Page 108 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

87
มาจุดบูชาพระพุทธเจ้าในวันวิสาขบู ชา และรวมเอาพิธีขอฝนเข้าไว้ด้วยกัน (โสมรสมี. 2506 : 42)
ทั้ งนี้ ต่ างมีจุดมุ ่งหมายเหมือนกันคือความผาสุกของสั งคม
คติในการจุ ดบั้งไฟบู ชาเพื่อขอฝนต่อพระยาแถน เพื่อหวังให้ฝนตกต้องตามฤดูกาล ให้
พื ชพันธุ ์ธัญญาหารมี ความอุดมสมบู รณ์ดุ เหมือนจะเป็ นคติความเชื่อที่มีการยอมรั บกันมาก โดย
ชาวบ้านจะเอ้บั้ งไฟขึ้ นถวายแถน บั้ งไฟที่ สร้างขึ้ นในแต่ละปี จะเอ้บั้งไฟด้วยลวดลายกระดาษให้ มี
สี สันงดงาม ในรายละเอียดแล้วจะประกอบไปด้วยลายเส้นก้านขด ลายกลี บใบไม้ ดอกไม้ กิ ่ งไม้
เถาไม้ ซึ่ งเป็ นลวดลายมาจากธรรมชาติ นอกจากนี้ จะเป็ นลายเรขาคณิต โดยใช้ลวดลายเอ้ตามส่ วน
หัวลําตัว และหางบั้ งไฟ ถือว่ าบั้ งไฟเป็ นเครื่ องบวงสรวงพลี ต่อวิ ญญาณอันเร้นลับที่ มีพลังเหนื อ
ธรรมชาติในที่ นี้ หมายถึ งพระยาแถน รวมทั้ งเทวดาอารั กษ์และสิ ่ งศักดิ์ สิ ทธิ์ คู่ บ้านคู่ เมือง เช่ น
โบราณสถาน เพื่อให้บันดาลฝนฟ้ าให้ ตกต้องตามฤดู อันเป็ นที่มาของความผาสุ กของสังคม
ส่ วนรวม
4. การทําบุญบั้ งไฟในอดีต มีดังนี้ (ยูร กมลเสรี รั ตน์. 2526 : 53-57)
4.1 การเตรียมงาน
เมื่อชาวบ้านประชุมตกลงกันแล้วว่าจะจัดงานบุญบั้ งไฟขึ้ นวันไหน ก็ แบ่งงานกัน
เป็ นกลุ ่ม แต่ละกลุ่มจะเลือกคนที่อยู่บ้านใกล้กันอยู่ในละแวกเดี ยวกัน ซึ่ งกลุ ่มหนึ่ งมีประมาณ 5 – 10
ครัวเรือน ทําบั้ งไฟ 1 บั้ ง หรือ 1 กระบอก ผู ้ ชายรับหน้าที่ทําบั้งไฟ ถ้าเป็ นสมัยก่อนจะสร้างผาม หรื อ
ปะรําภายในวัด สําหรับพระสงฆ์และแขกที่เชิญมาจากหมู่ บ้านอื่น
ผู ้ หญิงรั บหน้าที่เตรียมอาหารการกินต่าง ๆ และจําพวกขนมนมเนย โดยเฉพาะเหล้า
สาโทและเหล้าเด็ด (เหล้ากลั่น) จะขาดไม่ได้เลย ส่วนทางวัดและมรรคนายกจะรับผิชอบในการบอก
บุญไปยุงหมู่บ้านอื่น ๆ ที่ มีจะมาร่ วมงาน ประมาณ 1 สัปดาห์ก่ อนวันงาน จะมี การเซิ้ง คื อการร้องรํา
ทําเพลงเป็ นกลุ่มย่อย ทั้งชายและหญิงแต่งกายแฟนซี ต่าง ๆ กันให้ดูแปลกประหลาดขบขัน อุ ปกรณ์
มีฉิ ่ ง พิ ณ แคน และกลอง กาพย์เซิ้ งมีหลายประเภท เช่ น เซิ้ งบั้ งไฟ เซิ ้งให้ พร เซิ้ งตลก เป็ นต้น
ชาวบ้านในกลุ่มรํ าเซิ้ งจะตระเวนไปตามบ้านเรือนเพื่ อขอเหล้า จึ งเรียกกันอีกอย่างหนึ่ งว่า “เซิ้งขอ
เหล้า” ต้นเสียงร้ องกาพย์เซิ ้งนําทีละวรรค ลูกคู่จะร้องตามไปเรื่ อย ๆ อย่างพร้ อมเพรี ยงกัน ใจความ
ของกาพย์เซิ้ งดังกล่าวมี ว่า “หากใครศรัทธา ก็ขอเหล้ ากลั่ นด้ วยสักขัน เหล้าสาโทสักถ้วย เอารส
หวาน ๆ มาให้หลานชายดื่ม ตักมาให้ครบทุ กคนนะยาย ถ้าไม่ครบ ก็จะไม่หนี ไปไหน ตายเป็ นผีก็จะ
ตามไปหลอก ออกนอกบ้านก็จะตามไปทุกหนทุกแห่ง ถ้าให้เหล้าแล้ว หลานจะให้พร ถ้ายายเลี้ ยง
ควายเผือก ก็ขอให้เขางอกออกมาเป็ นทองคํา ถ้าเลี้ ยงควายธรรมดาก็ให้เขางอกออกมาเป็ นเขาแก้ว
เลี้ ยงโตแล้ว จะได้ใช้คราดไถไร่นา”