Page 111 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

90
4.3.2 แบบไม่ มีหาง เรียกว่า “บั้งไฟก่ องข้าว” รู ปร่ างคล้ายกล่องข้าวเหนียว มีขาตั้ง
เป็ นสามเฉก ลักษณะคล้ายจรวด
4.3.3 บั้ งไฟตะไล รู ปร่างกลมคล้ายกงจักร มีไม้ทําเป็ นวงกลมครอบหัวท้ายของ
บั้ งไฟ
นอกจากนี้ ย ังมีบั้ งไฟอื่น ๆ ที่ แตกย่อยออกไปอีก เช่น บั้งไฟม้า บั้งไฟราว บั้ งไฟพะเนียง บั้ง
ไฟกระแตนั่งตอ เป็ นต้น แต่ บั้ งไฟที่นิ ยมทํากันมากที่สุ ด คื อ บั้ งไฟหาง ซึ่ งถื อว่าเป็ นเอกในบรรดาบั้ง
ไฟ
ส่วนประกอบของบั้งไฟแบบมีหาง
1. ตั วบั้ งไฟ สมัยก่ อนทําด้วยลําไม้ไผ่ ปั จจุบันไม้ไผ่หายาก และเพื่อให้เกิ ดความ
สะดวกสบาย จึงใช้ท่อพลาสลอนแทน ขนาดของตัวบั้งไฟยาวหรื อสั้ นแค่ไหน แล้วแต่สู ตรใครสูตร
มัน
2. หางบั้ งไฟ ทําด้วยไม้ไผ่ทั้ งลํา มีนํ้ าหนักพอ ๆ กับ ขนาดของตัวบั้งไฟ มัดติดกับตัว
บั้ งไฟเพื่อบังคับทิศทาง
3. ดิ นปื น หรื อชาวบ้านเรี ยก “หมื ้อ” จะอัดบงไปในบั้งไฟให้แน่นที่ สุ ด
ขนาดของบั้ งไฟ
บั้งไฟที่ ชาวบ้านนิ ยมทํากัน แบ่งตามขนาดมีอยู่ 3 ขนาด คือ
1. บั้งไฟฮ้ อย เป็ นบั้งไฟขนาดเล็กที่ สุ ด บรรจุดิ นปื นหนั กไม่เกิน 11 กิ โลกรัม (ฮ้อย
ตรงกับภาษากลางว่าร้อย)
2. บั้ งไฟหมื่น เป็ นบั้งไฟขนาดกลาง บรรจุ ดินปื นหนัก 12 – 119 กิโลกรั ม
3. บั้งไฟแสน เป็ นบั้ งไฟขนาดใหญ่ที่สุ ด บรรจุดิ นปื นหนั ก 120 กิโลกรั มขึ้ นไป
4.4 วัสดุและอุปกรณ์การเอ้บั้งไฟ มีดังนี้
4.4.1 ท่อพลาสติก ท่อพลาสติ กเป็ นวัสดุ สังเคราะห์ ที่มีบทบาทมากอย่างหนึ่ งของ
สังคมชาวบ้าน โดยเฉพาะนํามาใช้เป็ นท่ อนํ้ ากับท่อส่งนํ้ ากับระบบประปาส่งไปตามอาคารบ้านเรื อน
ของชาวบ้าน สื บเนื่ องมาจากเรื่ องนํ้ ากิ นนํ้ าใช้ถื อเป็ นปั ญหาสร้ างความเดือดร้ อนให้ ชาวบ้าน
โดยทั ่วไป เดิมที ต้องใช้คุถังตักนํ้ าจากบ่อ ซึ่ งเกิดปัญหานํ้ าไม่เพียงพอ การใช้ ท่อส่ งนํ้ าพลาสติก
พร้อมกับการจัดระบบนํ้ าประปาจึ งเป็ นวิธี การหนึ่ งที่ ช่ วยแก้ปัญหาความเดือดร้ อนของชาวบ้านใน
ระยะต่อมาได้มีการนําท่อพลาสติกดังกล่าวมาดัดแปลงเป็ นลูกบั้งไฟ เพราะรู ปทรงเหมาะสมผิวเรี ยบ
สวยงาม เพื่อสนองความเชื่ อเรื่องการเอ้บั้งไฟ
4.4.2 ท่ อเหล็กหรื อเหล็ ก เป็ นวัสดุ สั งเคราะห์ที่ นํามาใช้เป็ นสิ ่ งก่อสร้ างอาคาร
บ้านเรื อน รวมทั้ งเครื่องจักรเครื่ องใช้โดยทั่วไป เพราะเป็ นวัสดุที่ มีความคงทนถาวร และมีความ