Page 133 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

112
ขั้นตอนในการประกอบพิธีกรรมแซนโดนตา
ขั้นตอนของการประกอบพิธีกรรมแซนโดนตาของชาวไทยเขมร แบ่ งออกเป็ น 2
ขั้นตอน คือขั้ นวางแผนในการประกอบพิธีกรรมและขั้ นดําเนินงาน ดังนี้ คือ
1. ขั้นวางแผนในการประกอบพิธี กรรม
วันแซนโดนตาในวันเบ็นทม ชาวบ้านก็จะมีการเตรี ยมอาหารคาวหวานต่าง ๆ ซึ่ ง
ถือเป็ นเรื่ องปกติจะพิเศษขึ้นมาหน่ อยก็คือ มี การทําขนมชนิ ดต่าง ๆ มีการทําอาหารหลายอย่างขึ้ น
มากกว่าที่จะรับประทานในประจําวันเท่ านั้น ส่ วนการจัดเตรี ยมเครื่องบู ชาพวกแม่บ้านของแต่ละ
ครอบครัวก็จะจัดเตรี ยมกรวย 5 คือ นําใบตองมาทําเป็ นรู ปกรวย 5 อัน แล้วนําดอกไม้ ธูป เทียน
อย่างละคู่ใส่ ลงไปในกรวย แล้วนํากรวยใส่ลงในขัน หรื อจานก็ได้ สิ ่งของต่าง ๆ ที่จะนําไปใส่ใน
กระเชอโดนตานั้นเป็ นหน้าที่ของผู้หญิงจัดเตรี ยม การจัดเตรี ยมก็ไม่ยากเพราะส่ วนมาก จะเป็ นสิ่ง
ที่หาได้จากท้องถิ่นที่ ตนมีอยู่แล้ว เช่นพวกพืชผัก ผลไม้ต่าง ๆ รวมทั้งอาหารต่าง ๆ ที่ทําการเซ่ น
ไหว้ในระดับเครื อญาติ แล้วก็จะห่ อใบตองนําใส่ในกันเฌอเพื่อจะนําไปจูนโดนตาที่วัดต่อไปด้วย
2. ขั้ นดําเนิ นงาน
ขั้ นดําเนินงานนี้ จะแบ่งออกเป็ น 3 ขั้นตอน คือ ขั้นดําเนิ นงานระดับครอบครัว ขั้น
ดําเนิ นงานระดับเครื อญาติ และขั้ นดําเนินงานในระดับชุมชน
2.1 ระดับครอบครัว นี้ จะเริ ่มขึ้ นตั้งแต่ตอนเช้าของวันแรม 14 คํ่า เดือน 10
ทุกครั วเรื อนของชาวไทยเขมร จะจัดเตรี ยมข้าวปลาอาหารสําหรับเซ่ นไหว้บรรพบุรุ ษส่วนหนึ่ ง
เตรียมไว้ทําบุญตักบาตรส่ วนหนึ่ ง นอกจากอาหารต่าง ๆ แล้วย ังมีการจัดเตรี ยมสําหรั บตนเอง การ
เซ่นไหว้ในระดับครอบครัวนี้ จะจัดขึ้ นที่บ้านของตนโดยมี หัวหน้าครอบครั วที่ อาวุโสสู งสุ ดใน
ครอบครัวเป็ นผู้ นําในการประกอบพิธี กรรม ผู้ เข้าร่ วมพิธีกรรมประกอบด้วย สมาชิกของครอบครั ว
และแขกเพื่อนบ้านผู ้ มาร่ วมเซ่ นไหว้ บอกกล่าวบรรพบุ รุษ พอสมาชิ กและผู ้นําในการประกอบ
พิธีกรรมมานั่งล้อมเป็ นครึ่ งวงกลมโดยมี ถาดอาหารอยู่ตรงกลาง สําหรับผู้ประกอบพิธีและผู ้ ร่วมพิธี
จะนั ่งในท่าพับเพียบอย่างเรี ยบร้ อย โดยผู ้ ประกอบพิธีเป็ นผู ้ กล่าวนํา คํากล่ าวนําในการบวงสรวง
ในพิธีกรรมแซนโดนตา ในการเซ่นสรวงทั้งระดับครอบครั วเครือญาติและแม้กระทั่งระดับชุมชนก็
ใช้ คํากล่ าวเชิ ญวิญญาณบรรพบุรุ ษในลักษณะเดียวกัน ดังนี้ (เพชราภรณ์ โสลําภา. 2535 : 80-
82)
โมเวย ตาเอ้ย ยายเอ้ย โมโฮบบาย โฮบประสา โกนเจากึ๊ดดอลประเตี๊ ยสะ
แมงกึ๊ ดใยโกนเจาะโกนประสา เจินโมโฮบประสา เจี๊ ยละออ เซาะสบาย ดอลไง ดอลแค ดอลซะ
นําเฮย อะเน็บประตูนเจินโมประสา เจินโมโฮบบายเน้อ