Page 158 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

137
ด้วย การขยายธุ รกิจ บ้านจัดสรร ทําให้มีการซื้อที่ ดิ นอันเหมาะสมในการทําการเกษตร ไปใช้ปลูก
บ้านจัดสรร มีการใช้เครื่ องจักรขนาดใหญ่ขุ ดดินจากไร่นาซึ่ งเป็ นดินอันอุดมสมบู รณ์ไปด้วยปุ๋ ย ไป
ถมพื้ นที่ก่ อสร้างหมู่บ้านจัดสรร ทําให้ดิ นในที่นาสูญเสียความอุ ดมสมบูรณ์ พื้นที่ เกษตรที่ เหมาะสม
ลดน้อยลง ทําให้ไม่ สามารถเพาะปลูกพืชพรรณชนิ ดต่าง ๆได้ดังเดิ ม ผลกระทบด้านลบที่สําคัญ คื อ
พื้ นที่ป่ าไม้ถูกทําลายจํานวนมาก ความเจริ ญในด้านไฟฟ้ าและเทคโนโลยีเริ่ มเปลี่ยนวิ ถี ชีวิ ต
เกษตรกรรมของชาวอีสาน ทําให้รู้จักโรงสี ข้าวมากกว่ าการตําข้าวเพื่อใช้บริ โภค การเปลี่ยนแปลง
ดังกล่าวมีผลทําให้ เกิดชนชั้ นเศรษฐกิจใหม่ คื อพ่อค้านายทุ นซึ่ งส่ วนมากเป็ นคนจีน ในชุมชนนั้ น ๆ
และบรรดาข้าราชการที่ผูกขาดผลประโยชน์ ในระบบการเงิน ระบบสหกรณ์ เข้ามามีบทบาทสําคัญ
มากขึ้ นในหมู่บ้าน ย ังผลให้ วิถี เกษตรกรรมของชุมชนอีสานปรับตัวตามกระแสโลกาภิ วัฒน์ กระแส
เศรษฐกิ จทุ นนิยมมากขึ้ น อย่ างไรก็ดี ในด้านการปรับตั วของชาวอีสานควรมี การปรั บตัวให้ผสม
กลมกลืนกับสภาพการเปลี่ยนแปลงของสังคมไทยในปั จจุ บันให้เหมาะสมกับวิถีการดําเนิ นชีวิต
ความเชื่อ ความเลื่อมใส และจุดมุ่ งหมาย
แนวปฏิบัติ ดั้งเดิ มของงานประเพณี บุญบั้ งไฟเป็ นประเพณีอี สาน ได้สื บทอดมาจากโบราณ
และมีวิวัฒนาการมาเรื่ อย ๆ การจุ ดบั้ งไฟเพื่อบอกกล่าวเทวดาฟ้ าดินให้ประทานนํ้ าฝนลงมาให้ชุ่ มฉํ่า
เพื่ อให้ชาวบ้านได้ประกอบอาชี พการเกษตรได้ บุ ญบั้ งไฟนิยมทํากันในเดือนหก ถือเป็ นประเพณี
สําคัญที่จะขาดไม่ ได้ เพราะตั้งแต่โบราณจนถึ งปัจจุบันชาวอี สานมีความเชื่อว่า เทพเป็ นผู้ ให้ ฟ้ าให้ฝน
ตกต้องตามฤดู กาล ในสมัยก่อนชาวบ้านมีความเชื่ อถือว่ าถ้าบ้านใดบูชาไฟ เชื่ อว่าบ้านนั้ นจะประสบ
แต่ โชคดี ปราศจากโรคภัย และมีความอุดมสมบูรณ์ แต่ถ้าปี ใดไม่จัดงานบุ ญบั้งไฟ ฟ้ าฝนก็จะไม่ตก
ต้องตามฤดู กาล เกิ ดความแห้งแล้ง ไม่อุดมสมบูรณ์ ตามตํานานความเชื่อเดิ มเรื่ องผาแดง-นางไอ่ จะ
ทําบั้ งไฟเพื่อใช้แข่งขันเดิมพันโดยเอานางไอ่ผู ้ ซึ่ งเป็ นลูกสาวเป็ นเดิ มพัน (ซึ่ งจากตํานานความเชื่ อ
ดังกล่าวนี้ ชาวบ้านในท้องถิ่นไม่ว่าจะเป็ นผู ้ อาวุโส วัยหนุ่ มสาว เด็กวัยรุ่ น หรื อเด็ก ๆ ในท้องถิ่น ก็มี
ความรู ้ในความเชื่ อนี้ ) และต่ อมาก็ได้มีการประกวดประชันกันมากกว่า การทําบั้ งไฟแต่เดิมนั้ นมีการ
ทําง่าย ๆ โดยใช้ทักษะภู มิปัญญาของชาวบ้าน และช่ างบั้ งไฟ ซึ่ งเป็ นผู ้ ทําบั้ งไฟก่ อนทําจะต้องมี
พิ ธีกรรมบวงสรวงให้ถู กต้องตามหลักการทําบั้งไฟเสี ยก่อนจึงจะลงมือทํา ในช่ วงที่ มีการจุดบั้ งไฟ
นับเป็ นช่วงตื่ นเต้นและสนุกสนาน โดยเฉพาะช่ างบั้ งไฟจะต้องลุ ้ นมากกว่าใคร เพราะหากบั้งไฟไม่
ขึ้นก็จะถูกโยนลงบ่อโคลนนัยว่ าเพื่อเป็ นการลงโทษ