Page 43 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

33
สภาพแวดล้อมทางสังคม หมายถึง สภาพของความสั มพันธ์ ระหว่างคนกับคน
ความสั มพันธ์ระหว่ างคน กับสถาบันทางสังคม เช่น สถาบันครอบครั ว สถาบันสั งคมการเมือง ชุมชน
วัฒนธรรมและประเพณี เป็ นต้น ดังนั้ น การจะศึกษาสภาพแวดล้อมทางสังคม จึ งต้องศึกษา
ความสั มพันธ์ทางสังคม และอาศัยความสัมพันธ์ ทางสังคมอธิบายพฤติ กรรมของคน ที่อยู่ใน
ความสั มพันธ์ นั้ น ความสั มพันธ์ทางสังคม (Social relationship) มีหลายประเภท เช่น แบบเพื่อน กลุ่ม
เพื่อน แบบครอบครัว ญาติพี่น้อง ด้านการศึ กษา แบบชุมชน แบบชนชั้ น แบบสมาคมและแบบสังคม
ขนาดของความสัมพันธ์ แต่ ละประเภทจะมีขนาดเล็ก กลาง หรื อใหญ่ ขึ้ นอยู ่ กับความสัมพันธ์ ระหว่ าง
กลุ่มนั้ น ๆ เช่ น ความสัมพันธ์ในกลุ ่มเพื่อน จะเป็ นความสัมพันธ์ขนาดเล็ก ความสัมพันธ์ ระหว่ างคน
กับชุมชน หรื อสมาคม จะเป็ นความสัมพันธ์ ที่มีขนาดใหญ่ขึ้ น จัดเป็ นความสัมพันธ์ขนาดกลาง และ
ถ้าหากเป็ น ความสั มพันธ์ในสั งคมชนชั้ น หรื อองค์กรแบบราชการ จัดเป็ นความสัมพันธ์ขนาดใหญ่
นอกจากจะพิ จารณาถึง ขนาดของความสัมพันธ์ แล้ว ในเชิ งคุณภาพ จะต้องมองถึง ความเป็ นปึ กแผ่น
แน่ นหนา ความยึดเหนี่ยวทางสังคม ของสังคมนั้ นๆ รวมไปถึงองค์ประกอบ ของความสัมพันธ์ ทาง
สังคม ในแต่ละประเภท ได้แก่ บุคคล บทบาทหน้าที่ ระเบียบทางสังคม ตลอดจนผลกระทบ ของ
ความสั มพันธ์ในสังคม ว่ ามีผลกระทบต่อกันอย่างไร
การอธิ บายสภาพแวดล้อมทางสังคม โดยใช้ความสัมพันธ์ ดังกล่าวเป็ นการอธิ บาย ในเชิงสังคมวิทยา
ซึ่ งมีลักษณะที่สําคัญ 4 ประการ
1. เป็ นการอธิบายในลักษณะเชิงความน่ าจะเป็ น (Probabilistic Thinking) ซึ่ งจะ
อธิ บายในลักษณะทั ่ วไป เช่น "หากมี สิ ่ งนี้ ...ลักษณะหรื อสภาพอย่างนี้ ...แล้วจะเกิดสิ่ งนี้ สภาพอย่างนี้ ...
หรื อผล อย่างนี้ เป็ นต้น
2. การอธิบาย จะต้องอาศัยทฤษฎีสังคมวิทยา ทฤษฎีใดทฤษฎี หนึ่ ง ซึ่ งเป็ น
วิทยาศาสตร์เป็ นกรอบในการอธิบาย (Theoretical frame) ไม่ ได้เป็ นการเดาอย่างเลื่ อนลอย แม้จะมี
เหตุ ผลประกอบ ก็ตาม
3. การอธิบายจะต้องเป็ นการมองปั จจัยรอบด้าน (Holistic Approach) กล่ าวคือ
การศึ กษาปรากฏการณ์ ทางสังคมเรื่ องใด ก็จะต้องมองไปรอบด้าน ของปัญหาว่า อาจสื บเนื่อง มาจาก
สาเหตุใดได้บ้าง กรอบการมองในลักษณะดังกล่าว มาจากทฤษฎีโครงสร้าง หน้าที่เป็ นส่วนใหญ่ ซึ่ ง
จะมองระบบสังคม ที่มีความเชื่ อมโยง ของสาเหตุของปั ญหา เช่น ปัญหาจราจรติดขัด ใน
กรุ งเทพมหานคร ก็สามารถมองเห็นได้ว่า ไม่ ได้เกิดจากรถมาก ถนนแคบ ถนนน้อยเท่านั้ น แต่สื บ
เนื่องมาจาก การที่ กรุงเทพฯ เป็ นเมืองศูนย์กลาง ทางเศรษฐกิจ การศึกษา การเมื อง การขนส่ ง รวมถึง
นิ สัยการใช้รถ ของคนที่ขาดวินัย ไม่ เคารถกฎจราจร เป็ นต้น
4. การอธิบายจะต้องอาศัยข้อมูลประวัติ ศาสตร์ (Historicity) มาประกอบ โดยมี
การศึ กษา จากสภาพปัจจุบัน ถอยหลังไปในอดี ต เพื่อหาดู ว่าอาจมีสิ ่ งใด มาเป็ นเหตุของปัญหาได้บ้าง