Page 157 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

136
ได้ เพราะติดภาระงาน ก็มักจะคิดถึงครอบครัวของตนและบ้านเกิด มีความห่วงหาอาวรณ์ ต่อคนใน
ครอบครัว ดังนั้ นในบางท้องที่ ลุกหลานชาวอีสานเหล่านี้ ก็ จะรวบรวมกําลังกายกําลังใจกันจัดงานบุญ
บั้งไฟ ณ ที่ที่ตนมาทํามาหากินกันนั่นเอง
อาชี พของคนในหมู่บ้านชาวอี สานส่วนมากประกอบอาชี พเกษตรกรรม คือ ทํานา โดย
ส่ วนมากแล้วคนทํานามักมี เวลาช่วยเหลื อกัน ในยามเพื่อนบ้านได้รั บความลําบากเดื อดร้อน ส่ วนนี้
เองที่ทําให้คนในหมู่ บ้านเกิดความรั กสามัคคีกันไม่ทอดทิ้งกัน ในประมาณกลางเดื อนพฤษภาคม
เกษตรกรบางคนเริ่ มทํานากันแล้ว โดยเริ ่ มไถ หรือทํานาแบบนาหว่านซึ่ งผิดกับสมัยก่อน จะต้องรอ
ฝนจากธรรมชาติแล้วจึ งค่อยลงมื อทํานา แต่ในสมัยปั จจุ บัน มีการทํานาแบบนาหว่าน ซึ่ งไม่ต้องรอ
ฝนจากธรรมชาติ การทํานาหว่านคื อ การหว่านเมล็ดข้าวเสร็จแล้วมีการไถกลบ ซึ่ งทําให้ชาวนาทํานา
เสร็จเร็ วมากขึ้ น ประมาณเดือนมิ ถุนายน บางคนก็ทํานาเสร็ จแล้ว เหลือแต่บางคนที่ ทํานาแบบนาดํา
เพราะจะต้องรอให้ต้นกล้าเติ บโตเต็มที่ก่ อน และรอฝนจากธรรมชาติ ด้วย ในอดี ตนิยมใช้ควาย แต่
ปัจจุ บันพยายามหาสิ่ งทดแทน ส่วนมากในการทํานามักจะไปทําเฉพาะผู้ชาย ส่วนแม่ บ้านนั้ นมักมี
หน้าที่คอยทําอาหารส่ งตอนเช้าและตอนเที่ยง ส่วนในเวลาว่ างแม่บ้านจะทอผ้าสําหรับใช้และขาย แต่
วิถีชีวิตของชาวนาในปั จจุบันเปลี่ยนแปลงไป โดยการนําเอาเครื่ องมือการเกษตรมาใช้ในการทุ ่นแรง
อย่างมาก ส่ วนมากชาวบ้านมักจะมีการลงแขกกันในการทํานาแต่ ละครั้ ง เพราะจะทําให้เกิดความ
สามัคคีในหมู่ บ้าน แต่ได้งานเร็ว แต่ที่สําคัญจะประหย ัดค่าใช้จ่ายในการทํานามาก วิธีการลงแขก คื อ
ถ้าใครทํานาก่อนคนอื่ น จะพากันไปช่วยคนนั้ น ซึ่ งการลงแขกกลุ่มหนึ่ งประมาณ 10-15 ครอบครัว
โดยจะเลี้ยงอาหารเช้ า เที่ยง เย็น ในการลงแขกแต่ละครั้ ง ถ้าใครมี รถไถก็จะนํารถของตนเองไปช่ วย
ด้วย โดยให้ เจ้าภาพเสี ยค่านํ้ ามัน และถ้าเกิดการเสี ยหายขึ้ นมาเจ้าภาพจะต้องซ่ อม ซึ่ งการดําเนิ นชีวิต
แบบนี้ ทําให้ชาวนาเกิ ดความสนุกสนาน และรู้ จักเสียสละประโยชน์ ส่ วนตนเองเป็ นอย่างมาก ส่ วน
แม่บ้านที่อยู่บ้านจะไปช่ วยกันประกอบอาหารและหาบอาหารไปส่ งที่นาที่มีการลงแขก กลางคื นอาจ
มีการกินเลี้ ยงกันอีก ถ้างานของเจ้าภาพเสร็ จสมบูรณ์ พอเสร็จการทํานา ชาวบ้านจะช่ วยกันพัฒนา
หมู่บ้าน เช่น ช่วยกันทําถนนขุดลอกคลอง พอสิ้ นสุ ดการพัฒนาของส่ วนรวมจะเป็ นการพัฒนาบ้าน
ของตนเอง และมี การขุดบ่อเลี้ ยงปลาไว้บริ โภคในครัวเรื อน ซึ่ งขนาดของบ่อจะไม่ กว้างมากนัก
เหมาะสําหรับเลี้ยงปลาในครัวเรื อน โดยพันธุ์ปลาที่นิ ยมเลี้ ยงกันมากที่สุ ด คือ ปลาดุก หรื อปลานิ ล
เพราะจะโตเร็วมาก ส่ วนแม่บ้านจะทอผ้าขาย ซึ่ งส่วนมาก ซื้ อเส้นไหมมาจากในตัวเมือง นํามาย ้อม
และทอเป็ นผืน ส่ งไปขายที่ กรุ งเทพ ซึ่ งสร้ างรายได้ให้ แก่ ครอบครั วไม่ น้อยที เดี ยว การ
เปลี่ยนแปลงวิถี เกษตรกรรมของชาวอีสานที่ เห็นได้ชัดคือ การเปลี่ยนแปลงทางด้านการผลิ ตและการ
บริ โภค การนําเทคโนโลยีสมัยใหม่มาใช้ในการผลิ ตก่อให้เกิดผลกระทบต่อสิ ่งแวดล้อม โดยเฉพาะ
ดิน แหล่ งนํ้ า สั ตว์นํ้ า ป่ าไม้ นอกจากนี้ ย ังก่อให้เกิ ดปัญหาด้านการประกอบอาชีพของชาวอีสานอี ก