Page 142 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

121
บุญคุณของบรรพบุรุษ โดยเชื่อว่าคนเราเมื่อตายไปแล้ว จะย ังมีวิญญาณที่ผูกพันกับลู กๆ หลานๆ
ล่องลอยอยู่ คอยติ ดตามเพื่อเฝ้ าระวัง และสามารถให้คุ ณให้โทษกับลูกหลานผู ้ ที่ ทําความดีก็จะรับ
ความสุขมีความเจริ ญรุ่ งเรื อง แต่ถ้าลูกหลานคนใดประพฤติไม่ ดีก็จะได้รับโทษทําให้มีความทุกข์
ความเดือดร้อนต่างๆ นานา ความเชื่ อและการนับถื อผีโดนตา จึ งเป็ นการแสดงความเคารพใน
รากเหง้า วงศ์ตระกูลของตนเองซึ่ งมีผลทําให้สมาชิ กในชุมชน ต้องดําเนินวิถี ชีวิตตามแบบอย่างที่
บรรพบุรุ ษได้ถือปฏิบัติ สื บทอดกันต่ อๆ มา พิธีกรรมแซนโดนตา เป็ นพิธีกรรมที่ ชาวบ้านทุ กคนให้
ความสําคัญมากและย ังคงยึดถือปฏิ บัติอย่างเคร่ งครัดมาตราบทุ กวันนี้
บุคคลผู้ เข้าร่ วมพิธีกรรมแซนโดนตาตามแบบดั้ งเดิมของชาวบ้ าน
บุคคลผู ้ เข้าร่ วมพิธีกรรมแซนโดนตา ประกอบด้ วยผู ้ นําในการประกอบพิธี กรรม และ
ผู ้ เข้าร่ วมพิธีกรรมจากครอบครัว ซึ่ งจะไปร่วมกันประกอบพิ ธีกรรมแซนโดนตาที่วัด ในปั จจุ บันมี
ผู ้ นําในการประกอบพิธีกรรม ในอดี ตชาวบ้าน จะเก็บกระดู กของบรรพบุรุ ษโดยห่อผ้าขาว หรื อใส่
โกศ เก็บไว้ในยุ้ งข้าวซึ่ งมีการประกอบแซนโดนตา ในระดับครอบครัว ระดับเครื อญาติ และระดับ
ชุมชน แต่เมื่อประมาณ 20 ปี ที่ผ่านมา มี ความเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรม ชาวบ้านนิยม
เอากระดูกพ่อ – แม่ ปู่ – ย่า ตา – ยาย ไปเก็บไว้ที่ เจดีย์ในวัด ทําให้การประกอบพิธีแซนโดนตาใน
ระดับครอบครั ว และระดับเครือญาติลดลงมาก จะมีตระกูลเก่ าแก่เพียงไม่กี่ตระกูล
ในปัจจุบันชาวบ้าน ย ังคงถือปฏิบัติ อย่างเคร่ งครั ดในการประกอบพิธีกรรมระดับชุมชน
การนับถือบรรพบุรุ ษตามสายเลือด สายตระกู ลที่มีอิทธิพลต่ อผู้ เข้าร่ วมพิธีกรรมมากเพราะผู้ เข้าร่ วม
พิธีกรรมจะเป็ นผู้ ที่ นับถื อผีบรรพบุรุษเดี ยวกัน ดังนั้ นการมาร่ วมกันเซ่ นไหว้ จึงเป็ นการแสดงออก
ถึงความกตัญ�ูกตเวทีต่ อบรรพบุรุษ ทุกคนจะต้องมีส่ วนร่วมในการจัดหาเครื่ องเซ่นไหว้โดยเฉพาะ
ของแห้งที่เป็ นอาหารการกิ นที่ผีบรรพบุรุ ษชอบสมัยที่ท่านย ังมีชีวิตอยู่ โดยเชื่อว่ าการกระทําความดี
นี้ ตนจะได้รั บพรและมีสิ ่ งดีงามมาสู่ ชีวิตและครอบครัวถือเป็ นพรจากบรรพบุรุษ ในพิธีกรรมนี้ หาก
ว่าลูกหลานคนใดไม่ถื อปฏิ บัติ ตามจะถูกตําหนิ และได้รั บการนิ นทาจากญาติๆและชาวบ้านถือว่ า
เป็ นคนเนรคุณ จะทําอะไรก็ ไม่เจริ ญ และจะได้รั บความทุ กข์ยาก เดือดร้ อน ชีวิ ตครอบครั ว
ไม่มีความสุข เป็ นผลจากการลงโทษของผีบรรพบุรุ ษนั้ นเอง
ในการประกอบพิธีกรรมแซนโดนตา ให้ความสําคัญที่แสดงให้เห็ นถึงระบบการนับถือ
ผู ้ อาวุโสของตระกูลอย่างเด่นชัด โดยจะเห็ นได้จากการประกอบพิธีกรรมในระดับครอบครั ว ผู้ นํา
ในการประกอบพิธีกรรมได้แก่ หัวหน้าครอบครัว และการประกอบพิธีกรรมในระดับเครื อญาติ
ผู ้ นําในการประกอบพิธีกรรม คื อผู้ อาวุโสของตระกูล ซึ่ งมักจะเป็ นลูกชายคนโต มีตําแหน่ ง มี
ญาติๆ พี่ น้อง เรี ยกว่า “ เมขมอจ “ คื อเป็ นผู้อาวุโส ในการกล่าวนําในพิ ธีเซ่นไหว้ผี บรรพบุรุ ษโดย