Page 357 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

266
ใบเงินใบทอง ถุงข้าวเปลือก ถั่ วงาเป็ นอีกขันหนึ่ งไม่ปนอยู่ในขันทองหมั้น เครื่ องขันหมากนอกนั้ น
จัดขนมและผลไม้ใส่ ถาดจะเป็ นจํานวนมากน้อยหรื อกี่ ถาดหรื อจะไม่มีก็ สุ ดแต่จะเรียก ร้องตกลงกัน
ก่ อนโดยมากเป็ นจํานวนคู่ พิธีหมั้นก็เท่ากับไปวางมัดจํา เพื่อความแน่นอนไม่กลับถ้อยคืนคํา ถ้าฝ่ าย
ชายผิดสัญญาไม่ ได้ทําพิธีแต่ งงานด้วย ฝ่ ายชายจะเรี ยกขันหมากคืนไม่ได้ต้องเสี ยเปล่า เพราะหญิ ง
เป็ นหม้ายขันหมากถือว่าเสียหาย ถ้าฝ่ ายหญิงผิ ดสัญญา จะด้วยอย่างไรก็ตามที ต้องคืนขันหมากแก่
ฝ่ ายชายจนครบ เป็ นเรื่ องชดเชยค่าเสียหาย ส่ วนมากการเรี ยกร้องนี้ จะดูตามความเหมาะสมของฐานะ
ฝ่ ายชายด้วย
พิธีการแต่ งงาน
ก่อนทําพิธีแต่งงานคู ่บ่าวสาวชาวไทยญ้อจะทําการสู่ขวัญน้อยก่อน โดยจะดู
ฤกษ์ยามดีว่าจะสู่ ขวัญน้อยเวลาใด การสู่ ขวัญน้อยนี้ จะสู่ ขวัญที่ บ้านฝ่ ายชาย และบ้านฝ่ ายหญิงหรื อ
จะมาสู่ ขวัญร่ วมกันที่บ้านฝ่ ายหญิงก็ได้ โดยมีหมอสู่ ขวัญหรื อพราหมณ์เป็ นผู ้ ทําพิธีสู ่ขวัญ การเชิญ
หมอสู่ ขวัญหรื อพราหมณ์ มาสู่ ขวัญนี้ ต้องมีดอกไม้ 1 คู่ เทียน 1 คู่ ใส่ ในจาน พ่อแม่หรื อญาติผู ้ ใหญ่
ของคู่บ่ าวสาวจะเป็ นผู ้ ไปเชิญการสู่ ขวัญน้อย
การแต่งกายของเจ้าบ่าวเจ้าสาวในพิธีสู่ ขวัญน้อย เจ้าบ่าวจะแต่งกายสุภาพตาม
สมัยนิ ยมมีผ้าพาดบ่าถักด้วยด้ายสี ขาว เจ้าสาวจะใส่ เสื้ อตามสมัยนิ ยม โดยนุ่งผ้าถุงทอด้วยไหมมีผ้า
พาดบ่าถักด้วยด้ายสี ขาวเช่นกัน การแต่งกายของหมอสู่ ขวัญใส่เสื้ อแขนยาวสี ขาว เหน็บหู กระต่ายสี
ดําที่คอเสื้ อ มีผ้าพาดบ่ าสีขาว นุ่งโจงกระเบนสี ขาว ถุ งเท้าสีขาว เมื่อพรมนํ้ ามนต์ในมือจะถือไม้เท้า
รู ปงูประกอบพิธีสู่ ขวัญ สําหรั บผ้าพาดบ่ าหรือผ้าเบี่ยงนี้ ใส่ เพื่อคารวะเจ้าโคตรตามประเพณี
แต่ ในปัจจุ บันจะมีบางรายที่ ไม่มีผ้าพาดบ่าซึ่ งก็แล้วแต่ ความสมัครใจของทั้ งเจ้าบ่าวและเจ้าสาวว่าจะ
ใส่ แบบใด ซึ่ งต่ างจากสมัยอดีต
พิธีการแต่งงานของชาวไทยญ้อจะมีขบวนแห่ขันหมากพร้อมเจ้าบ่าว เพื่อไป
กระทําพิธีสู ่ขวัญแต่งงานที่บ้านเจ้าสาว
พิธีการแต่งงานที่บ้านเจ้าสาว เถ้าแก่ฝ่ ายหญิงเตรียมพิธีรับเขยที่เชิ งบันไดบ้าน
โดยจะเลือกเด็กหญิงสาวพรมจารี ย์หรื อหญิงปอด (ผู ้ ที่ไม่ เป็ นม้ายมีครอบครัวสมบูรณ์พูนสุขทุก
ประการ) เตรี ยมอุปกรณ์ ล้างเท้าเขยก่อนขึ้ นบันไดบ้าน
ก่อนจะเริ่ มพิธีสู ่ขวัญแต่งงาน เมื่อญาติทั้ งสองฝ่ ายมาพร้ อมเพรียงกันแล้ว
ล่ ามน้อยจะเข้าไปในห้องเจ้าสาวจู งมือเจ้าสาวมานั่งคู่กับเจ้าบ่าวด้านซ้ายมือ ต่อจากนั้ นหมอสู ่ขวัญจะ
ทําพิธีบายศรี สู่ ขวัญแต่งงานจนเสร็จพิธี หญิงปลอดคนที่จูงมือเจ้าบ่าวขึ้ นบันไดบ้านจะหาพาข้าวรับ
เขยมาป้ อนเขย หญิ งปลอดจะป้ อนเขยด้วยพริ กและเกลือ หมายความว่าเป็ นเขยจะต้องอดทนต่อสู้
ล่ ามใหญ่จะป้ อนไข่โดยจะไปอยู่ด้านหลังระหว่างกลางคู่บ่าวสาวไขว้แขนขวาทับแขนซ้ายถือไข่ต้ม
ข้างละครึ่ งฟองป้ อนคู่บ่ าวสาว ต่อจากนั้ นจะเอามือจับหัวคู่บ่าวสาวชนกันเพื่อบอกว่าให้เป็ นผัวเมียกัน