Page 138 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

117
เปรตจําพวกที่ 4 นี้ เอง ที่ชาวบ้านต้องทํา “บุญแซนโดนตา” อุทิศส่วนกุศลไปให้ โดยหวัง
ว่าผลบุ ญกุศลที่ทําไปนั้ นจะส่ งผลให้ญาติพี่ น้องของตนเองหลุดพ้นจากการเป็ นเปรต และไปเกิดเป็ น
สัตว์อื่นที่ สู งขึ้ นกว่าเดิม ต่อมาจึงขยายผลไปถึ งเปรตจําพวกอื่ นๆด้วย ซึ่ งชาวบ้านจะใช้คําว่า “บรรพ
บุรุษและบุ คคลที่ล่วงลับไปแล้ว” เพื่อให้ได้ความหมายที่กว้างขึ้ น นอกจากนั้ น เหตุที่ทําบุญกันใน
เดือนนี้ ก็เพราะว่า ในตอนกลางคืน พระจันทร์จะอับแสง มีแสงสลัวและมืดกว่าเดื อนอื่น ๆ (นัยว่า
พวกเปรตนี้ กลัวความสว่างมาก ทั้งในเวลากลางวันและกลางคืน) โดยถูกลงทัณฑ์ทรมาน ให้ขึ้ นมา
ปะปนกับมนุษย์บนโลก เพื่อเยี่ยมเยืยนญาติพี่ น้องและรอรั บส่วนบุญ ทั้ งจากญาติพี่น้องและบุคคล
อื่น โดยผ่านพิ ธีกรรมการทําบุญอุทิศไปให้สิ ่ งที่ น่าสนใจก็คือคําว่า โดนตา ของชาวเขมร เป็ นการ
แสดงให้เห็นถึงโครงสร้างทางสังคมในระบบครอบครัวที่นับถื อญาติทางมารดา (matrilineal society
- การที่ผู ้ หญิงเป็ นใหญ่ในสังคม) แม้ว่าสังคมไทยในปั จจุบันส่ วนใหญ่จะเป็ นสังคมที่ นับถือญาติทั้ง
สองฝ่ าย คือทั้ งบิดาและมารดา แต่เนื่องจากแนวปฏิบัติ เมื่อแต่งงานแล้ว การตั้ งครอบครัวใหญ่
มักจะมาอยู ่ ทางฝ่ ายหญิง จึ งทําให้สายสัมพันธ์ ในระบบเครือญาติเอียงมาทางฝ่ ายหญิงมากกว่า
ความสัมพันธ์ ชนิ ดนี้ ในสั งคมเขมรจะเด่นชัดมากกว่ากลุ ่มอื่น ๆ เพราะคําเรี ยกชื่อเครื อญาติในการ
ลําดับบรรพบุรุษจะเรี ยกว่า ยาย-ตา เท่านั้ น
ความเชื่อและการนับถือโดนตาในวิ ถีชีวิตของกลุ่มไทยเขมร
ความสั มพันธ์ ของความเชื่อและการนั บถื อผี ในวิ ถี ชี วิตของกลุ ่มชาติ พันธุ ์ไทยเขมร
เป็ นข้อปฏิ บัติที่สําคัญในประเพณี พิธีกรรมต่างๆ ทั้ งในประเพณีที่เป็ นส่ วนตัวและประเพณี ที่เป็ น
ส่ วนรวม คนไทยมีความเชื่อเรื่ องผีมาแต่โบราณและย ังคงสื บทอดมาถึงปัจจุ บัน มีพิ ธีกรรมเพื่อเซ่น
ไหว้ผีในประเพณีต่ างๆ อาทิประเพณี ที่เกี่ยวข้องกับการเกิดประเพณี แต่งงาน ประเพณี งานศพ งาน
บวช ขึ้ นบ้านใหม่ เป็ นต้น ดังที่ เจือ สตะเวทิน (2518 : 9-14) ได้ศึกษาความเชื่ อของคนไทยพบว่า
ประเพณี ทําให้คนเราเกิ ดความกลัวผี ทําให้เกิดพิธีกรรม จะเห็นได้จากพิธีกรรมการเซ่ นสรวงผีบ้าน
ผีเรื อน ผีเจ้าที่ ผีบรรพบุรุษ ฯลฯ เพราะเชื่ อว่า เมื่อมีการทําพิธีเซ่ นไหว้ผีแล้ว จะทําให้ผู ้ เซ่ นไหว้
ไม่มีอันตราย เพราะผีจะช่วยปกป้ องคุ้มครอง ความเชื่อดังกล่าวนี้ มักจะเป็ นลักษณะร่ วมของคน
ไทยทุกท้องถิ่น อันสืบเนื่องมาจากการประสบปั ญหาต่างๆ ที่ไม่สามารถที่จะแก้ปัญหาเหล่านั้ นด้วย
ตนเอง หรื อคนอื่นก็มิอาจที่จะช่วยได้ คนเราจึงหันเหไปหาความศักดิ์ สิ ทธิ์ ของสิ ่งเหนื อธรรมชาติ
ซึ่ งถือว่าเป็ นอํานาจลึ กลับ อํานาจเหล่านั้ นอาจเป็ นเทพเจ้า ภูตผี ปิ ศาจ ฉะนั้ นเพื่อเป็ นการอ้อนวอน
ให้สิ ่ งศักดิ์ สิ ทธิ์ เหล่ านั้ นได้คุ ้มครองหรือบางที เข้าใจว่าภัยพิบัติต่ างๆเกิดขึ้ นเพราะอํานาจของสิ ่ ง
เหนือธรรมชาติ เหล่านั้ น จึงมีการอ้อนวอนภาวนาขอให้ปลอดภัยเมื่อตนเองปลอดภัยก็จะแสดงความ