Page 159 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

138
ภาพประกอบ 1 ขบวนแห่ ตํานานความเชื่อผาแดง-นางไอ่ ภาพประกอบ 2 ขบวนแห่บั้งไฟพญานาค
งานบุญบั้ งไฟจึงถื อเป็ นงานประเพณีประจําปี ที่สําคัญของชาวอีสานไม่ ว่าจะอยู่ที่ไหนก็จะ
กลับบ้านไปร่ วมงานบุ ญบั้งไฟ ซึ่ งเป็ นงานที่สร้ างความรักความสามัคคีของคนท้องถิ่นเป็ นอย่ างดี
โดยเชื่อกันว่ าหากใครไม่เข้าร่ วมพิธีก็ อาจถูกผีปู่ ตาเข้าสิ ง ดังนั้ นการทําบุญบั้ งไฟแต่เดิมมีความเชื่ อ
เพื่อจุดประสงค์ดังต่อไปนี้ คือ (บุญจันทร์ อุทัยแสง. 2550 : สัมภาษณ์ )
1. เป็ นพิธีขอฝนจากพญาแถนที่อยู่ชั้ นดาวดึงส์
2. เพื่อแจ้งข่ าวให้พญาแถนทราบความต้องการนํ้ า และปฏิบัติ ตามสัญญาและสั จจะ
3. เพื่อจะเตือนว่ าถึงเวลาที่ จะทํานาแล้ว
4. เพื่อบูชาเทพเจ้าให้ฝนตกตามฤดูกาล
5. เพื่อเป็ นการเตือนให้ รู้ว่าธรรมชาติเป็ นสิ ่ งไม่แน่นอน เกษตรกรไม่ควรประมาท
5. เพื่อบูชาอารักษ์มเหสักหลักเมือง
6. เพื่อขอให้การทํานาทําไร่ มีนํ้ าฟ้ าฝนบริบู รณ์ตลอดฤดูกาล
7. เพื่อเชื่ อมความสามัคคีระหว่ างหมู่บ้าน
8. เพื่อสร้างความสนุกสนานก่ อนทําจะได้ทํางานหลัก อันเป็ นกําลังใจอย่างหนึ่ ง
9. เพื่อรักษาประเพณี ไว้
10. เพื่อทําบุญถวายทานและสนุกสนานเริ งร่วมกันก่อนทํานา
11. เพื่อหาเงินเพื่อสาธารณะประโยชน์
12. เพื่อประกวดการประดิษฐ์บั้งไฟ
บุญบั้งไฟเป็ นหนึ่ งในฮีตสิ บสองเดือนของชาวอีสาน อันเป็ นช่ วงฤดูฝนเข้าสู่ การทํานา ตก
กล้า หว่าน ไถ เพื่อเป็ นการบูชาพญาแถนขอฝนให้ตกต้องตามฤดู กาลเหมือนกับการแห่นางแมวของ
คนภาคกลาง ในสองพิธีกรรมที่ อยู่คนละภาคนี้ มีความคล้ายคลึงกันในเรื่ องของสัญลักษณ์ที่ใช้อันส่ อ
ไปทางเพศสัมพันธ์ เช่ น การใช้ไม้มาแกะสลักเป็ นอวัยวะเพศชายเรี ยกว่า “บักแบ้น” หรื อ “ปลัดขิก”