Page 117 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

96
ไฟจุดขึ้ นสวยงามและสู ง ชาวบ้านจะเปล่งเสี ยงไชโยตลอดทั้ งบริ เวณลาน เพราะมีความเชื่อว่า ข้าว
กล้าและพื ชไร่ในท้องทุ ่ งจะได้ผลบริ บูรณ์
หลังจากลําเสี่ยงทายแล้วก็จะทําการจุดบั้งไฟเสี ยง หลังจากนั้ นก็จะจุ ดบั้ งไฟที่นํามา
แข่งขัน บั้ งไฟหมื่น และบั้งไฟแสน การจุ ดชนวนใช้เวลาไม่กี่นาที บั้ งไฟก็จะพุ่งไปในอากาศ การขึ้ น
ของบั้ งไฟจะมี เสี ยงดังวี้ ดคล้ายคนเป่ านกหวีดหรื อเป่ ากระบอก ส่วนบั้ งไฟแข่งขันจะจุดหลังบั้งไฟ
เสียง การจุ ดบั้ งไฟแข่ งขันถ้าบั้ งไฟของคณะใดขึ้ นสู งก็เป็ นผู ้ ชนะ ถ้ าขึ้ นสู งมากก็จะโห่ ร้ องยินดี
กระโดดโลดเต้นกันอย่างเต็มที่ และจะแบกช่างทําบั้ งไฟเดินไปมา แต่ถ้าบั้ งไฟของคณะใดไม่ขึ้ น
หรื อแตกเสียก่อน ช่ างบั้ งไฟจะถูกลงโคลนตมไม่ว่าบั้ งไฟจะขึ้ นหรื อไม่ขึ้ นก็ตามก็ จะจับโยนทั้งนั้ น
ช่างทําบั้ งไฟจะเป็ นคนจุดเอง หรื อบางทีคนในคณะบั้ งไฟของตนที่ มีความชํานาญจะเป็ นคนจุ ด
กรรมการจะจับเวลาว่าใครขึ้ นสูงกว่ ากัน การจุ ดบั้งไฟนี้ น่ากลัวมาก บางบั้งก็แตก บางบั้ งก็ขึ้ นสูง ใน
วันจุ ดบั้งไฟนี้ ประชาชนพากันมามุงดูอย่างคับคั ่ งนั ่งอยู่ตามร่มไม้เป็ นกลุ ่ม ๆ และพนันกันว่าบั้ งไฟ
ใครจะชนะ ขึ้ นสู งหรื อไม่ ตกหรื อไม่ เป็ นต้น บางที มีบั้ งไฟมากต้องจุด ๒ วัน ก่อนจุดต้องเอา
เครื่องประดับบั้ งไฟออก นําแต่บั้ งไฟเท่านั้ นไปจุด หลังจากจุดเสร็ จแล้วจะมอบรางวัลให้กับบั้ งไฟที่
ขึ้ นสูง ตามลําดับที่ 1-3 จากนั้ นคณะเซิ้ งพากันเซิ้งกลับไปบ้านของตนหรือบ้านช่างทําบั้ งไฟ
การจุดบั้งไฟในอดีตของชาวบ้าน จะย ังไม่มีการแข่งขันกันทางขึ้นสู งของบั้งไฟ และ
ขณะเดียวกันก็ ไม่มีการตั้ งเงินรางวัลเป็ นเครื่ องล่อใจให้ คนสร้างบั้ งไฟ เข้าร่ วมแข่ งขันในงาน
ประเพณีอย่างปั จจุ บัน บั้ งไฟที่นําเอ้เข้าร่ วมขบวนแห่ก็ เป็ นบั้งเดี ยวกันบั้งไฟที่ ใช้จุด ทั้ งนี้ เป็ นเพราะ
ชาวบ้านต้องการนําลวดลายซึ่งเป็ นลายใบไม้นําขึ้ นไปสักการบูชาพระยาแถนบนสวรรค์ แต่ อย่างไร
ก็ตามในปัจจุ บันบั้งไฟที่ ใช้แห่ ชาวบ้านจะสร้างแยกเป็ นคนละบั้ง ทั้งนี้ เพื่อความสะดวกในการนําไป
จุดในวันรุ ่ งขึ้ น การจุดบั้ งไฟบั้ งแรกในวันนั้ นจะเป็ นการเสี่ ยงทายสภาพดินฟ้ าอากาศ ต่อแถนหรื อสิ่ง
ศักดิ์ สิ ทธิ์ ประจําบ้านประจําเมื อง ชาวบ้านโดยทั่วไปเชื่อว่าถ้าบั้ งไฟขึ้นสู งก็แสดงว่าฝนปี นนั้ นจะดี
เพียงพอต่อการทํานา ย ังผลใช้ชาวบ้านโจษขานเล่าลื อกัน อย่างมีความสุขกายสบายใจ ต่ อผลการ
เสี่ ยงทายในครั้ งนั้ น นอกจากพิ ธีกรรมการจุดบั้ งไฟบูชาพระยาแถนโดยตรงแล้ว ย ังทําเป็ นบั้ งไฟ
ขนาดเล็กเรี ยกว่ าบั้ งไฟน้อย นําไปจุ ดบูชามเหสักข์หลักเมือง และพระธาตุอรหันต์โมคคัลลาน์ เพื่อ
ขอความสิริ มงคลรวมทั้งให้ฝนตกต้องตามฤดู กาลอีกด้วย อย่างไรก็ตามพิ ธีกรรมการจุดบั้ งไฟและ
การแห่บั้ งไฟถือเป็ นพิ ธีกรรมศักดิ์ สิ ทธิ์ เป็ นสื่ อบูชาดวงวิ ญญาณหรื อแถนให้บันดาลความผาสุ ก
ความอุดมสมบู รณ์สู ่ สังคมชาวบ้าน อันเป็ นความต้องการร่ วมกันของมนุ ษย์ชาติซึ่ งชาวอีสานได้
ปฏิบัติสื บเนื่ องกันมาจนถึงปั จจุบัน