Page 143 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

122
ทําหน้าที่ เชิญดวงวิญญาณของบรรพบุรุ ษมารับเครื่องเซ่นไหว้ ส่วนในระดับชุมชนนั้ น ก็ จะให้
ความสําคัญแก่ผู ้ นําในการประกอบพิธี ซึ่งเป็ นผู ้ อาวุโสโดยทุกครอบครัว มาร่ วมกันทําบุญในวัน
แซนโดนตา นอกจากจะเป็ นการแสดงถึงความกตัญ�ูกตเวที แก่บรรพบุรุษที่ล่ วงลับไปแล้วย ังเป็ น
การแสดงความกตัญ�ูต่ อญาติผู ้ ใหญ่ โดยลูกหลานที่เดินทางมาจากหมู่ บ้านอื่นๆ ต่างตําบล ต่ าง
อําเภอ หรื อต่างจังหวัด มี การนําข้าวของ ต่ างๆ รวมทั้ งเงินมาฝากให้คนเฒ่า คนแก่ ในตระกูลจัดเป็ น
วันรวมญาติ ของชาวไทยเขมร ที่ แสดงให้เห็นความสัมพันธ์ ความรัก ความสามัคคี ในระดับ
ครอบครัว เครื อญาติ ที่ส่ งผลให้เกิดความรั ก ความสามัคคีที่ย ั ่งยืนในระดับชุ มชนอย่างเด่ นชัด
ในปัจจุ บันเกษตรกรที่มีอาชีพทํานาย ังคงยึดถือปฏิ บัติตามวัฒนธรรมที่บรรพบุรุ ษถือปฏิบัติ
สื บทอดกันมาช้านาน โดยผู ้ นําครอบครัวจะประกอบพิธีกรรม เริ่ มตั้งแต่ไถนาเอาฤกษ์ ในเดือน 6
แซนเปรี ยะภูมิแสร ในระหว่างเดื อน 8 - 9 ตักบาตรถวายพระแม่โพสพ ในเดื อน 10 เมื่อข้าวใน
แปลงเริ่ มสุก ก็ จะต้องทําพิธีเด็ดเข้าเอาวันแล้วจึ งจะเก็บเกี่ยว และเมื่ อเอาข้าวขึ้นยุ ้ งไว้เรี ยบร้อยแล้ว
ในวันขึ้น 3 คํ่าเดือน 3 ของทุกปี จะจัดพิธีสู่ ขวัญข้าวหรื อที่ชาวไทยเขมร เรี ยกว่า “ เฮาปลึงเสร็ว”
ถือเป็ นวันเปิ ดยุ้งข้าวตามวัฒนธรรมของชาวไทย เขมร
บุคคลที่ มีความสําคัญในการประกอบพิธีกรรมแซนโดนตา ประกอบด้วย บุคคล 3 กลุ ่ม
คือ ผู ้ นําในการประกอบพิธีกรรมระดับครอบครัว ระดับเครื อญาติ ระดับชุมชน และผู้เข้าร่ วมใน
การประกอบพิธีกรรม มีดังต่ อไปนี้ (ภูมิจิต เรื องเดช. 2546 : 150-151)
1. ผู ้ นําในการประกอบพิธีกรรมระดับครอบครัว ในอดี ต แต่ละครอบครัวจะประกอบ
พิธีกรรมแซนโดนตาทุกครอบครั ว แต่ในปัจจุ บันจะลดน้อยลงไป เพราะครอบครัวเดี่ยวจะมาร่ วม
ประกอบพิธี ร่วมกับครอบครัวใหญ่ ในระดับเครื อญาติ
2. ผู ้ นําในการประกอบพิธีกรรมระดับเครื อญาติ คือผู้อาวุโสของแต่ละตระกูลที่จะเป็ นผู้ นํา
ทําหน้าที่เป็ นสื่อกลางพาญาติพี่ น้องในตระกูลที่มาร่ วมพิธีทําพิธีเซ่ นไหว้กับบรรพบุรุ ษผู้ ล่วงลับไป
แล้ว
3. ผู ้ นําในการประกอบพิธีกรรมระดับชุมชน ประกอบด้วย ผู ้ รู้ หลายท่าน ได้แก่ พระสงฆ์
หมอธรรม (อาจารย์) และผู้ อาวุโสของแต่ละหมู่บ้าน ผู ้ นําในการประกอบพิธีกรรมระดับชุ มชน
เป็ นบุคคลที่ชาวบ้านให้ ความเคารพนับถือซึ่ งจะเป็ นผู้นําในการประกอบพิธีกรรมทางศาสนา
เพื่อเป็ นสื่อกลางที่จะทําให้การทําบุญเพื่ ออุทิศส่ วนกุศลให้บรรพบุรุษในพิธีกรรมแซนโดนตา
4. ผู ้ เข้าร่ วมในการประกอบพิธีกรรมแซนโดนตา การประกอบพิธีกรรมในแต่ละระดับ ซึ่ ง
ได้แก่พิธี แซนโดนตา ระดับครอบครัว ระดับเครื อญาติ และระดับชุมชน จะมีสมาชิ กที่เกี่ยวข้อง
ตามสายตระกูลเข้าร่ วมพิธีกรรมแต่ละระดับ โดยจะมีเพื่อนบ้านใกล้เรื อนเคียง หรื อผู้ ที่เคารพนับ
ถือกัน เข้าร่ วมพิธีด้วยเป็ นการแสดงถึงความเคารพนั บถือ และให้เกียรติ บรรพบุรุ ษที่ล่วงลับไปแล้ว