Page 62 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๔๘
คื อการเต้น“กระโน้ปติงต็อง” ซึ่ งพัฒนาจากการละเล่ นเพื่อความสนุ กสนานและตลกขบขันในหมู่ บ้าน
มาเป็ นการแสดงที่นิ ยมแพร่ หลาย มีการนําไปแสดงหน้าพระที่นั่ง และในบางช่ วงห่างหายขาดการส่ งเสริ ม
ประวัติ ความเป็ นมาของกระโน้ ปติงต็องได้มีการบันทึกและเล่าสื บต่อกันมาหลายกระแส จากการศึ กษา
พอที่จะแบ่งออกเป็ น ๓ ยุคได้ดังนี้
ยุคที่ ๑ เริ่ มแรกการประดิษฐ์การละเล่ นกระโน้ ปติงต็อง(พ.ศ. ๒๔๘๐ - ๒๕๐๖)
ในยุ คนี้มีบุคคลสําคั ญ 3 คนที่เป็ นผู้ ก่อตั้ งและทําให้ กระโน้ ปติงต็อง คือ นายเต็น ตระการดี
นายเหือน ตรงศูนย์ ดี และครูยันต์ ยี่สุ่ นศรี
เมื่ อประมาณปี พ.ศ. ๒๔๘๐ นายเต็น ตระการดี ได้เดินทางเข้าไปในประเทศกัมพู ชา โดยขบวน
เกวียนสิ นค้า (เกลือ) ไปค้าขาย แลกเปลี่ยนปราเฮ๊าะ (ปลาร้ า) จากประเทศกัมพูชา (เขมร)และในขณะที่ หยุด
พักเหนื่ อยนายเต็น ตระการดี ได้มองเห็นตั๊กแตนตําข้าวกําลังเกี้ ยวพาราสี กันและผสมพันธุ์กันอยู ่
นายเต็นเฝ้ าดูลีลาของตั๊กแตนคู่นั้ นด้วยความประทับใจ เมื่อนายเต็นเดินทางมาถึ งบ้าน จึ งเกิ ดความคิดว่ าถ้า
นําเอาลีลาการเต้นของตั ๊ กแตนตําข้าวมาดัดแปลงและเต้นให้คนดูก็ ดี จึงนํ าแนวคิดนี้ มาเล่าให้ นายเหื อน
ตรงศูนย์ดี หัวหน้าคณะกันตรึ มที่เล่นอยู่ในหมู่บ้านรําเบอะ ทั้ งสองจึงได้ร่วมกันแสดงต่อเนื่องกันมา ต่ อมา
นายย ันต์ ยี่สุ ่ นศรี ครู ใหญ่โรงเรียนบ้านโพธิ์ กอง(ในขณะนั้ น) ได้เห็ นความสําคัญและมี ความชื่นชอบการ
แสดง กระโน้ปติงต็อง จึงได้เข้ามาร่วมแสดงเป็ น ๓ คน โดยมีนายเต็น และนายย ันต์ เป็ นผู้แสดงเข้าคู่ กัน
ส่ วนนายเหื อนจะเป็ นผู้ เป่ าปี่ สไล มี การด้นกลอนสดเป็ นเนื้ อร้อง การแต่งกายไม่มีรู ปแบบพิเศษ ผู ้ แสดงจะ
นุ ่ งโสร่ งไหมกับเสื้ อเท่านั้ น ส่วนการแสดงเป็ นการแสดงสั้ น ๆ สลับกับการแสดงกันตรึ มในงานบุญงาน
ประเพณี งานรื่ นเริ งต่าง ๆ ภายในหมู่บ้าน (บ้ านโพธิ์ กอง) เช่น งานสงกรานต์ งานแห่กฐิ น แห่ นาค
งานแห่ ขันหมาก โดยในยุคแรกของการแสดงกระโน้ปติงต็อง จะเป็ นการทําท่าเลียนแบบท่ าทางธรรมชาติ
ของตั๊กแตนตําข้าวตามจินตนาการของผู ้ แสดงเท่ านั้ น ต่ อมาครู ย ันต์ ยี่ สุ ่ นศรี ได้นําเอาการแสดงชุดนี้
ถ่ายทอดให้ กับนักเรียนโรงเรี ยนบ้านโพธิ์ กอง และได้พัฒนาสืบทอดต่อกันเรื่อยมาจนถึ งปัจจุบัน
ยุคที่ ๒ การเผยแพร่ โดยนายอําเภอเสนอ มู ลศาสตร์ (พ.ศ. ๒๕๐๖ - ๒๕๔๐)
ในยุ คนี้มี นายเสนอ มู ลศาสตร์ (นายอําเภอปราสาทในขณะนั้ น)ได้ เข้ าไปส่ งเสริ มสนับสนุ น
นํ าการแสดงกระโน้ ปติงต็ อง จากตําบลไพล อําเภอปราสาท ไปสู่ การแสดงในระดั บจังหวั ดและ
ระดับประเทศ ทําให้กระโน้ ปติงต็องเกิดการแพร่ หลายมาจนถึงปั จจุบัน
ในระยะแรกการแสดงกระโน้ปติ งต็องได้รั บความนิยมและมี ชื่ อเสี ยงมากยิ่ งขึ้ น เมื่อนายเสนอ
มูลศาสตร์ นายอําเภอปราสาทในขณะนั้ น ให้การส่ งเสริ ม สนับสนุ น และมี การปรับการแสดงให้เป็ น
รู ปแบบมากขึ้ น โดยมี การกําหนดท่าเดิ นออก ท่ าเคารพผู้ชม การแปรขบวนต่าง ๆ และมี การออกแบบ
เสื้ อผ้าสําหรับการแสดงกระโน้ปติงต็อง เพื่ อให้การแสดงมีความน่าสนใจมากขึ้ น โดยหน่วยราชการได้เข้า
มาร่ วมส่ งเสริ มและพัฒนา เช่ น พัฒนาชุมชนอําเภอปราสาท ศึกษาธิ การอําเภอปราสาท ฯลฯ จากนั้ น ราว
พ.ศ. ๒๕๐๙ ได้นําไปเผยแพร่ทางโทรทัศน์ ช่อง ๑๑ จังหวัดขอนแก่ น ต่ อมาได้นําการแสดง