Page 160 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

139
ในอีสานหรื อ “ขุนเพ็ด” ในภาคกลางเข้าร่ วมในขบวนแห่ ทั้ งย ังมีการร้องเซิ ้งด้วยเนื้ อหาที่เกี่ยวข้อง
กับอวัยวะเพศและเพศสัมพันธ์ ซึ่ งสัญลักษณ์ นี้ เป็ นเครื่องหมายของความสัมพันธ์ระหว่างฟ้ ากับดิน
หญิงกับชาย ที่เป็ นพลังก่ อกําเนิดชี วิตและเป็ นพลังแห่ งความอุดมสมบูรณ์ จึงมีความสัมพันธ์กับการ
ขอฝนซึ่ งเป็ นที่มาของพลังแห่งการเติ บโตของพืช และด้วยเหตุที่ อวัยวะเพศและเพศสัมพันธ์เป็ น
สัญลักษณ์สําคัญของงานบุญ จึ งถือว่างานบุญบั้งไฟเป็ นงานบุญของพระยามาร ซึ่ งจัดแข่งกับงานบุญ
ของพระพุทธเจ้า
ภาพประกอบ 3-4 ผู ้ วิจัยสัมภาษณ์ นายบุญจันทร์ อุทัยแสง บริ เวณสถานที่ ทําเอ้บั้ งไฟ
ซึ่ งจากผลการศึ กษาดังกล่ าวพบว่ างานบุ ญบั้ งไฟเป็ นประเพณีท้องถิ ่นของชาวอี สานใน
เทศกาลเดือนหก ของประเพณี สิ บสองเดือนหรื อฮี ตสิบสอง ฮี ตสิ บสองของชาวอีสานเป็ นจารี ตหรื อ
เป็ นประเพณี เก่าแก่ มาแต่โบราณ ในเดือนหกฮีต ซึ่ งมีความสําคัญและเกี่ยวพันกับชีวิตของคนอี สาน
ความเชื่ อเรื่ องผี ความผสมกลมกลืนของการดําเนินชีวิตกับธรรมชาติที่เชื่ อในเรื่ องภูตผีเทวดา และ
พุทธศาสนาผสมผสานกับความเชื่อเรื่ องศรั ทธาในพุทธศาสนาและศาสนาพราหมณ์ และความเชื่ อ
เกี่ ยวกับตํานานหรื อนิ ทาน ส่ วนมูลเหตุแห่ งการทําบั้ งไฟเกิ ดจากความแห้งแล้งของพื้ นที่อีสาน ที่
เกี่ยวข้องกั บประเพณีบั้งไฟในเดื อนนี้ จะมี การทําบุญที่สําคัญคือ “บุญบั้ งไฟ” ดังนั้ น บั้ งไฟถูกนํามา
เป็ นสัญลักษณ์หรื อสื่อของความเชื่ อ ที่ต้องการสื่ อให้เห็นว่าทุกคนบนโลกมนุษย์กําลังรอฝนจากพญา
แถนหรื อแถน ที่ เปรี ยบเสมือนตัวแทนของเทพเจ้าในการประทานฝนแก่มวลมนุ ษย์โลกตามตํานาน
ความเชื่อของชาวอีสาน ได้แก่ เรื่องพญาคันคาก ท้าวผาแดงนางไอ่ และพญาแถน ทั้ งนี้ ความเชื่ อที่มี
ต่ อสิ่ งที่เกี่ ยวพันกับงานบุญบั้ งไฟ การจัดงานบุ ญบั้ งไฟในทุ ก ๆ ปี จะมี ความเชื่ อต่ อสิ่ งเหนื อ
ธรรมชาติแฝงอยู ่ ซึ่ งความเชื่ อที่มีต่อสิ ่ งที่เกี่ยวพันกับงานบุญบั้งไฟมีดังนี้ คื อ ความเชื่อที่ ชาวบ้านเชื่ อ
ศรัทธา ได้แก่ ความเชื่ อต่อตํานานอื่น ๆ เกี่ ยวกับบุ ญบั้ งไฟ เซียงข้อง การบวชนาค ความศักดิ์ สิ ทธิ์