Page 114 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

93
การจัดงานประเพณี บุ ญบั้งไฟในแต่ละปี ในขณะที่กําลังแห่บั้ งไฟ บังเอิญมีฝนตกลง
ชาวบ้านจึงมีความยินดีเป็ นพิเศษ เพราะเชื่อว่าพระยาแถนพึ งพอใจที่เห็นชาวบ้านสามัคคีร่ วมกันจัด
งานบุญบั้ งไฟขึ้ นตามฮี ตครองของบ้านเมื อง ขณะเดี ยวกันเมื่ อจัดงานประเพณี บุ ญบั้ งไฟผ่านไป
แล้วแต่ฟ้ าฝนย ังตกลงมา ชาวบ้านโดยทั่วไปก็ย ังมีความอบอุ่ นใจและหวังเพราะมีความเชื่ อมั่ นว่ าได
เกระทํากรรมดีตามจารี ตประเพณี ไปแล้ว พิ ธีการแห่ บุญบั้งไฟนี้ เป็ นพิธี กรรมสําคัญพิธีการหนึ่ งที่
ชาวสุ วรรณภู มิ จังหวัดร้ อยเอ็ด ให้ความสํ าคัญ แสดงออกถึ งพลังความเชื่อ ความสามัคคี ความ
ต้องการร่ วมกันของสังคม มี ผู ้ เข้าร่ วมขบวนแห่ บั้ งไฟเป็ นจํานวนมากไม่เลื อกเพศ วัย ขบวนแห่ แต่
ละขบวนจะมีบั้ งไฟเป็ นประธานของขบวนและมี ประกอบมีเครื่ องดนตรี เช่น กลอง ฉิ่ ง แคน ซอ
ฆ้อง บรรเลงประสานเสียงลํา ทั้ งนี้ ความหมายว่า เป็ นการแสดงพลังมวลชนให้ แถนรับทราบถึ ง
ความเดือดร้ อนและรี บบันดาบฝนให้เมื องมนุ ษย์ ทั้ งนี้ ชาวบ้านโดยทั ่วไปเชื่ อว่ าบนท้องฟ้ าอัน
กว้างไกลมีสวรรค์ อันเป็ นที่ประทับของพระแถน การแสดงออกดังกล่าว รวมทั้งเสี ยงบรรเลงที่ดัง
จะทําให้พระยาแถนรับทราบความต้องการของชาวบ้าน
การแห่บั้งไฟโดยทั่วไป ชาวบ้านจะนําขบวนแห่ตามถนนรอบหมู่ บ้าน หรื อแห่รอบ
โบราณสถานทางศาสนา เช่น พระธาตุ หลังจากนั้ นก็นําบุ้งไฟไฟรวมกันตามจุดนัด อาจเป็ นบริ เวณ
วัดก็ได้ ในส่ วนการแห่บั้ งไฟของชาวบ้าน ในอดีตเคยแห่ บั้ งไฟในบริ เวณวัดรอบพระธาตุอรหันต์
โมคัลลาน์ เพื่อชาวบ้านบวงสรวงบู ชาพระธาตุ ขอความสวัสดี มงคล โดยการเดิ นวนทักษิณาหรื อ
เดิ นเวียนขวาตามเข็มนาฬิ กา ซึ่ งเป็ นพิ ธีกรรมดั งกล่ าวจะมีในศาสนาพุ ทธและศาสนาฮิ นดูหรื อ
ศาสนาพราหมณ์ สุ เมธ ชุ มสาย ณ อยุธยา (2529 : 54) ได้ให้ทรรศนะอย่างน่าสนใจว่ าการเดินวน
ทักษิณานี้ เป็ นพิธีที่สะท้อนถึงภูมิจักวาลหนีไม่ พ้นความหมายของพระขานาคหรื อธาตุนํ้ าไหลวนลง
มาจากยอดเขาพระสุเมรุ หรื อพระวิษณุกวนเกษียรสมุทร ในส่วนการแห่ บั้ งไฟของชาวสุ วรรณภูมิบั้ง
ไฟมีลักษณะเป็ นพระยานาคทําหน้าที่เป็ นประธารของขบวนแห่ เดินทางวนรอบพระธาตุอรหันต์โม
คัลลาน์ ซึ่ งเทียบได้ กับนํ้ าไหลวนรอบๆ เขาพระสุ เมรุ แต่เนื่ องจากสภาพปั จจุ บันสถานที่ไม่
เหมาะสมที่ จะแห่บั้ งไฟในบริ เวณหน้าที่ ตั้ งพระธาตุ เพราะสถานที่ ตั้ งคับแคบและทางราชการมี
นโยบายให้บั้ งไฟ ไปรวมที่บริ เวณหน้ าที่ว่าการอําเภอ ดังนั้ นจึงขีดยึดเส้ นทางจากตลาดเก่าไปเมือง
ใหม่เป็ นเส้นทางแห่ บั้ งไฟเป็ นสําคัญ ทั้ งนี้ การแห่ บั้ งไฟของชาวอี สานในแต่ ละปี บรรดาพ่อค้า
ประชาชนทั้ งคนเฒ่าคนแก่ หนุ ่มสาว จะเข้ารวมขบวนแห่ ด้วย จัดกลุ่ มกันฟ้ อนรําเป็ นจํานวนมาก
อย่างสนุกสนาน แสดงถึ งความสดชื่ นเบิกบานร่ าเริ ง แม้แต่คนที่ไม่ เคยแสดงออกด้วยการฟ้ อนรําก็
เผลอตนฟ้ อนรํ าอย่างสนุ กสนาน (สุ ชัย สายเชื้ อ. 2535) นั ่นย่อมหมายถึงความเป็ นสิริ มงคลของการ
แห่ บั้ งไฟ ที่ชาวบ้าได้ร่ วมกันแสดงออกถึงความดี งามของสั งคมเป็ นการสื่อสารกับสิ ่ งศักดิ์ สิ ทธิ์