Page 36 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

26
เปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิ จ การเมือง สังคม และวัฒนธรรมในหมู่บ้านอีสานกรณี บ้านโนนตะแบก
พบว่ าปัจจัยที่ทําให้เกิดการเปลี่ยนแปลงมี 5 ประการ คือ การเพิ่มประชากรภาวะนํ้ าท่วมที่นาบ่อยๆ
อํานาจรัฐ การคมนาคมที่สะดวกขึ้ น และการนําพืชเศรษฐกิจ คื อ ปอและมันสําปะหลังเข้ามาปลู ก
(สุ วิทย์ ธี รศาสวัต และสมศักดิ์ ศรี สันติสุ ข. 2529 : บทคัดย่อ)
สมศักดิ์ ศรี สันติสุ ข และสุวรรณ บัวทวน (2525 : 164) ได้ศึกษาวิจัยเรื่ อง การ
เปลี่ยนแปลงทางสั งคมและวัฒนธรรมของชุมชนสองแห่ งในจังหวัดขอนแก่น คือ หมู ่บ้านอัมพวัน
และหมู่ บ้านคําแก่นคูณ จากการศึกษาวิจัยพบว่า ลักษณะของการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและ
วัฒนธรรม ชุมชน หมู่บ้าน ทั้ งสองแห่ งนั้ น การเปลี่ยนแปลงในระบบเศรษฐกิจมี แนวโน้มที่กําลัง
เปลี่ยนแปลงจากระบบเศรษฐกิ จแบบดั้งเดิ มไปสู่ ระบบเศรษฐกิจ สําหรั บการเปลี่ยนแปลงระบบเครือ
ญาติ นั้ นปรากฏว่า ความสัมพันธ์ ระหว่างเครื อญาติย ังมีความแน่ นแฟ้ น ในด้านความสัมพันธ์ทาง
สังคมมากกว่าด้านเศรษฐกิจ การเปลี่ยนแปลงในระบบกลุ่มทางสังคมนั้ น หัวหน้าครอบครัว ทั้ง
สองหมู่บ้านเริ่ มมีสถานภาพ และบทบาทเพิ ่มขึ้ นบ้าง และการเปลี่ ยนแปลงในระบบการพักผ่อน
หย่อนใจได้เปลี่ยนไปอย่างรวดเร็วโดยเฉพาะในด้านที่เกี่ยวกับสิ ่งอํานวยความสะดวกประเภทต่างๆ
เช่น โทรทัศน์ พัดลม เป็ นต้น
วราคม ทีสุ กะ (ม.ป.ป. : 208-209) ได้ประมวลศัพท์ต่างๆ ซึ่ งมีความหมายว่า
เปลี่ยนแปลงไว้หลายคํา กล่ าวคือ กระบวนการ วิวัฒนาการ เจริญก้าวหน้า และการปรั บตัวซึ่ ง
อธิ บายความหมายไว้ดังนี้ ความเปลี่ ยนแปลงในฐานะที่เป็ น “กระบวนการ” การกระทําอย่างใด
อย่างหนึ่ งซึ่ งเป็ นไปอย่างต่อเนื่ องและเป็ นขั้ นตอน อาจหมายเอาทั้ งที่เป็ นไปตามธรรมชาติ คื อ
เกิดขึ้ นเอง และที่ บุคคลกําลังจัดสรรขึ้น ความเปลี่ ยนแปลงในฐานะที่เป็ น “ความเจริ ญก้าวหน้า”
หมายถึ งการก้าวไปสู่เป้ าหมายอย่างใดอย่างหนึ่ งได้กําหนดไว้ล่ วงหน้าความเปลี่ยนแปลงในฐานะที่
เป็ น “การปรับตัว” หมายถึงการที่ สิ่ งมีชี วิตปรั บปรุงตัวเองเพื่อให้สามารถมี ชีวิตอยู่ในสิ ่ง
สภาพแวดล้อมนั้ นๆ ได้อย่างเหมาะสม
เสถียรโกเศศ (2524 : 65) กล่าวถึงวัฒนธรรมว่าจะสูญเสียบุคลิกลักษณะของตนไป
หรื อมีความเปลี่ ยนแปลงเป็ นความเจริ ญก้าวหน้าก็อยู่ที่การสร้างสรรค์วัฒนธรรม ถ้ารู ้จักดึ งเอาแต่สิ ่ ง
ที่ดี และผลักไสสิ ่งที่ ไม่ดี เพราะถ้าดึงเป็ นก็ทําให้วัฒนธรรมของตนงอกงาม ถ้าผลักไสไม่เป็ นก็จะทํา
ให้ วัฒนธรรมของตนหมดลุคลิ กลักษณะ และปั จเจกภาพไป โดยถู กกลืนเข้าไปอยู่ในวัฒนธรรมของ
อี กฝ่ ายหนึ่ ง หรื อถ้าทั้งสองฝ่ ายมีแรงเท่ากันต่างก็จะกลืนกัน กลายเป็ นอีกวัฒนธรรมหนึ่ งไป
ส. ศิวรักษ์ (2531 : 19-20) กล่าวถึ งวัฒนธรรมว่ า เพิ่งมีการนํามาใช้ในสมัยรัชกาล
ที่ 7 หรื อที่ 8 นี้ เอง เดิมทีเดียวเรี ยกว่า “พฤติกรรม” วัฒนธรรมก็คือการประพฤติ ปฏิบัติอะไรก็
ตามที่ทําให้มนุษย์เจริ ญเติบโตโดยคนในชุมชนใดก็ได้ โดยไม่จําเป็ นต้องเป็ นชุมชนเมือง หมายความ
ว่าสังคมไหนๆ ก็มีวัฒนธรรมไม่ว่าจะเป็ นสังคมหมู ่บ้าน สังคมชาวป่ าทั้ งหมดล้วนมีวัฒนธรรมทั้ งสิ้ น