Page 21 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

11
วัฒนธรรมที่ มีผู ้ให้ความหมายข้างต้นนั้ น แม้จะดูเหมือนว่ า มีความแตกต่างกัน แต่ทว่าเมื่อพิจารณา
โดยถ่องแท้แล้วก็จะพบว่า เป็ นความแตกต่างของการใช้ภาษาสําหรับการอธิบายเท่านั้ น โดยแก่น
แท้แล้ว มีความคล้าย หรือ มุ ่งไปในทางเดียวกัน นั่นคือ วัฒนธรรมเป็ นเรื่ องของการดําเนินวิธีชี วิต
ของคน เป็ นสิ่ งที่คนสร้างขึ้นและเป็ นสิ่ งที่มีการสั ่งสม ปรั บเปลี่ยน ถ่ายทอด ยอมรับนํามาปฏิบัติ
ของคนแต่ละรุ่ นนั่ นเอง ไพบู ลย์ ช่างเรี ยน (2542 : 10-12) แบ่งวัฒนธรรมออกเป็ น 2 ประเภท
ใหญ่ๆ สามารถสรุ ปได้ดังนี้
1. วัฒนธรรมที่ไม่ เกี่ยวกับวัตถุ ได้แก่ วัฒนธรรมที่ เป็ นความคิด ความอ่าน
แบบแผนพฤติกรรมในการดําเนิ นชีวิต ได้แก่ ภาษาขนบธรรมเนียมประเพณี ความเชื่อทางศาสนา
ความสนใจ ทัศนคติในด้านต่างๆ
2. วัฒนธรรมทางวัตถุ ได้แก่ สิ ่งที่ มนุษย์ประดิษฐ์ หรื อสร้างขึ้ นมา ตลอดจน
เทคโนโลยี ต่างๆ ที่มาในรู ปของวัตถุ เช่ น ลักษณะของที่ อยู่อาศัย โบสถ์ วิหาร เครื่ องประดับ
ฯลฯ ซึ่ งขึ้ นอยู่กับวัฒนธรรมในข้อแรกในเรื่ องเกี่ยวกับศิลปะวิทยาการต่างๆ ตลอดจนความรู ้
ความสามารถที่ได้สะสมหรื อถ่ายทอดมาจากคนรุ ่นก่อนๆ และการเรี ยนรู้ที่ได้รั บ
นอกจากนี้ เฌอมาลย์ ราชภัณฑารักษ์ (2541 : 16) ย ังจําแนกวัฒนธรรมออกเป็ น 2
ประเภทซึ่ งคล้ายคลึงกับของไพบูลย์ ช่ างเรียน ซึ่ งสรุปได้ดังนี้
1. วัฒนธรรมทางวัตถุ ได้แก่ วิธีการต่างๆ ที่มนุษย์คิดขึ้ นมาสามารถสร้างทําให้
เห็นเป็ นรูปร่ างขึ้ นมาได้ เช่น อาหาร เครื่ องนุ ่งห่ ม ที่อยู่อาศัย ยารักษาโรค รถยนต์ เครื่องบิ น
เครื่ องใช้ต่ างๆ เป็ นต้น การถ่ายทอดวัฒนธรรมทางวัตถุเป็ นการถ่ายทอดวิธีการทําอาหาร การตัด
เย็บเสื ้อผ้า วิธีการสร้างบ้าน วิธีการประดิ ษฐ์เครื่องมือเครื่ องใช้ ทั้ งนี้ เพราะวัตถุทั้ งหลายย่อมเสื่ อม
สลายไปจะเหลืออยู ่ ก็ เพียงรู ปแบบและวิธีการประดิษฐ์ ซึ่ งจะถ่ายทอดไปสู่ คนรุ ่ นต่อไป
2. วัฒนธรรมที่ ไม่ใช่วัตถุ ได้แก่ วิธีการคิดและแบบแผน พฤติกรรมที่มนุ ษย์
คิ ดขึ้นมาแล้ว ไม่สามารถสร้างทําให้เห็นเป็ นรูปร่ างได้ เช่น ขนบธรรมเนียมประเพณี ศาสนา
ความเชื่ อ ค่านิยม ศีลธรรม จริ ยธรรม กฎหมาย เป็ นต้น การถ่ายทอดวัฒนธรรมที่ ไม่ใช่วัตถุ
เป็ นการถ่ายทอดแนวทางแห่ งความคิด และแบบอย่างการปฏิบัติ ไพบู ลย์ ช่ างเรี ยน ได้อธิ บาย
ลักษณะที่สําคัญๆ ของวัฒนธรรม สามารถสรุ ปได้ว่าวัฒนธรรมจะมีลักษณะสําคัญอยู ่ 4 ประการ
คื อ
2.1 วัฒนธรรมเป็ นสิ ่งที่ ได้มาโดยการเรี ยนรู้จากสังคม กล่าวคือ วัฒนธรรม
ไม่ ได้เกิดมาพร้ อมกับบุ คคลหรื อ ได้รั บการถ่ายทอดทางชีวภาพหรื อกรรมพันธุ์ หากแต่เป็ นสิ ่ งที่
บุ คคลจะต้องเรี ยนรู้จากสังคม การเรี ยนรู้นี้ จะเรี ยนรู้จากสังคมที่บุคคลนั้ นเป็ นสมาชิกอยู ่ วัฒนธรรม
ในกรณี นี้ จึงเป็ นสิ่งที่สมาชิ กในสังคมเดียวกันจะต้องมีการปฏิบัติ ร่วมกันเพื่อเป็ นหลักในการดําเนิ น
ชี วิต ในสั งคมนั้ นๆ เช่ น ภาษา กฎหมาย ขนบธรรมเนียมประเพณี การกินอยู ่ การแต่งกาย ฯลฯ