Page 161 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

140
ของพญาแถน เรื่ องผีชอบอวัยวะเพศโดยเฉพาะการสมสู ่ ระหว่างชายหญิ ง การเซิ้ ง การเสี่ยงกลอง
(หรื อเรียกว่าตีกลองเปิ ่ ง) การทําบุญที่วัดควบคู่ กับการจุ ดบั้งไฟ ความเชื่ อในฮดสรงนํ้ าพระสงฆ์ และ
พระพุทธรู ป ความเชื่ อต่อพระรัตนตรัย และต่ อแผ่นดิน เป็ นต้น ปัจจุบันความเชื่อไม่ได้เกิ ดขึ้ นจริ ง
เป็ นรู ปธรรม แต่เกิ ดขึ้ นเป็ นนามธรรมที่ ชาวบ้านเชื่ อว่าได้ดําเนิ นการทําประเพณี ทุกสิ่ งทุกอย่างแล้ว
ย่อมเกิ ดความสุ ข ความเจริ ญ ความเป็ นสิ ริ มงคลต่อตนเอง และครอบครัว (หลวงพ่อลุน ปั ญญาโร
เจ้าอาวาสวัดอนามัย. 2550 : สัมภาษณ์ )
จุดมุ่งหมายของประเพณี บุญบั้ งไฟที่ สําคัญ คื อ ต้องการเชื่ อมโยงความเชื่อเกี่ ยวกับการ
ประกอบอาชี พเกษตรกรรม ในเรื่ องการขอฝนให้ตกต้องตามฤดู กาล และให้เพียงพอต่ อการทํา
การเกษตร และเพื่อสร้ างพลังใจในการทํางานของชาวอีสานให้ มีความมั ่นใจว่า การทํานาปี นี้ จะ
ได้ผลดี ฝนตกอย่างเพียงพอแก่ การทําการเกษตรกรรมแน่ นอน การจัดงานประเพณี บุญบั้ งไฟ เป็ น
งานที่คู ่กับวิถี ชีวิตชาวบุ รี รั มย์ และชาวอีสานมาช้ านาน เป็ นความภาคภู มิใจ ความอบอุ่นใจ ความ
มั ่นใจที่จะมั่นคง ทําให้เกิดความสบายใจและมี ความเชื่อว่าจะอุ ดมสมบูรณ์ เพราะได้สนองความเชื่อ
ของตนเองที่มีต่ ออํานาจเหนื อธรรมชาติ
วิธีการทํ าบั้ งไฟ
แนวปฏิบัติ ดั้ งเดิ ม การทําบั้ งไฟในอดีตนั้ นจะใช้ระยะเวลาในการทํานานกว่าในปั จจุบัน
เนื่ องจากขั้ นตอนกรรมวิธี ต่ าง ๆ ในการผลิตใช้เครื่ องไม้เครื่ องมือที่ย ังไม่ทันสมัยดังเช่ นปั จจุบัน
สมัยก่อนการทําบั้ งไฟของแต่ละคุ้มจะช่วยกันทําโดยแบ่ งหน้าที่กันทําตามความชํานาญ และความ
ถนัดของชาวบ้านในแต่ละคุ ้ม ซึ่ งเมื่อเตรี ยมวัสดุและอุ ปกรณ์พร้ อมแล้วมี ขั้ นตอนการดําเนินการ
ดังนี้ (จิตติชัย แจ้งสนาม. 2550 : สัมภาษณ์ )
1. หมื้อ (ดินปื น) เป็ นวัสดุ ที่มีส่ วนผสมจากกํามะถัน (คนอีสานเรี ยกว่ามาด) ผสมกับดิ นประ
สิ ว (คนอีสานเรี ยกว่า ขี้ เจีย) และถ่ านที่ได้จากการเผาไหม้ไม้เนื้ ออ่อน เช่น ไม้อะลาง (นนทรี ) ไม้สะ
คร่ าง (หมากเล็กหมากน้อย ไม้มะค่า เพราะมีเขม่าน้อยตําละเอียดเร็ว นอกจากนี้ อาจใช้ไม้ฉําฉา หรื อ
ไม้สาบเสื อก็ได้ แต่เป็ นดินปื นแล้วมี เขม่ามาก
สู ตรหมื้ อ (ดิ นปื น) ทั ่วไป ช่ างทําบั้ งไฟจะใช้หมื ้อบรรจุ ลงในตัวบั้งไฟจะขึ้ นสู งแค่ ไหน
ขึ้นอยู ่กับกลวิธี ในการทํา การบรรจุ ถ้าผสมดินปื นแรงไป บั้งไฟจะเกิดระเบิดเสียก่อน หรื อพอขึ้นได้
เล็กน้ อยก็จะระเบิดกลางทาง เรี ยกว่า บั้ งไฟแตก ถ้าผสมดินปื นอ่อนไป บั้ งไฟขึ้ นไปย ังไม่พ้นฐาน
ปล่ อยก็ตกลงคํารามอยู่บนพื้นดินหรือคํารามอยู่กับที่ เรี ยกว่า บั้ งไฟซุ