Page 25 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

15
จากการศึกษาเอกสารและทฤษฎี สามารถสรุ ป ความหมายของวัฒนธรรมท้องถิ่นได้ว่า
หมายถึ ง ความคิด ความเชื่อ และแนวการดําเนิ นชีวิตของชาวบ้านตามพื้ นเพเดิมที่กระทํากันมาหลาย
ชั ่วอายุคน
ความเป็ นมาและวัฒนธรรมอีสาน
ภาคอีสาน แม้ว่าจะได้ชื่อว่าเป็ นดินแดนที่กันดาร แห้งแล้ง ยากจน และมี
ปัญหาต่างๆ มากมายก็ตาม แต่ในอดีตนั้ นดินแดนแห่ งนี้ นับว่าเป็ นแหล่งอารยธรรมสมัยก่อน
ประวัติ ศาสตร์ จากหลักฐานทางโบราณคดีค้นพบแหล่งโบราณคดีกว่า 500 แห่ง โดยเฉพาะแหล่ง
โบราณคดีที่ เก่าแก่แห่ งหนึ่ งของโลกคือแหล่งโบราณคดีที่บ้านเชียง ปัจจุ บันตั้ งอยู่ในตําบลหนอง
หาน อําเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี เรื่ องราวของอดีตบ้านเชียงเป็ นที่ น่าสนใจยิ ่งเพราะเคยเป็ น
แหล่งชุ มชนโบราณ เมื่อประมาณ 5,000 ปี มาแล้ว (ศรี ศักดิ์ วัลลิ โภดม. 2534 : 12) พบว่า
เป็ นแหล่งชุ มชนที่เจริ ญ รู้จักทําเครื่ องมือเครื่องใช้โลหะ ปลู กข้าว รู ้จักทําภาชนะเครื่ องปั้ นดินเผา
โดยเฉพาะดินเผาลายเขี ยนสี ซึ่ งถื อว่าเป็ นวัฒนธรรมโบราณที่เรี ยกว่า “วัฒนธรรมบ้านเชียง” ซึ่ งมี
ประเพณี การฝั งศพคนตายรวมกับเครื่ องใช้ ซึ่ งสะท้อนให้เห็นความเชื่อและประเพณีของคนในสมัย
นั้ น
นอกจากหลักฐานทางโบราณคดี ย ังมีการบันทึ กเรื่องราวเป็ นลายลักษณ์อักษร
โดยกลุ่มในแถบอีสานสมัยโบราณนั้ นได้มีการใช้อักษรเป็ นของตัวเอง เรี ยกว่าอักษรธรรมและ
อักษรไทยน้อย ซึ่ งมีเอกลักษณ์ของตนเอง ซึ่ งแตกต่างไปจากตัวอักษรที่ใช้ในภาคกลางของประเทศ
ไทย (ธวัช ปุณโณทก. 2530) เป็ นกลุ่มเดียวกันกับอีสานปัจจุ บัน แต่จากประเพณี ความเชื่อก็ย ัง
เกี่ยวข้อง คล้ายคลึงกัน การสื บทอดวัฒนธรรมท้องถิ ่นของชาวอีสาน มีความเกี่ยวข้องกับ
วัฒนธรรมล้านช้างเป็ นอย่างมาก มีหลักฐานจากพงศาวดารลาวฉบับกะซวงสึกษาทิกานลาว กล่ าว
ว่า อาณาจักรล้านช้างในสมัยเจ้าฟ้ างุ ้ ม ซึ่ งเป็ นผู้สถาปนาอาณาจักรล้านช้างใน พ.ศ.1896 นั้ นได้มี
อาณาเขตครอบคลุ มมาจนถึงเขตที่ราบสูงโคราช คือบริ เวณภาคอีสานของประเทศไทยด้วย
(ธวัช ปุณโณทก. 2522 : 156) แต่หลักฐานที่ แน่ชัดที่เกี่ยวกับความสัมพันธ์ ระหว่างชาวลาวใน
เขตล้านช้างหรื อบริ เวณฝั่งซ้ายแม่นํ้าโขงกับบริ เวณภาคตะวันออกเฉี ยงเหนือของไทยนั้ นเห็นจะได้แก่
เรื่ องราวเกี่ยวกับกระแสอพยพครอบครั วชาวลาวข้ามฝั่งแม่นํ้ าโขงเข้ามาตั้งถิ่ นฐานในภาค
ตะวันออกเฉี ยงเหนือของไทย เริ่ มในสมัยพระเจ้ากรุงธนบุรี เมื่อพระวอพระดาอพยพครอบครั วชาว
ลาวมาตั้ งถิ่นฐานในเขตอุบลราชธานีเป็ นต้นมา หลังจากนั้ นก็ได้มีกลุ่มชนชาวลาวท้าวและเข้ามาตั้ ง
ถิ ่ นฐานเป็ นเมืองชัยภู มิในสมัยพระพุทธเลิศหล้านภาลัย (เติม วิภาคยพจนกิจ. 2513 : 46) เป็ นต้น
ดังนั้ นจึงไม่เป็ นที่ น่าสงสัยว่าวัฒนธรรมในภาคอี สานนั้ นจะได้รับอิ ทธิพลจากวัฒนธรรมล้านช้างอย่าง