Page 118 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

97
4.7 การนํ ารอยไฟ (การนําฮอยไฟ)
หมายถึง การเล่นสนุ กหลังจากจุ ดบั้งไฟแล้วมีการตามช่ างและชาวบ้านที่เป็ นเจ้าบ้าน
ไปดื่มเหล้าและเล่นสนุกสนานกันอีก การตามรอยไฟจะสู ตรขวัญให้ช่ างทําบั้ งไฟด้วย คื อเริ่ มแรก
อาราธนาสูตรขวัญเพื่อทําขวัญช่าง เมื่ออาราธนาเสร็ จแล้วหมอก็เริ ่ มการสูตรขวัญ บ้านที่ทําการสูตร
ขวัญเป็ นบ้านช่างทําบั้ งไฟ ทุ กคนในบ้านจะออกมานั่งรั บการสู ตรขวัญ หมอสู ตรขวัญนําคําสู ตร
ขวัญที่ดี ๆ มาสูตร เสร็ จแล้วมี การผูกแขนเพื่อเป็ นมงคล หลังจากสู ตรขวัญและผูกแขนช่างทําบั้งไฟ
แล้ว ก็รั บประทานอาหารกันอย่างสนุ กสนาน การนํารอยไฟปฏิบัติ กันทั ่วไป ปัจจุบันปฏิบัติกัน
น้อยลง การเซิ้ งตามรอยไฟเป็ นการเซิ้ งเพื่อเยี่ยมเยียนตามบ้านเรือนชาวบ้านจนถึงคํ่าจึ งเลิกรากันไป
เนื้ อความของกาพย์เซิ ้ง ในตอนนี้ เป็ นการขอเหล้าสาโทดื่ มฉลอง มีการกล่าวขอบคุณและให้ศี ลให้
พร (ปรี ชา พิณทอง และ อร่ามจิต ชิณช่ าง. 2537 : 43-44)
ประเพณีบุ ญบั้ งไฟกับชีวิตของชาวอี สานจึงมี ความผูกพันกันอย่างเหนี ยวแน่ น ชาว
อีสาน จะจัดทําบุญบั้ งไฟกันอย่างเอิกเกริ ก ยิ่งปี ใดฝนแล้งจะต้องทําเป็ นกรณี พิเศษ นอกจากนี้ ย ังถือ
เป็ นการทําบุญ ประกอบคุณงามความดีตามความเชื่ อถือที่มีมาแต่ โบราณกาล เช่น มี งานบวชนาค
งานสรงนํ้ าพระพุทธรู ป งานถือนํ้ าพิพัฒน์ต่อหน้าพระพุทธรู ป กล่าวได้ว่าชาวอีสานใช้บั้งไฟเป็ นสื่อ
ในการให้ประชาชนทําบุญ เป็ นสื่อในการติดต่อระหว่างมนุ ษย์กับพญาแถน บั้งไฟจึงมีความเกี่ยวพัน
กับชีวิตของคนอีสาน ในฐานะเป็ นเครื่ องมื อขอพิธีขอฝนเพื่อให้ ตกต้องตามฤดูกาล นอกจากนี้
ประเพณีบุญบั้งไฟย ังเปิ ดโอกาสให้ชาวบ้านจากหมู่บ้านและตําบลต่าง ๆ ได้มาช่วยกันทําบุญบั้งไฟ
มาร่ วมกันสนุกสนานเป็ นการรวมพลังประชาชนให้มาทํากิ จกรรมร่ วมกัน ฝึ กให้รั กและสามัคคีกัน
ได้เป็ นอย่างดี
เดิ มทีนั้ นงานบุญบั้งไฟอาจไม่ใช้งานบุญหรื องานประเพณีทางศาสนา เพราะเป็ นการ
บู ชาเทวดา ผี ฟ้ า แต่ ต่ อมา ชาวไทย-ลาว คงได้ผนวกงานบุญบั้ งไฟนี้ ให้ เป็ นส่ วนหนึ่ งของ
พระพุทธศาสนา โดยจัดให้ มีกิ จกรรมที่เกี่ยวกับพระพุทธศาสนาประกอบเป็ นส่วนหนึ่ งของงานบุญ
บั้ งไฟ เช่น งานบวช และการ “ฮดสงฆ์” ซึ่ งเป็ นการถวายสมณศักดิ์ ในระดับชาวบ้าน เพื่อยกย่องพระ
ดี มีคุ ณธรรม มีความสามารถในชุมชน วัดจึงเป็ นศูนย์กลางจัดงานบุญบั้งไฟ เพราะเป็ นแหล่งรวม
ความรู้ ด้านต่าง ๆ รวมทั้งการทําบั้งไฟด้วย
ก่อนงานหนึ่ งวัน ชาวบ้านจะจัดขบวนแห่ ไปศาลปู่ ตาของหมู่บ้าน เพื่อทําพิ ธีเซ่นสรวง
และจุดบั้ งไฟขนาดเล็กที่เรี ยกว่า”บั้ งเสี่ ยง”เพื่อทํานายถึงความอุ ดมสมบูรณ์ และความสําเร็ จในการ
ทํานาในปี นั้ น เสร็ จแล้วจะดื่มเหล้าและฟ้ อนรํารอบ ๆ ศาลปู่ ตา เป็ นที่สนุ กสนาน ซึ่ งขบวนแห่นี้ เป็ น
ผู ้ ชายล้วน ๆ จากนั้ นขบวนแห่ต่ าง ๆ จะไปรวมตัวกันที่ วัด ซึ่ งเป็ นศูนย์กลางของการจัดการ จึ งเรี ยก
วันนี้ ว่า “วันโฮม” (วันรวม) และระหว่างที่แห่ ไปนั้ น ก็จะมีการร่ ายรําทําหมัดมวย ซึ่ งบางครั้ งอาจจะ