Page 113 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

92
ในงานศิลปะพื้นบ้านของชาวอีสาน โดยทั่วไปจะนํากระดาษมาใช้เอ้หรื อตกแต่ง ทั้ งนี้ ลักษณะของ
กระดาษมี สี สั นสวยงาม ประกอบกับราคาถู ก พื้ นผิวสวยงามเหมาะแก่การนํ ามาใช้ เช่ น การนํา
กระดาษไปใช้ตกแต่งตามโลงศพ เพื่อเป็ นการอุ ทิศแก่ดวงวิญญาณ ซึ่ งทําให้ดู ประหนึ่ งว่าคุณค่าและ
สวยงามยิ ่งขึ้ น ที่เห็ นอยู่ทั ่วไปก็คื อกระดาษไปทําเป็ นดอกไม้ใช้บู ชาตามคติทางศาสนา ส่ วนการเอ้
บั้ งไฟของชาวสุ วรรณภูมิ เป็ นที่ น่ าสังเกตว่ านําลวดลายจากกระดาษไปเอ้ ที่ลําตัวบั้ งไฟ ซึ่ งเป็ น
ลวดลาย และใช้กระดาษโปสเตอร์สี เหลืองเป็ นพื้น ทําให้บั้ งไฟมีความสวยงามแปลกตาน่าทึ่ งใจเป็ น
อย่างงยิ่ง ทั้งนี้ มีจุดมุ ่งหมายเพื่อให้ผี แถนหรื อพระยาแถนเกิดความพึงพอใจ ต่อบั้ งไฟที่เอ้ถวายแล้ว
รีบบันดาลฝนให้โลกมนุษย์ ดังนั้ นกระดาษจึงเป็ นวัสดุ หนึ่ งที่มีความหมายในทางที่ดี มีความเป็ นสิ ริ
มงคล ดังที่ชาวบ้านนําไปสร้างลวดลายเอ้บั้ งไฟถวายแถนเพื่อให้เหมาะสมกับสถานะภาพของแถนที่
ชาวบ้านเคารพนั บถือ ซึ่ งสอดคล้องกั บคติของชาวสุ วรรณภู มิโดยทั่วไปว่ าต้องนํ าสิ ่งที่ ดี งาม
เหมาะสมถวายแก่ผู ้ เคารพนับถือ ซึ่ งสอดคล้องกั บคติของชาวอี สาน โดยทั่วไปว่าต้องนําสิ ่ งที่ดี งาม
เหมาะสมถวายแก่ผู ้ ที่ เคารพนับถือเท่านั้ น
4.5 การแห่ บั้งไฟ
การแห่ บั้ งไฟของชาวอี สานจะจัดขึ้ นในวันแรกของการทําบุ ญประเพณี บั้ งไฟ
ชาวบ้านเรี ยกว่ าวันโฮม ซึ่ งหมายถึ งการนําบั้ งไฟของแต่ละหมู่บ้านมาแห่ รวมกันตามสถานที่ที่
กําหนดไว้ กําหนดให้บั้ งไฟที่เอ้สวยงามเป็ นประธานของขบวนแห่ ร่วมในงานประเพณี โดยทั่วไป
จะเริ่ มแห่ บั้ งไฟในช่ วงเวลาบ่ายของวันโฮม การแห่ บั้ งไฟจัดขึ้ นตามความเชื่อของชาวอีสานที่ มีต่ อ
ระยาแถน ดังที่ เชื่อว่ าพระยาแถนไม่บันดาลให้ ฝนตกลงมาเมืองมนุษย์ ทําให้ชาวบ้านได้รั บความ
เดือดร้อน เพราะต้องการนํ้ าฝนมาใช้ในการเพาะปลูก
ในการประกอบอาชีพทํานาหรื อทําไร่ ของชาวอีสานโดยทั ่วไป ปั ญหาหนึ่ งที่
ชาวบ้านพบ คือ ปัญหาฝนแล้งหรื อขาดแคลนนํ้ า ถึงแม้ว่าบางปี ฝนตกลงมาในปริ มาณค่ อนข้างมากก็
ตาม แต่เนื่ องจากสภาพภูมิอากาศของดินโดยทั่วไปเป็ นดินทราย ไม่มีคุ ณภาพซึ มซับกักเก็บนํ้ าได้ดี
จึงทําให้เกิดความแห้งแล้งดิ นแตกระแหงอยู่ทั ่วไป กอปรกับความเชื่อว่าแถนสามารถบันดาลให้ฝน
ตกได้ จึงร่ วมกันประกอบพิ ธีกรรมการขอฝน โดยแห่ บั้ งไฟ ซึ่ งจะจัดขึ้ นในช่ วงเดื อนหก ก่อน
เทศกาลลงมือทํานาของแต่ ละปี ถ้าหากปี ใดเกิ ดฝนแล้งราษฎรทั้ งหลายจะได้รับความเดื อดร้อนเป็ น
พิเศษ ไม่ สามารถประกอบอาชีพตามปกติสุ ขได้ และต่างมองไม่เห็ นอนาคต และไม่รู้ จะได้ข้าวปลา
จากแหล่งใดมาเลี้ ยงครอบครัว ความรู ้สึ กเช่นนี้ เกิดขึ้ นโดยทั่วไปกับผู้ประกอบอาชีพทําไร่ ทํานา ย ัง
ผลกระตุ้นเตือนให้ ผู ้ นําทางปั ญหาในสังคม คื อ ผู้ ใหญ่บ้าน กรรมการหมู่บ้าน รวมทั้งผู้ทรงคุณวุฒิ ติ
ในหมู่บ้าน ซึ่ งเป็ นตัวแทนของชาวบ้านได้ประชุ มปรึ กษาหารื อกัน จัดทําบุ ญบั้ งไฟหรื อแห่บั้ งไฟ
โดยหวังผลคือนํ้ าฝนให้ตกตามฤดู กาล ซึ่ งส่งผลต่อความเป็ นอยู ่ ที่ ดีของสังคมส่วนรวมด้วย