Page 116 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

95
ต่อจากนั้ นมี พิธี สวดมนต์เย็นที่ศาลาการเปรี ยญ ในปั จจุ บันมี คณะผ้าป่ าจากกรุ งเทพ ฯ นําผ้าป่ ามา
ถวายที่บ้านเกิดของตนเป็ นการกลับมาเยี่ยมบ้าน เที่ยวงานประเพณีบุ ญบั้งไฟ และเป็ นการทําบุญ
ด้วย
วันแห่บั้ งไฟ ตอนเช้ามีการถวายภัตตาหารแด่พระภิ กษุสงฆ์ที่ศาลาการเปรี ยญ และ
รับผ้าป่ า จากนั้นนําขบวนแห่ ไปคารวะมเหศักดิ์ หลักเมือง เจ้าพ่อปู่ ตาสิ ่ งศักดิ์ สิ ทธิ์ ประจําหมู่บ้าน
แล้วขบวน แห่ บั้งไฟทุกคณะไปตั้งแถวตามถนน แล้วแห่ ไปตามเส้นทางที่คณะกรรมการจัดการ
กําหนดไว้ในขบวนแห่ บั้ งไฟที่ตกแต่งอย่างสวยงาม ขบวนฟ้ อนรําที่เรี ยกว่าเซิ้งบั้งไฟนําขบวนไป
ด้วย บั้งไฟแต่ ละขบวนจะประกอบด้วยขบวนเซิ้ งนําหน้าขบวนแสดงความเป็ นอยู ่ (อาชี) ตลกขบขัน
ในวันจุดบั้งไฟ ตอนเช้ามีการทําบุญเลี้ ยงพระ ตักบาตรถวายภัตตาหาร เลี้ยงดูญาติ โยม
แล้วแห่บั้ งไฟไปรอบพระอุโบสถ เพื่อถวายแด่เทพารักษ์ และสิ ่ งศักดิ์ สิ ทธิ์ แล้วนําบั้ งไฟออกไปที่จัด
ไว้สําหรั บจุดบั้งไฟ
4.6 การจุดบั้งไฟ มีดังนี้ (อําคา แสงงาม. 2537 : 253)
การจุดบั้ งไฟจะเริ ่มขึ้ นในตอนเช้าวันที่สองของงาน วันนี้ เรี ยกว่าวันจุดบั้งไฟสถานที่
ใช้จุดบั้ งไฟจะใช้บริ เวณใกล้หมู่บ้านที่มีต้นไม้ใหญ่ สําหรับทําค้างบั้ งไฟ หลังจากนั้ นก็ตัดแต่งกิ ่ งไม้
ออกเพื่อทําเป็ นคอนบั้ งไฟ รวมทั้งที่ พักของคนจุดบั้งไฟด้วย สถานที่จุดบั้ งไฟนี้ ต้องกระทําบนบาน
ย ้ายแม่ธรณี ออกก่อนจะจุดบั้ งไฟได้ เพราะจะทําให้แม่ธรณี โกธร บันดาลเป็ นอาเพศให้บั้ งไฟเป็ น
อันตรายต่อผู้ คนไปร่ วมงานได้
การจุดบั้ งไฟเป็ นพิธีบูชาไฟต่อพระยาแถนโดยตรง ถือว่าเป็ นหัวใจของงานบุญบั้งไฟ
ซึ่ งชาวอีสานเชื่อว่าพระยาแถนโปรดการบูชา ถ้าชาวบ้านบูชาไปให้แถนเกิ ดความพอใจก็บันดาลให้
ฝนต้องตามฤดู กาล นอกจากนี้ ตามความเชื่อและความเข้าใจของชาวบ้านย ังเชื่ อว่ าพระยาแถน
ประทับอยู่บนสวรรค์ขึ้ นฟ้ าการจุ ดบั้ งไฟไปในท้องฟ้ าเท่านั้ น จะเป็ นวิ ธีการหนึ่ งที่ สามารถสื่อสาร
ติดต่อไปถึงพระยาแถนได้ ดังนั้ นการสร้างบั้งไฟ ซึ่ งถืออี กนัยหนึ่ งที่สามารถสื่ อสารติดต่อไปถึงพระ
ยาแถนได้ ที่ชาวบ้านสร้ างขึ้ นถวายพระแถน ดังคํากล่าวเป็ นกลอนพื้นบ้านอี สานว่า บั้งไฟใหญ่ของ
พระแถน การสร้างบั้งไฟจะต้องใช้ช่างผู ้ สร้ างมี ความชํานาญเป็ นพิเศษ เช่นช่างอัดดินปื น ซึ่ งช่ างแต่
ละคนจะมีรู ปแบบการผสมผสานส่ วนดินปื น รวมทั้ งเทคนิคแตกต่างกันถือเป็ นสู ตรสลับของแต่ละ
คน เรี ยกว่า ฉบับบั้ งไฟ ทั้ งนี้ ในระยะต่อมาได้พัฒนากันมาเป็ นการแข่งขันจุดบั้ งไฟทางสู งในเวลา
ต่อมา จะจุดบั้งไฟเสี่ ยงทายก่อน เพื่อเป็ นการเสี่ ยงทายว่าพืชผลทางการเกษตร ประจําปี จะดีเลว
หรื อไม่ กล่าวว่า คือถ้าบั้งไฟที่ เสี่ยงทายจุ ดไม่ขึ้ น (ซุติ ดค้าง) ก็ทายว่านํ้ าประจําปี จะมาก และทําให้ไร่
ที่ลุ่มเสี ยหาย ถ้าจุ ดแล้วขึ้ นไประเบิดแตกกลางอากาศ ทายว่ าแผ่นดินจะเกิดความแห้งแล้ง แต่ ถ้าบั้ง