Page 131 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

110
2.3 บายเบ็น ทําจากข้าวเหนี ยวหุงด้วยนํ้ ามันมะพร้าวปั้ นเป็ นก้อนเล็กๆ เท่าหัวแม่
มือวางบนพานหรื อจานเป็ นรู ปทรงกรวย (ทรงพุ ่มข้าวบิ ณฑ์) เมื่ อกองเสร็จแล้วก็นํากรวยที่ทําจาก
ใบตองสดมาครอบไว้บนยอดของกองบายเบ็นจะใส่ เงินไปแล้วแต่ศรัทธานิยมใส่ 1 - 5 บาท แล้ว
จะนําไม้ไผ่เล็ก ๆ มีหมากอ่ อน ผ่าซี กบาง ๆ เสี ยบที่ไม้ไผ่เสียบไว้ที่ยอดข้าวบิณฑ์ แล้วจึงนํากรวย
ใบตองมาครอบไว้อี กชั้ นหนึ่ ง เมื่อทําเสร็ จ ชาวบ้านก็ จะนําไปรวมกันที่วัดเพื่ อพระสงฆ์จะได้ทําพิธี
ทางศาสนา คือ การสวดมาติกา และการสวดดาร เมื่ อเสร็จพิธี ทายกวัดก็จะเก็บเงินที่ เสียบบนบาย
เบ็นเพื่อนําถวายพระเงินที่ชาวบ้านทําบุญนี้ มีจุดมุ ่ งหมายว่า เป็ นการอุทิศส่ วนกุศลให้ญาติที่ ล่วงลับ
ไปแล้วเพื่อจะได้นําไปใช้ในภพหน้าต่อไป และการทําบายเบ็นจะทําเฉพาะเดือนสิ บซึ่ งเป็ นช่วงที่
ข้าวในนากําลังเขียวขจีอุดมสมบูรณ์ ชาวบ้านจึงได้จัดทําบายเบ็นขึ้นมาเพื่อบูชา เซ่นไว้แม่โพสพ
และผีไร่ ผีนา
2.4 ข้าว ได้แก่ ข้าวเจ้าที่สุ กแล้ว นําใส่ จานเซ่นไหว้ในระดับครอบครั ว และ
ระดับเครื อญาติ ส่วนในระดับชุมชนก็จะนําข้าวนั้ นห่ อใส่ใบตองหรื อถุงพลาสติ ก เพื่อนําไปใส่ ใน
กระเฌออีกครั้ ง
3. เสื้ อผ้าอาภรณ์และเครื่ องประดับอื่น ๆ ส่ วนมากจะประกอบด้วยผ้าไหมที่ทอ
ด้วยฝี มือของลู กหลานเองมีทั้ งที่เป็ น ผ้าถุงไหม และผ้าโสร่ งไหม ผ้าขาวม้าไหม และเครื่ องประดับ
อื่น ๆ ที่ ลู กหลานมีจัดใส่ พานเป็ นเครื่ องเซ่นไหว้ในระดับครอบครัว ระดับเครื อญาติ ถือว่ าเป็ น
โดนตามเดินทางมาไกล ต้องอาบนํ้ าเปลี่ยนเสื้ อผ้าใหม่ เพื่อเตรี ยมตัวไปรั บศีลรับพรที่ วัดต่อไป
ส่ วนระดับชุมชนนั้นก็นําไปเซ่นไหว้เช่นกัน พอเสร็ จพิธีแล้ว ลูกหลานก็จะนําเสื้อผ้านั้ นกลับบ้าน
ถือว่ ารับสิ่ งที่บรรพบุ รุษใช้แล้วถือว่ าเป็ นสิริ มงคล ชาวบ้านที่เซ่ นไหว้ในระดับครอบครั ว และ
ระดับเครื อญาติ จะนําเงินซึ่ งเป็ นปัจจัยในการใช้จ่ายในชีวิตประจําวันมาเป็ นเครื่ องเซ่นไหว้ด้วย แต่
พอเสร็ จก็จะแบ่ งคืนเจ้าของปั จจัยคืน ซึ่ งถือว่ าเป็ นสิ ริมงคล ที่ ได้รับเงิ นทองที่เหลือใช้จ่ายจากบรรพ
บุรุษ
4. กระเฌอ (กันเจือ) หมายถึงภาชนะที่สานด้วยไม้ไผ่ คล้ายกระบุ งหรื อพลาสติ ก
ที่ประยุกต์ใช้สําหรั บใส่เสบียงต่าง ๆ เพื่อจูน (ส่ ง) โดนตาในวันแซนโดนตาในระดับครอบครั ว กัน
เฌอของชาวบ้านนั้ นจะมีหลายรู ปแบบแตกต่างกันออกไปบ้าง เช่น มี หูหิ้ ว มีสายสะพาย หรื อจะไม่
มีก็ได้ และการนําพาหรื อมีการเคลื่อนย ้ายอาจ หิ้ ว สะพายหรื อแบกใส่ บ่าก็ได้
5. เสบียงต่ าง ๆ ที่ใส่ในกระเฌอโดนตา เสบี ยงต่าง ๆ ที่ นํามาใส่ ในกระเฌอโดน
ตา จะวางเป็ นชั้ น ชั้นแรกนิ ยมใส่ข้าวสารรองก้นกระเฌอ แล้วใส่เครื่ องปรุ งอาหารที่จําเป็ น เช่น
หอม กระเที ยม พริ ก เกลือ กะปิ นํ้ าตาล ฯลฯ ชั้ นต่อมาใส่พวกอาหารแห้ง เช่ น ไข่ต้ม ไข่เค็ม
ปลาเค็ม อาหารกระป๋ อง ปลาย่ าง เนื้ อย่าง ฯลฯ ชั้ นต่ อมาก็จะวางพวกพืชผัก ผลไม้ที่มี ใน