Page 109 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

88
การเตรียมการของคุ้ ม ได้ประชุมแบ่งงานออกเป็ นฝ่ ายต่าง ๆ คือ
(1) ฝ่ ายเตรี ยมทําดินปื น จะพากันไปหาไม้มาเผาถ่าน ทําดินปื น ไม้ที่นิ ยมนํามาเผาไฟเป็ น
ถ่านทําดินปื น มักนิยมใช้ไม้เนื้ออ่อน เช่น ไม้ฉําฉา ไม้อะลาง (นนทรี ) ไม้พริ ก ไม้สะคาง (ต้นหมาก
เล็กหมากน้อย) โดยเฉพาะกิ ่ง
(2) ฝ่ ายจัดหาไม้มาทําบั้ งไฟ จะไปตัดโดยช่วยกันทําตามหน้าที่ที่ ได้รับมอบหมาย
(3) ฝ่ ายการเงิน มีหน้าที่ไปเรี่ ยไรเงิน ตามครอบครัวในคุ ้ ม นํามาใช้จ่ายที่จําเป็ น
(4) ฝ่ ายพาลา หรื ออาหาร ซึ่ งจะเป็ นผู ้ หญิง จะช่วยกันหุ งหาอาหาร มาคอยบริ การผู้ชาย และ
กรรมการฝ่ ายต่ าง ๆ
(5) ฝ่ ายจัดหาไม้มาทําถ่าน จะพากันไปตัดกิ ่งไม้ ให้เป็ นขนาดสั้ น แล้วนํามาตากให้แห้ง
นําไปเผาถ่าน โดยเผาในหลุม
(6) ฝ่ ายจัดหาไม้มาทําเลา จะไปหาลําไม้ไผ่ ซึ่ งนิ ยมใช้ไม้ไผ่บ้าน หรื อไม้ไผ่ สุ กขนาด
ปานกลาง ไม่แก่ หรื ออ่อนเกิ นไป และใช้ไม้ไผ่อายุไม่เกิน 1 ปี ทําตอกสําหรั บทําเป็ นเชือกชะเนาะ
(7) ฝ่ ายจัดทําบั้ งไฟ การจัดทําบั้งไฟจากการสัมภาษณ์พบว่า บั้ งไฟในอดีต กําหนดจัดทําที่
วัด มีพระเป็ นช่าง และบางคุ ้มก็มีช่างบั้ งไฟประจําคุ ้ ม ซึ่ งจะเป็ นช่างเดี ยวกันกับที่ ทําลายในงานศพ
ลายเมรุ และลายนกหัสดี ลิง เรี ยกช่ างบั้ งไฟว่า ฉบับ ก่อนเริ ่ มทําบั้ งไฟจะมีการยกครูให้เคารพระลึก
ถึงครู บาอาจารย์ ตั้ งขัน 5 ขัน 8 มีเหล้าขาวและไก่เป็ นเครื่ องบูชา อุปกรณ์ในการทําบั้งไฟจุด ชาวคุ ้ม
จะช่วยกัน จัดเตรี ยมอุ ปกรณ์ในการจัดทําบั้ งไฟ ดังนี้
(1.1) ไม้ที่จะทําลํากล้อง (เลา และหางบั้ งไฟ) จะใช้ไม้ไผ่มีความเชื่ อว่าจะต้องตัด
ที่วัด และตัดตอนที่สุ นัขหอน ถ้าสุนัขไม่หอนจะตัดไม่ได้
(1.2) ไม้ที่จะทําถ่าน
(1.3) หมื้อ (ดินปื น)
(1.4) ดิ นประสิ ว
(1.5) เชือก ตอก หรื อหวาย
(1.6) แผ่ นสังกะสีบาง ๆ
(1.7) เถียด ไม้หรื อดิ น
4.2 การทํ าบั้งไฟ
การทําตัวบั้ งไฟ สมัยที่ย ังมีไม้ไผ่มาก จะเอาลําไม้ไผ่มาทะลุ ปล้อง แล้วตากให้แห้ง
ถ้าเป็ นสมัยโบราณจะใช้ต้นหมากหรื อต้นตาลหรื อไม้เนื้ อแข็ง บั้ งไฟแต่ละบั้งจะใช้เวลาทําประมาณ
2– 3 เดือน จึ งจะแล้วเสร็ จ เพราะมีพิธี กรรมมากหมาย เริ่ มด้วยการหาฤกษ์ยาม ในการทําการบรรจุ