Page 5 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

ง
๑.๒ การสื่ อความหมายในการแสดงกระโน้ปติงต็อง
จังหวัดสุ รินทร์ มีอารยธรรมที่สื บต่อและพัฒนามาเป็ นเวลายาวนาน มี ขนบธรรมเนี ยมประเพณี
เพลงและการละเล่ นพื้นบ้าน หลากหลายภาษาทั้ งภาษาไทย เขมร ส่ วย และลาว ในกลุ่ มชาติ พันธุ์ เขมร
มีการละเล่นหลากหลาย ซึ่ งในเพลงและการละเล่ นพื้ นบ้านของสุ ริ นทร์ทั้งหมด มี การละเล่นที่พัฒนามาจาก
สัตว์เป็ นครั้ งแรก คือมี การเลียนแบบลี ลาท่าทางการเคลื่อนไหว และการเกี้ ยวพาราสี ที่สนุ กสนานร่ าเริ ง
ของตั ๊กแตนตําข้าว มาเป็ นการเต้น“กระโน้ปติงต็อง” เพื่อการละเล่น เพื่อความสนุ กสนานและตลกขบขันใน
หมู่บ้าน ต่อมาเป็ นการแสดงที่นิยมแพร่ หลาย มีการนําไปแสดงหน้าพระที่นั่ง และในบางช่วงห่ างหายขาด
การส่ งเสริม ความเป็ นมาของกระโน้ปติงต็องได้มีการบันทึ กและเล่าสื บต่อกันมาหลายกระแส และมีการ
พัฒนาการสื่อความหมายจากเดิมไม่ ได้มีความหมายมากไปกว่ าลักษณะการเคลื่อนไหวของตั๊กแตนตําข้าว
ซึ่ งสามารถแบ่งออกเป็ น ๓ ยุคได้ดังนี้
ยุคที่ ๑ เริ่ มแรกการประดิษฐ์การละเล่ นกระโน้ ปติงต็อง(พ.ศ. ๒๔๘๐ – ๒๕๐๖)
เป็ นการพัฒนาท่าเต้นมาจากตั ๊กแตนตําข้าวกําลังเกี้ ยวพาราสี กันและผสมพันธุ ์กัน การสื่ อความหมาย
จากท่าการเต้น คือการงอมือและยกแขนเหมือนตั๊กแตนตําข้าว และมีการเต้นตามแต่จินตนาการไม่มีรูปแบบ
ตายตัว ไม่ ได้เน้ นการสื่ อความหมายจากท่าเต้นมากนัก เพราะเป็ นการประดิษฐ์ท่ าทางให้ แสดงความ
สนุ กสนาน เน้นตลกขบขัน ซึ่ งจะอธิ บายความหมายด้วยภาษาร้อง ซึ่ งมี การด้นกลอนสดเป็ นเนื้ อร้องตาม
ความสามารถของผู ้ ร้ องโดยจะแบ่งได้ดังนี้ ๑. การเคลื่อนไหวโลดเต้นไปตามธรรมชาติของตั๊กแตนตําข้าว
๒. อาการร่ าเริ งสนุกสนาน และเกี้ ยวพาราสี ๓. การประดิ ษฐ์ท่าทางการผสมพันธุ ์ให้เกิดความตลกขบขัน
ยุคที่ ๒ การเผยแพร่ โดยนายอําเภอเสนอ มู ลศาสตร์ (พ.ศ. ๒๕๐๖ – ๒๕๔๐)
เมื่ อมีนักปกครองและหน่วยราชการได้เข้ามาร่ วมส่ งเสริ มและพัฒนา เช่น พัฒนาชุ มชนอําเภอ
ปราสาท ศึกษาธิการอําเภอปราสาท ฯลฯ จึงเกิ ดการพัฒนาเพื่อให้การแสดงมีความน่าสนใจมากขึ้ น และเมื่อ
มีการนําไปแสดงทั้ งในระดับจังหวัด ระดับชาติ โดยเฉพาะการนําไปแสดงต่อหน้าพระที่ นั ่ง จึงมีการเพิ่ ม
จํานวนผู ้ แสดงมากขึ้ น และมี การปรับรู ปแบบการแสดง โดยมี การกําหนดท่าเดิ นออก ท่าเคารพผู ้ชม
มี ก า ร แปร เ ป็ นรู ปขบวนต่ า ง ๆ แ ต่ ย ั ง ยึ ดก า รสื่ อคว า มหม า ย คล้ า ย ใ นยุ คต้ นจ ะ แบ่ ง ไ ด้ ดั ง นี้
๑. การแสดงความเคารพ ๒. การเคลื่ อนไหวโลดเต้นไปตามธรรมชาติของตั๊กแตนตําข้าว ๓. อาการร่าเริ ง