Page 120 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

บทที่ 3
ประเพณีแซนโดนตาของชาวไทยเขมร
ประเพณี และพิธีกรรมที่ ชาวบ้านยึดถื อปฏิบัติร่ วมกันมาอย่างสมํ่ าเสมอเป็ นประจําทุกปี
ที่สะท้อนให้เห็ นถึงวิถี การดําเนิ นชีวิต คื อ การเซ่นไหว้ผีบรรพบุ รุษ หรื อ “แซนโดนตา” เป็ น
พิ ธีกรรมที่ ญาติ พี่ น้องของผู ้ตายได้ปฏิ บัติ แก่ ผู ้ตาย โดยการนําสิ่ งของต่ าง ๆ ที่ ประกอบด้วย
เครื่ องอุปโภค บริ โภคต่างๆ นําไปอุทิศส่ วนกุศลให้แก่ ผู ้ ตาย เปรี ยบเสมือนว่าผู ้ ตายนั้นย ังมีชีวิตอยู่
ชาวไทยเขมร มีความเชื่ อในเรื่ องของการเวียนว่ายตายเกิด เชื่ อว่าการทําบุ ญอุทิศส่ วนกุศลให้แก่
ญาตผู ้ ตายในวันแซนโดนตา ผู้ ตายจะได้ รับส่ วนกุศลแน่ นอน และผลบุญนั้ นก็จะช่วยให้ ผู ้ ตายได้
พ้นจากหนี้ กรรมที่มีอยู่ และจะได้ไปเกิดในสรวงสวรรค์ หรื อเกิดในชาติภพใหม่ ต่อไป
ประวัติศาสตร์ ชุ มชนและลักษณะทางชาติพันธุ์ กลุ่มวั ฒนธรรมไทยเขมร
ยุคอาณาจักรฟูนัน ชนชาติ มอญ-แขมร์ มีถิ ่นฐานเดิ มที่ประเทศอินเดี ย ตั้ งอยู่ที่ฝั ่งทะเลแห่ง
หนึ่ ง ราชธานี แห่งอาณาจักรนี้ เรี ยกว่ากรุงโคกธลอก ในสมัยของพระทองมลนางนาค ราชวงศ์นี้ มี
อํานาจอยู่ประมาณ 300 ปี จนถึง พศ. 1028 ต่อมาในยุคที่กษัตริย์ลงท้ายว่า "วรมัน" เริ ่ มต้นด้วย พระ
เจ้าเกาณฑินยะชัยวรมัน ชาวอินเดี ยใต้ร่ วมกับพวกกบฎโจมตีกรุ งโคกธลอกแล้วย ้ายเมื องหลวงเข้า
ไปตามฝั ่งแม่นํ้ าใหญ่ 500 ลี้ ตั้ งชื่อเมืองหลวงว่า วยาธปุระ แปลว่าเมืองแห่ งนายพราน ส่ วนพวก
ราชวงศ์พื้ นเมืองเดิ มก็ย ้ายขึ้ นไปทางเหนือ สร้ างเมืองใหม่ริมฝั่งแม่นํ้ าโขง ชื่อศัมภปุระและภวปุระ
(ฝั่ งซ้ายแม่นํ้ าโขงตอนล่าง พ.ศ. 1093) เกิดจลาจลในเมื องวยาธปุระ เจ้าชายภววรมันแห่ งเมื องภวปุ
ระ และเจ้าชายจิตรเสนแห่ งศัมภปุ ระ สายราชวงศ์พื้นเมือง ได้ครอบครองวยาธปุระและรวมเข้ากับ
อาณาจักรเจนละ
ในสมัยของภววรมันนี้ เอง พระองค์ได้แผ่ขยายอํานาจเข้าไปในเขตบริ เวณภูเขาดงเร็ก และ
ลุ่มแม่ นํ้ ามูล ต่ อมาเจ้าชายจิตรเสน ได้อภิเษกเป็ นกษัตริ ย์ ทรงพระนาม มเหนทรวรมัน ทรงย ้ายเมือง
หลวงกลับมาอยู่ วยาธปุระ พ.ศ. 1143-1145 ได้ขยายดินแดนเข้ามาในเขตลุ่มแม่ นํ้ ามูลและภูเขาดง
เร็ก มีการสร้างเทวสถานขึ้นในบริ เวณนี้ หลายแห่ง ซึ่ งหม่อมเจ้าสุภัทรดิศ ดิศกุล ให้ข้อสั งเกตว่า ใน
การสร้างปราสาทยุคสมัยเจนละ และปราสาทหินในยุ คหลัง ย ังสร้ างด้วยอิฐไม่สอปู น ซึ่ งเป็นศิลปะ
การสร้างของช่างสกุลจามปา คือสถาปั ตยกรรมจาม เป็ นสถาปั ตยกรรมซึ่ งใช้อิฐ โดยการใช้ศิลาเพียง
เล็กน้อย โดยใช้อิฐคุ ณภาพดีฝนเรี ยบเรี ยงกันสอด้วยยางพืช ทําให้รอยต่อสนิ ท หลังคาอาคารเล็ก
เรี ยงด้วยอิฐ