ นภูมิปัญญาชาวบ้านในหมู ่บ้านภูมิขนุ น ที่ เป็ นผู้ อาวุโสที่ชาวบ้านให้ความ
เคารพนับถือบุ คคลหนึ่ งในหมู่บ้านนี้ และมี ลู กศิษย์ลู กหามากมาย จากการสัมภาษณ์นายแป้ น
ตะเคียนศก ได้เล่าให้ฟั งว่า โดนตา มาจากคําว่า “จะโดน” หมายถึงโคตรตระกูล ตา หมายถึง บรรพ
บุรุ ษทุกชั้ นที่เสี ยชี วิตไปแล้ว โดยเชื่อว่าบรรพบุ รุษพ่อแม่ ตายาย ที่ ล่วงลับไปแล้ว แม้ว่าร่ างกายจะ
แตกดับ แต่ว่าวิ ญญาณก็ย ังคงอยู่ เพื่ อคอยวนเวียนดูแลให้ความคุ ้ มครองลูกหลาน จึ งมีวัฒนธรรมที่
ต้องสร้ างสถานที่ให้อยู่เป็ นหลักแหล่ง ในขณะเดียวกันในความเชื่ อที่คิดว่ ามนุษย์มีบาปกรรมที่ทํา
สร้ างสมไว้ตั้ งแต่ย ังมี ชีวิตอยู่ เมื่อเสี ยชีวิตไปแล้ววิญญาณอาจต้องไปรั บใช้กรรมที่ทํามาในยมโลก
ซึ่ งต้ องได้รั บความทุ กข์ทรมานจากการกักขัง ถูกทําโทษและหิวโหยเป็ นผีเปรตต่ าง ๆ ซึ่ งการ
ประกอบพิธี กรรมแซนโดนตานี้ ตอนสมัยนายแป้ นเป็ นเด็ก ก็ ได้เห็ นพ่อแม่ประกอบพิ ธีกรรมนี้
มาแล้วตั้งแต่จําความได้ และตอนนายแป้ นได้บวชเรี ยนทางพระพุทธศาสนา ก็ได้ ทราบและเรี ยนรู้
เรื่ องราวประเพณี แซนโดนตานี้ ในคัมภี ร์ ซึ่ งคัมภี ร์ มีทั้ งหมด 84,000 คัมภี ร์ ได้รวบรวมเรื่ อง
พระพุทธเจ้า และก็มีประเพณีแซนโดนตานี้ อยู่ในคัมภีร์ ด้วย นายแป้ นเล่าว่า ในอดีตมี ความเชื่อว่ า
ในรอบ 1 ปี นักกษัตรของโลกมนุ ษย์ ท้าวยมราช ท่ านจะอนุญาตให้นายนิ ริ ยะบาลปล่อยสัตว์นรก
ทั้ งหลายให้ขึ้นไปรับบุ ญกุศลจากลูกหลานญาติมิตรพี่น้องได้ 1 ครั้ งใน10 เดือน นับตั้ งแต่วันขึ้น 14
– 15 คํ่า เป็ นต้นไปจนถึ งวันแรม 14 – 15 คํ่า เดื อน 10 เป็ นเวลา 15 วัน แล้วจึงค่อยกลับไปรั บโทษใน
อเวจี มหานรกต่อไปจนกว่าหมดเวรหมดกรรม เหล่ ามนุ ษย์ที่ เป็ นสัตว์นรกทั้ งหลายนี้ เมื่ อได้รั บ
อนุญาตให้กลับไปหาลูกหลานญาติพี่ น้องก็ดีใจ ความที่ต้องทนทุกข์ทรมาน อดอยาก หิวโหยอยู ่ ใน
นรกเป็ นเวลานาน เมื่ อได้ขึ้ นมาเห็นข้าวปลาอาหาร ขนมนมเนย พร้อมด้วยผลไม้ เผื อกมัน อันอุดม
สมบูรณ์ ที่มีลูกหลานจัดเตรี ยมไว้ให้ก็มีความปลื้มอกปลื้มใจ พอสมปรารถนา เมื่ อถึ งกําหนดที่ต้อง
กลับไปรับโทษต่อ ก็อํานวยอวยพรให้ลูกหลานประสพแต่สิ ่ งที่ดี งาม ที่เป็ นสิ ริ มงคล ห่างไกลจาก
สรรพอันตรายทั้ งปวง ด้วยความเชื่ อนี้ จึงมีการเซ่นและทําบุญล่วงหน้า เพื่อให้วิญญาณบรรพบุรุษได้