Page 146 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

125
2. พิธี กรรมแซนโดนตาระดับเครือญาติ จะประกอบพิธีที่บ้านของผู ้อาวุโสสู งสุดในวงศ์
ตระกูลของแต่ ละวงศ์ตระกูล ซึ่ งชาวบ้าน เรี ยกว่า “ปะเตียะส์ เมขมอจ” หรื อ “บ้านหัวหน้าผี”
หมายถึงบ้านผู ้ มีอาวุโสของตระกูลนั่นเอง
3. พิธีกรรมแซนโดนตาระดับชุ มชน ชาวบ้านทุ กครอบครัวจะไปประกอบพิธีร่ วมกันที่วัด
ซึ่ งมี เจ้าอาวาสวัด ที่ชาวบ้านให้ความเคารพนับถือเป็ นอย่างมากและเป็ นศูนย์รวมทางจิ ตใจของ
ชาวบ้านทุกคน
องค์ ประกอบของพิธีกรรมแซนโดนตาตามแบบดั้งเดิมของชาวบ้าน
เนื่องจากพิธีกรรมแซนโดนตาของชาวไทยเขมร มี 2 ช่ วง คื อไถงเบ็นตูจ (วันสารทเล็ก)
ตรงกับวันขึ้ น 14-15 คํ่า เดือน 10 และไถงเบ็นทม (วันสารทใหญ่) ตรงกับวันแรม 14 – 15 คํ่า
เดือน 10 ดังนั้ นการจัดเตรี ยมอุ ปกรณ์ต่ าง ๆ และเครื่ องเซ่นจะเหมือนกันทุกอย่ าง เพียงแต่อุ ปกรณ์
เครื่ องเซ่นในวันเบ็นทม จะต้องจัดทําให้มากกว่ าและยิ ่งใหญ่กว่ าที่จัดในวันเบ็นตู จ โดยมีอุปกรณ์
และเครื่องเซ่น ดังต่อไปนี้ (ภูมิจิต เรื องเดช. 2546 : 146-150)
1. เครื่ องบูชา ได้แก่ ดอกไม้ ธู ป เทียน อย่างละ 5 คู่ นํามาจั ดทําใส่ กรวยใบตอง
เรี ยกว่า กรวย 5 เป็ นสั ญลักษณ์แทนขันธ์ 5 รู ป เวทนา สัญญา สังขาร และวิ ญญาณ
2. ธูป 1 ดอก และเทียน 1 เล่ม
3. หมากพลู ยาสูบ หรื อบุหรี่
4. เหล้าขาว และนํ้าอัดลม (เหล้าจะใช้เฉพาะพิธีกรรมที่บ้านเท่านั้น)
5. อาหารคาว ประเภทผัดและแกงพื้นบ้าน อาทิ ไก่ย่าง ปลาย่าง แกงไก่ใส่ กล้วยดิบ แกง
ฟั กทอง ต้มฟั ก แกงไก่ใส่ เผือก เป็ นต้น โดยจะนิ ยมทําอาหารคาว ที่ ปู่ -ย่า ตา-ยาย เคยชอบ
รับประทาน
6. ข้าวต้ม และขนมหวานต่าง ๆ อาทิ ขนมฝักบัว ขนมนางเล็ ด ข้าวต้มด่าง ข้าวต้มผัด
ข้าวต้มมัด ขนมชั้ น ขนมหม้อแกง ทองหยิบ ฝอยทอง ฯลฯ
7. ข้าวกระสารท ถือเป็ นเครื่ องเซ่นไหว้ที่สําคัญจะขาดไม่ ได้
8. กล้วย อ้อย และผลไม้อื่ น ๆ
9. บายเบ็น ถือเป็ นเครื่ องเซ่นไหว้ที่สําคัญจะขาดไม่ได้ บายเบ็น ทําจากข้าวเหนียวหุ งสุก
แล้วผสมกับงาผสมด้วยหัวกะทิเคี่ ยวสุก นํามาคลุกเคล้าให้เข้ากันแล้วปั้ นเป็ นก้อนเล็ ก ๆ ขนาดเท่า
หัวแม่ มือ วางบนจาน หรื อพานเป็ นรู ปทรงกรวย แล้วนําใบตองมาทําเป็ นกรวยทรงพุ่ม ข้าวบิณฑ์
มาครอบไว้บนยอดสุ ดของบายเบ็นจะใส่เงิน 1 หรื อ 5 หรือ 10 ไว้ด้วย ส่ วนที่ยอดของกรวย